Thứ tư, 29/11/2017 | 08:13 GMT+7

Chiêng của người dân tộc Jrai ở huyện Ea H’Leo, Đắk Lắk

LSVNO - Người Jrai là một trong các dân tộc bản địa ở Tây Nguyên, sinh sống chủ yếu trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Tại tỉnh Đắk Lắk, người Jrai sống tập trung ở huyện Ea H’Leo, là lưu vực của sông Ayun và sông Apar, giáp ranh với tỉnh Gia Lai. Ngoài ra, có một số rất ít người Jrai sinh sống tại các huyện Ea Súp, M’Drak….

van-hoa-cong-chieng-5a1e097f83637

Biểu diễn cồng chiêng Tây Nguyên. Ảnh minh họa (nguồn: Internet)

Mặc dù dân số không đông đúc như người Ê Đê, người M’Nông…, người Jrai ở Ea H’Leo giữ một vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của đồng bào các dân tộc trong tỉnh Đắk Lắk, do đã gìn giữ được những yếu tố văn hóa Jrai cổ, là những đặc trưng của cộng đồng văn hóa Jrai.

Người Jrai ở Ea H’Leo có nhiều nghi lễ và lễ hội, thường được tổ chức sau vụ thu hoạch, đó là giai đoạn chuyển từ mùa mưa sang mùa khô ở Tây Nguyên. Ở giai đoạn này, công việc nương rẫy gần như đã kết thúc, mùa mưa đã rời xa và chỉ gặp lại sau nhiều tháng nữa. Mặt khác, do là sau vụ thu hoạch, người Jrai đã có thể dành ra một phần lương thực để làm rượu cần - là một sản vật để cúng thần linh, đồng thời là một thức uống luôn có trong các nghi lễ và lễ hội.

Trong tất cả các nghi lễ và lễ hội của người Jrai ở Ea H’Leo, dàn chiêng luôn luôn có mặt ở vị trí quan trọng nhất.

Chiêng là một đặc trưng văn hóa cổ của đồng bào Tây Nguyên, chiêng có mặt ở hầu hết các sinh hoạt văn hóa quan trọng trong đời người, trong tất cả các nghi lễ lớn và nhỏ của gia đình, của buôn làng. Chiêng tham gia vào mọi sinh hoạt, nghi lễ, với các ý nghĩa khác nhau, nhằm ứng xử với thế giới bên ngoài con người ở các góc độ khác nhau. Vì thế, chiêng là nhạc cụ trung tâm của sinh hoạt nghi lễ và lễ hội, là loại nhạc cụ “thiêng” có vị trí rất quan trọng trong đời sống tinh thần, tâm linh của các dân tộc ở Tây Nguyên.

Chiêng là một loại nhạc cụ đặc biệt, gắn bó mật thiết với những sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người Jrai. Người Jrai ở Ea H’Leo không bao giờ sử dụng chiêng khi không có những nghi lễ, lễ hội, vì họ tin rằng, chiêng có khả năng kết nối với thế giới của thần linh.

Chiêng là loại nhạc cụ thuộc bộ gõ có định âm, thuộc nhóm tự thân vang, âm thanh được tạo nên bằng cách tác động trực tiếp lên chính bản thân nhạc cụ đó. Chiêng có hình vành khăn được làm bằng chất liệu hợp kim có thành phần chủ yếu là đồng, pha trộn với vài kim loại khác như thiếc, bạc, vàng…

Chiêng của người Jrai ở huyện Ea H’Leo không được sử dụng từng chiếc đơn lẻ, mà kết nối với