Thứ tư, 9/1/2019 | 11:52 GMT+7

LĐLSVN góp ý dự thảo Thông tư của Bộ CA liên quan đến việc bảo đảm quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp

LSVNO – Ngày 04/01/2019, Liên đoàn Luật sư Việt Nam (LĐLSVN) đã có văn bản gửi Bộ Công an về việc “Góp ý dự thảo Thông tư của Bộ Công an quy định về trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân trong việc đảm bảo thực hiện các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự (TTHS) liên quan đến quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp”.

Trong điều kiện Bộ luật TTHS 2015 đã có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 đến nay đã gần 01 năm nhưng liên ngành chưa có Thông tư hướng dẫn, việc Bộ Công an chủ động xây dựng dự thảo Thông tư quy định trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân trong việc bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội và quyền của người bào chữa trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự là hết sức cần thiết.

vb-5c357891f1ca4

Văn bản của LĐLSVN gửi Bộ Công an về việc góp ý dự thảo Thông tư của Bộ Công an.

Phạm vi điều chỉnh của Dự thảo Thông tư quy định “trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân” trong việc bảo đảm thực hiện các quy định của Bộ luật TTHS liên quan đến quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi họp pháp. Tuy nhiên, qua nghiên cứu, nhận phản hồi từ những ý kiến của giới luật sư tham gia tố tụng cho thấy, dự thảo Thông tư còn một số nội dung bất cập, chưa thể hiện rõ trách nhiệm “bảo đảm thực hiện quyền bào chữa” theo tinh thần mới của Bộ luật TTHS. Thậm chí có những quy định còn mang tính rào cản, hạn chế quyền của người bào chữa; một số quy định không mang tính “hướng dẫn” mà là quy định mới chưa phù hợp với Bộ luật TTHS. Sau đây là một số ý kiến của LĐLSVN về một số nội dung chính, cụ thể:

- Đây là văn bản quy phạm pháp luật với tên loại là “Thông tư”, trích yếu nội dung ghi là “quy định trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân trong việc bảo đảm thực hiện các quy định của Bộ luật TTHS liên quan đến quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp”. Tuy nhiên, trong văn bản có nhiều nội dung quy định trách nhiệm và ràng buộc đối với các chủ thể khác (người bào chữa, người bảo vệ, quyền và lợi ích hợp pháp, bị can, đương sự). Do đó, xin đề nghị xem xét lại phạm vi điều chỉnh của dự thảo Thông tư nhìn từ nội dung trích yếu cho phù hợp với mục tiêu xây dựng văn bản. Mặt khác, do địa vị pháp lý, vai trò của luật sư đã được quy định rõ trong Bộ luật TTHS 2015, nên dự thảo Thông tư cần thể hiện trách nhiệm của các chủ thể trong lực lượng Công an nhân dân trong quan hệ phối hợp, đảm bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người bào chữa.

- Việc xác định các chủ thể là đối tượng “bảo đảm thực hiện” liên quan đến quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp chưa được rõ ràng, chưa bao quát hết các diện chủ thể,trong đó có các chủ thể mới, nhưng không được định nghĩa hay giải thích. Đó là các trường hợp, tình huống mà các chủ thể này tham gia tố tụng, như “người đại diện” của người bị buộc tội, “người bị tạm giữ trong trường hợp khẩn cấp”, “người bị tố giác”, “người bị kiến nghị khởi tố”. Theo đó, cần xác định rõ các diện chủ thể và thống nhất tên gọi trong quá trình thực hiện các hành vi tố tụng quy định trong dự thảo Thông tư.

- Các thời hạn, thời gian quy định trong dự thảo Thông tư chưa nhất quán (khi thì dùng “ngày”, khi thì dùng “giờ”); cách thức thông báo cho các chủ thể tham gia thực hiện các hành vi tố tụng chưa hợp lý; cách thức liên hệ giữa người được bị buộc tội, đương sự với người bào chữa, người bảo vệ chưa bảo đảm sự thuận lợi cho các bên, dẫn đến hạn chế hoặc không bảo đảm việc thực thi Dự thảo Thông tư cũng cần quy định trách nhiệm của Cơ quan điều tra các cấp trong lực lượng Công an nhân dân bố trí địa điểm, bộ phận tiếp nhận trực tiếp thủ tục đăng ký hoặc giải quyết yêu cầu của người bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, cũng như cách thức thiết lập sổ đăng ký bào chữa, tiếp nhận thủ tục đăng ký gửi qua đường bưu điện.

