Chủ nhật, 27/5/2018 | 01:48 GMT+7
Dự án Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo:

Bài 3: Mới di dời được 35 hộ dân ra khỏi phạm vi ô nhiễm

LSVNO – Sau khi Luật sư Việt Nam Online đăng loạt bài phản ảnh về vấn đề di dân chậm ra khỏi phạm vi nguy hiểm của dự án Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo (tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên), đến nay, đã có 35 hộ dân đã nhận tiền bồi thường và đến nơi ở mới. Như vậy, sau hơn 01 năm, kể từ khi có Kết luận thanh tra thì công tác di dời người dân ra khỏi phạm vi độc hại vẫn diễn ra rất chậm.

>>> Dự án khai thác khoáng sản Núi Pháo: Di dân khỏi vùng nguy hiểm theo kiểu 'đau đẻ chờ sáng trăng'

>>> Bài 2: Vi phạm của dự án Núi Pháo bao giờ mới được khắc phục triệt để? 

Mới 35 hộ dân được di dời

Sự việc chỉ được thúc đẩy khi báo chí cùng Trung tâm tư vấn pháp luật và chính sách vào cuộc, lên tiếng. Theo Công văn số 626/UBND-VP, ngày 22/5/2018 của UBND huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên gửi Tòa soạn Luật sư Việt Nam Online có nêu: Sau khi có Kết luận Thanh tra số 2065/KL-BTNMT, ngày 27/4/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) về việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, khoáng sản, đất đai và tài nguyên nước đối với Công ty TNHH Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo.

33608619-991408121018535-7882402969809846272-n-5b09a3e9ce97b

Ông Sơn - hộ gia đình sống sát cửa Nhà máy Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo cho biết, ngày nắng thì bụi bẩn, còn ngày mưa thì mùi thuốc hóa chất bốc nồng nặc bao phủ khắp khu dân cư, không thể chịu được, ốm đau suốt ngày.

Đến nay, UBND huyện Đại Từ đã chi trả tiền bồi thường hỗ trợ và tái định cư cho 35 hộ dân, giá trị trên 61,7 tỷ đồng. Đã hoàn thiện hồ sơ pháp lý, lập phương án bồi thường và công khai niêm yết đến hộ dân được 148 hồ sơ, giá trị trên 264 tỷ đồng. Đối với 71 hồ sơ còn lại của khu vực xóm 2,3,4, UBND huyện sẽ phối hợp cùng Công ty Núi Pháo thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trong quý IV/2018.

Theo Kết luận Thanh tra số 2065/KL-BTNMT, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành 360 quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất với số tiền gần 1.583 tỷ đồng đối với 2.976 hộ gia đình, cá nhân.

Thế nhưng, phải đến ngày 06/11/2017, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Đại Từ mới ban hành Kế hoạch số 56/KH-PTQĐ về việc: “Thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc kiểm đếm khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng của bụi phát tán từ trạm nghiền và mùi thuốc tuyển từ Nhà máy chế biến khoáng sản Núi Pháo” đối với các hộ trong phạm vi ô nhiễm của nhà máy.

33540724-991407994351881-7963580020662730752-n-5b09a3e88f348

33487290-991408084351872-5938565123135242240-n-5b09a3e89cc89

Những người dân chưa được di dời khỏi khu độc hại đang mong chờ được chuyển tới nơi ở mới.

Theo đó, Kế hoạch triển khai và tiến độ thực hiện của Trung tâm Phát triển Quỹ đất huyện Đại Từ đưa ra để hỗ trợ, đền bù, tái định cư cho các hộ dân chịu ảnh hưởng môi trường trong bán kính 500m được chia làm hai giai đoạn: Hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2017 là 55 hộ với diện tích là 1,2ha; Hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2018 là 199 hộ với diện tích khoảng 14,3ha.

Nhưng đến nay, UBND huyện Đại Từ mới chỉ di dời được 35 hộ dân ra khỏi phạm vi ô nhiễm, trong khi đó, người dân đang phải sinh sống rất khổ cực, bệnh tật gia tăng.

33672886-991408037685210-7563404650540433408-n-5b09a3e960e27

Các hộ dân đã di dời cho hay, chính sách của Ban bồi thường "nếu muốn nhận tiền bồi thường thì phải tự tháo dỡ nhà trước 01 tuần".

