Thứ sáu, 22/2/2019 | 00:43 GMT+7

Bản án tuyên giữ nguyên hay hủy bỏ quyết định khẩn cấp tạm thời đều sai luật

LSVNO - Theo luật việc ban hành và hủy bỏ quyết định áp dụng khẩn cấp tạm thời (ADKCTT) là quyết định độc lập do thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử (HĐXX) ban hành tùy theo giai đoạn tố tụng. Thực tiễn xét xử án dân sự cho thấy, nhiều bản án vẫn tuyên giữ nguyên quyết định ADBPKCTT hoặc nhận định quyết định ADBPKCTT bị hủy khi bản án sơ thẩm bị Tòa án cấp phúc thẩm (giám đốc thẩm) tuyên hủy để xét xử lại. Điều này dẫn đến khó khăn cho người dân và cơ quan chức năng trong việc xác định hiệu lực của các quyết định ADBPKCTT.

Từ hoạt động thực tiễn, tôi xin nêu hai tình huống áp dụng pháp luật tố tụng dân sự không thống nhất:

Thứ nhất, trong quá trình giải quyết vụ kiện tranh chấp tài sản chung giữa nguyên đơn là bà Ch., bị đơn là ông Tr. vào 5/2016, TAND tỉnh Khánh Hòa ban hành quyết định ADBPKCTT đối với bị đơn bằng biện pháp cấm chuyển dịch quyền về tài sản là thửa đất đang tranh chấp.

luat-dan-su-5c6f923424d96

Ảnh minh họa.

Tháng 6/2016, Bản án sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về chia tài sản thừa kế, tuyên giữ nguyên quyết định ADBPKCT để đảm bảo thi hành án… Sau đó, tất cả các đương sự kháng cáo.  

Tháng 4/2017, TAND cấp cao tại Đà Nẵng xử phúc thẩm đã tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm do có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng (đã bỏ sót người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, là người đã nhận chuyển nhượng các thửa đất mà tòa án đã ban hành quyết định  ADBPKCTT) giao hồ sơ vụ án cho TAND tỉnh Khánh Hòa xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

Tháng 8/2018, TAND tỉnh Khánh Hòa xét xử sơ thẩm lần hai. Tại phiên tòa,  đương sự yêu cầu hủy quyết định ADBPKCTT đối với thửa đất đã nhận chuyển nhượng cho người thứ ba ngay tình trước khi tòa thụ lý vụ kiện.

Tuy nhiên, HĐXX  không ban hành quyết định Hủy quyết định áp dụng BPKCTT nêu trên với nhận định: “Bản án sơ thẩm đã tuyên giữ nguyên quyết định ADBPKCTT. Bản án phúc thẩm của TAND cấp cao tại Đà Nẵng đã tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm.

Như vậy, đối với nội dung quyết định áp ADBPKCTT đã bị hủy...". Nghĩa là khi bản án bị hủy thì quyết định ADBPKCTT đương nhiên bị hủy. Từ đó, HĐXX đã ban hành quyết định ADBPKCTT mới đối với bị đơn và người liên quan trong việc cấm chuyển quyền về tài sản đối với bị đơn và người có quyền lợi liên quan. Bản án và quyết định ADBPKCTT của Hội đồng xét xử đã bị kháng cáo, đang chờ TAND cấp cao tại Đà Nẵng xử phúc thẩm lần hai.

Thứ hai, vụ “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản”, nguyên đơn là ông X.; bị đơn là bà H., tháng 3/2017, TAND TP. Cam Ranh ban hành Quyết định ADBPKCTT “Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ”, tài sản phong tỏa là thửa đất của bị đơn đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

TAND TP. Cam Ranh xử sơ thẩm vụ án này vào tháng 12/2017, HĐXX đã tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn (buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn số tiền trên 11 tỷ đồng); tiếp tục áp dụng quyết định ADBPKCTT phong tỏa tài sản của bị đơn để đảm bảo thi hành án. Sau đó, bị đơn và người có quyền lợi liên quan kháng cáo.

Tháng 7/2018, TAND tỉnh Khánh Hòa xử phúc thẩm đã tuyên hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm với lý do Tòa cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; giao hồ sơ về cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Ngay sau khi nhận được bản án phúc thẩm, đương sự đã nộp bản án phúc thẩm và hồ sơ đề nghị Văn phòng Đăng ký đất đai đăng ký hồ sơ chuyển nhượng đất đã bị cấp sơ thẩm ban hành quyết định ADBPKCTT.