- Cách thức gửi thủ tục đăng ký và nhận thông báo đăng ký bào chữa chưa cụ thể dẫn đến không thống nhất thời gian gặp mặt, người được bào chữa, được bảo vệ. Các quy định trong dự thảo Thông tư về việc gặp người bị buộc tội trong cơ sở tạm giữ, tạm giam chưa phù hợp với quy định pháp luật tố tụng.

Đề nghị thống nhất sử dụng thuật ngữ “giấy yêu cầu người bào chữa” thay cho “đơn yêu cầu người bào chữa”, bởi lẽ quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa là quyền Hiến định, họ không phải làm “đơn” xin, mà chỉ cần làm văn bản hoặc yêu cầu miệng lập thành biên bản” thể hiện ý chí, nguyện vọng yêu cầu người bào chữa. Điều này cũng phù hợp với thuật ngữ “giấy yêu cầu người bào chữa” đã được quy định tại điểm a khoản 2 Điều 78 Bộ luật TTHS 2015.

- Dự thảo Thông tư quy định bảo đảm quyền đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án, giao trách nhiệm cho người tiến hành tố tụng được quyền hạn chế quyền tiếp xúc hồ sơ vụ án (tinh thần là “tạo điều kiện” nhưng thực chất là gây khó khăn cho người bào chữa, chỉ được sao chép, chụp tài liệu trong hồ sơ do Điều tra viên lựa chọn). Có ý kiến cho ràng, dự thảo quy định việc “giám sát” việc ghi chép (tránh bị người bào chữa tẩy xóa, sửa chữa...) là chưa tôn trọng tư cách, phẩm chất đạo đức của người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, vì nếu họ thực hiện không đúng, hoặc vi phạm thì đã có chế tài xử lý.

- Dự thảo Thông tư cũng cần dự liệu trường hợp từ chối luật sư. Trong trường hợp đương sự là người chưa thành niên, có nhược điểm về thể chất, nếu họ từ chối người bào chữa chỉ định, thì hoạt động tố tụng không có người bào chữa thì phương án giải quyết như thế nào?

Ngoài ra, cần xác định trách nhiệm của cơ quan và người tiến hành tố tụng trong việc yêu cầu người bào chữa chỉ định, vì hoạt động này hoàn toàn do Cơ quan thụ lý vụ án chủ động thực hiện nên không phụ thuộc vào các yếu tố khác, nên phải bảo đảm quyền được bào chữa của người bị buộc tội theo luật định. Hơn nữa, đối tượng được hưởng quyền chỉ định người bào chữa là các đối tượng đặc biệt nên khi quy định về hoạt động tố tụng cho trường hợp này phải thể hiện cơ chế đặc biệt nhằm đảm bảo theo đúng tinh thần Bộ luật TTHS quy định.

- Đặc biệt, dự thảo Thông tư quy định về bảo đảm thực hiện các quy định của Bộ luật TTHS của các chủ thể có trách nhiệm bảo đảm liên quan đến quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong lực lượng Công an nhân dân, nhưng lại không quy định chế tài đối với những người không thực hiện trách nhiệm hoặc có hành vi vi phạm pháp luật, gây khó khăn, cản trở đối với những hoạt động “bảo đảm quyền bào chữa” hoặc gây thiệt hại cho người khác. Do đó, cần xây dựng một điều khoản độc lập nhằm quy định biện pháp và hình thức chế tài đối với những người có hành vi phạm pháp luật, cản trở việc thực hiện, đảm bảo quyền bào chữa, bảo vệ quyền lợi.

Trên đây là ý kiến của LĐLSVN về dự thảo Thông tư quy định trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân trong việc bảo đảm thực hiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 liên quan đến bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đề nghị Bộ Công an xem xét, tiếp thu trong quá trình sửa đổi, bổ sung dự thảo Thông tư.

Văn bản của LĐLSVN góp ý dự thảo Thông tư của Bộ Công an.

1-5c357aede4925

2-5c357aef101e5

3-5c357aee3dd9d

4-5c357aee960d7

5-5c357aeedc9b1

6-5c357aef32caf

7-5c357aef616a4

8-5c357aef84fc4

9-5c357aefa6b43

10-5c357aefc9707

11-5c357aefec4a0

12-5c357af01f5f9

13-5c357af041e34

14-5c357af064f54

15-5c357af088dc1

16-5c357af0ac4f2

17-5c357af179931

18-5c357af156087

19-5c357af19ca27

20-5c357af1c9839

21-5c357af1ec03e

22-5c357af224cae

Đoàn Vĩnh