Điều nghiêm trọng hơn, theo một số hộ dân sống trước cửa nhà máy cho biết: “Hiện nay còn khoảng 10 hộ gia đình đang ở trong khuôn viên nhà máy, sát khu chế biến khoáng sản vẫn chưa được di dời, có khoảng 4-5 hộ gia đình đã xây dựng nhà nhưng không thể sống được ở đó, phải đi thuê nhà ở chỗ khác vì môi trường cực kỳ ô nhiễm”.

Theo ông Sơn Hồng (người có nhà nằm trong khu vực sản xuất nhà máy) chia sẻ: “Các anh đến chỉ cần đi một vòng Núi Pháo thì khắc biết được người dân phải ở như thế nào. Còn nhà tôi hiện có 06 người, tại sao tôi phải bỏ cửa, bỏ nhà đi, tôi không ở được vì môi trường cực kỳ ô nhiễm. Lấy tiền thì không lấy được, không đảm bảo được cuộc sống”.

Kiểm kê đất đai và tài sản có đang vi phạm pháp luật?

Theo tìm hiểu, Công ty Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo đã tự thuê một đơn vị vào cuộc thực hiện việc kiểm đếm đối với các hộ gia đình từ tháng 9/2013. Việc kiểm kê đất đai và tài sản nằm trên đất mặc dù đã có sự tham gia của UBND xã Hà Thượng. Thế nhưng, đến khi có Kết luận thanh tra của Bộ TN&MT thì UBND huyện Đại Từ không hề nhận được hồ sơ kiểm kê đất đai của các hộ dân sống quanh khu vực nhà máy.

33614896-991408151018532-159380609947402240-n-5b09a3e911bda

Bảng kiểm đếm bồi thường do Công ty Núi Pháo lập từ tháng 9/2013.

Theo ông Nguyễn Văn Cừ - Chánh Văn phòng UBND huyện Đại Từ: “Công ty Núi Pháo tự thuê người làm, vì đợt đó chưa được bồi thường nên chưa có hồ sơ. Lúc đó, có chính sách cho công ty tự kiểm đếm, tự thuê bất kỳ đơn vị để kiểm đếm”.

Còn theo ông Nguyễn Việt Anh – Thanh tra Sở TN&MT tỉnh Thái Nguyên cho hay: “Tất cả các hồ sơ kiểm đếm của Công ty Núi Pháo chuyển sang, khi thực hiện đền bù, hỗ trợ, tái định cư, nếu hộ dân nào đồng ý với kết quả kiểm kê đó thì sẽ tiến hành thực hiện, còn nếu hộ dân nào không đồng ý với kết quả kiểm đếm đấy của Công ty Núi Pháo thì chúng tôi sẽ tiến hành kiểm kê lại”.

Như vậy, việc Công ty TNHH khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo tự thuê một đơn vị khác kiểm kê đất đai và giao kết quả kiểm kê cho UBND huyện Đại Từ (kết quả từ 9/2013) kiểm định và thực hiện bồi thường cho người dân có đúng với các quy định của Luật Đất đai?

Trong khi đó, tại điểm a, b khoản 5, Điều 34 Luật Đất đai 2013 quy định về việc thống kê, kiểm kê đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất như sau: “Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện việc thống kê, kiểm kê đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất của địa phương; Ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện báo cáo Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường về kết quả thống kê, kiểm kê đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất của địa phương”.

33651414-991408074351873-9214727779516416000-n-5b09a3e940f6c

Theo phương án bồi thường, các hộ dân nằm trên trên Quốc lộ 37 bị trừ đi rất hàng chục m2 đất với lý do là "hành lang đường". Trong khi đó, tại vị trí này (đã có lối đi khác) chỉ phục vụ cho xe tải vận chuyển ra, vào Nhà máy Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo khiến người dân rất bức xúc.

Với những kế hoạch di dời người dân ra khỏi phạm vi nguy hiểm được UBND huyện Đại Từ đưa ra, nhưng không hiểu vì lý do gì mà đơn vị này lại đang rất chậm trễ trong việc giải quyết? Còn người dân, từ trẻ con đến các cụ già vẫn ngày đêm phải "gồng mình" chống lại bệnh tật do ô nhiễm môi trường từ Nhà máy Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo gây lên.

Mong rằng, các cơ quan có thẩm quyền của tỉnh Thái Nguyên nghiêm túc thực hiện nhanh chóng, đúng pháp luật theo Kết luận Thanh tra của Bộ TN&MT nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng, giúp người dân quanh khu vực nhà máy yên tâm sản xuất, sớm ổn định cuộc sống.

Luật sư Việt Nam Online sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc!

Nhóm PV