Tuy nhiên, Văn phòng Đăng ký đất đai nhận thấy Bản án phúc thẩm không có nội dung tuyên hủy quyết định ADBPKCTT và HĐXX cũng không ban hành quyết định độc lập về việc hủy  Quyết định ADBPKCTT của Tòa án cấp sơ thẩm. Do đó, Văn phòng Đăng ký đất đai yêu cầu TAND tỉnh Khánh Hòa giải thích nội dung Bản án phúc thẩm có hủy quyết định ADBPKCT hay không?

Mặc dù Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phúc thẩm đã có văn bản giải thích nhưng nội dung giải thích vẫn không thể khẳng định  quyết định khẩn cấp tạm thời đã bị hủy bỏ như tình huống vụ án thứ nhất nêu trên. Vụ án này cho đến nay đang trong quá trình giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm lần hai.

Cùng về một vấn đề áp dụng thủ tục tố tụng nhưng ngay trong đội ngũ thẩm phán tòa án tại địa phương đã có nhận thức và áp dụng rất khác nhau là một trong những nguyên nhân dẫn đến bản án quyết định của cấp sơ thẩm bị kháng cáo, khiếu nại kéo dài...

Giữ nguyên hay hủy bỏ đều sai luật!

Chúng tôi cho rằng, thực tiễn thi hành  Bộ luật TTDS 2015 như tình huống nêu trên là không đúng quy định của Bộ luật TTDS 2015, cụ thể: Việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời được quy định cụ thể tại Chương VIII, gồm 33 điều, từ Điều 111 đến Điều 142, Bộ luật TTDS 2015.

Theo đó, Bộ luật TTDS 2015 đã  bổ sung quy định trường hợp sau khi đã ra quyết định ADBPKCTT mà Tòa án quyết định trả lại đơn khởi kiện hoặc Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án khi đương sự rút đơn khởi kiện hoặc HĐXX cấp sơ thẩm, phúc thẩm ra quyết định về việc đình chỉ giải quyết vụ án thì phải đồng thời quyết định hủy bỏ việc ADBPKCTT.

Trường hợp đã có bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì  việc giải quyết yêu cầu hủy quyết định ADBPKCTT do Chánh án của Tòa án đã ra quyết định ADBPKCTT phân công một Thẩm phán giải quyết. Đồng thời, bổ sung quy định căn cứ hủy bỏ việc áp ADBPKCTT, bổ sung quy định rõ thủ tục, thẩm quyền giải quyết yêu cầu áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ ADBPKCTT tại phiên tòa để tránh những sai sót, vướng mắc trong thực tiễn.

Hội đồng thẩm phán, TAND tối cao cũng đã ban hành Nghị quyết số 01 ban hành kèm danh mục mẫu tố tụng dân sự kèm theo. Từ Mẫu 17 đến Mẫu 22 được nêu trong Nghị quyết này là mẫu các “Quyết định ADBPKCTT; Quyết định thay đổi BPKCTT; Quyết định huỷ bỏ BPKCTT (dành cho Thẩm phán, HĐXX sơ thẩm và HĐXX phúc thẩm).

Bộ luật TTDS 2015 và Nghị quyết số 01/2017 đã quy định thống nhất việc ban hành quyết định ADBPKCTT: Quyết định hủy bỏ quyết định ADBPKCTT đều  là các quyết định độc lập thuộc thẩm quyền ban hành thẩm phán của HĐXX sơ thẩm, phúc thẩm, phải được ban hành theo mẫu. 

Như vậy, từ ngày Bộ luật TTDS 2015 có hiệu lực, HĐXX không được tuyên nội dung giữ nguyên hoặc hủy bỏ quyết định ADBPKTT. Trường hợp bản án bị hủy, giao về cho Tòa án cấp có thẩm quyền giải quyết lại thì việc thu hồi hay hủy bỏ quyết định áp dụng BPKCTT thuộc thẩm quyền của Thẩm phán hoặc HĐXX bằng quyết định độc lập theo đúng quy định của Bộ luật TTDS 2015.  

Từ những quy định cụ thể nêu trên, chúng tôi nhận thấy việc án tuyên giữ nguyên hay hủy bỏ quyết định ADBPKCTT hoặc nhận định quyết định ADBPKCTT bị hủy khi bản án bị hủy bỏ như tình huống nêu trên đều  không đúng luật.

Luật sư Nguyễn Hồng Hà