Chủ nhật, 23/9/2018 | 07:33 GMT+7

Bất cập trong ngành hàng không vì văn bản trái luật

LSVNO - Thông tư 41/2015/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải với những quy định liên quan đến ngành hàng không, lao động trong lĩnh vực hàng không trái với tinh thần của Hiến pháp, Luật Lao động, từ đó gây khó dễ cho những người muốn xin nghỉ việc hoặc chuyển công tác.

Trong thời gian vừa qua, hàng loạt các báo đăng tải nội dung liên quan đến một số văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Giao thông Vận tải (Bộ GTVT) ban hành không phù hợp với quy định của pháp luật và gây khó khăn cho người lao động trong lĩnh vực hàng không, một lĩnh vực được coi là khá nhạy cảm hiện nay.

Cụ thể, thời gian qua, Vietnam Airlines đã và đang gây khó khăn cho người lao động, không cho nghỉ việc, nếu nghỉ phải bồi thường số tiền lớn nên một nhóm phi công đã gửi đơn cầu cứu tới các cơ quan chức năng...

Theo các phi công cho rằng, Thông tư 41/2015/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải với những quy định liên quan đến ngành hàng không, lao động trong lĩnh vực hàng không trái với tinh thần của Hiến pháp, Luật Lao động, từ đó gây khó dễ cho những người muốn xin nghỉ việc hoặc chuyển công tác.

Trước đó, vào năm 2015, Bộ Giao thông vận tải đã ra thông tư 41/2015/TT-BGTVT sửa đổi bổ sung một số điều trong phần 12 và 14 của Bộ quy chế an toàn hàng không dân dụng trong lĩnh vực tàu bay và khai thác tàu bay. Tại phần 14.169 có nội dung quy định “nhân viên hàng không trình độ cao” muốn nghỉ việc phải báo trước 120 ngày. Ngoài ra, khi chuyển đổi nhà khai thác phải “chấm dứt hợp đồng lao động và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ (nếu có) đối với người khai thác tàu bay, tổ chức bảo dưỡng tàu bay hiện tại theo quy định…”.

Đặc biệt, Thông tư 21/2017/TT-BGTVT cũng đã đưa những nội dung trên vào “Bộ Quy chế an toàn hàng không dân dụng lĩnh vực tàu bay và khai thác tàu bay” với đối tượng áp dụng phần lớn là nhân viên hàng không (phi công). Những điều quy định trong các thông tư của Bộ Giao thông vận tải nêu trên không phù hợp với Điều 35 của Hiến pháp, Điều 37 Bộ luật Lao động và Điều 5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đây cũng chính là lí do khiến cho các cơ quan thông tấn, báo chí đăng tải phản ánh, kiến nghị của 16 phi công (những nạn nhân chịu sự tác động trực tiếp của văn bản này) phải kêu cứu đến các cơ quan chức năng.

Kết quả hình ảnh cho Bất cập trong ngành hàng không vi văn bản trái luật

 Ảnh minh họa.

Thay vì có cách lí giải hợp lý thì tại buổi họp báo Chính phủ, đại diện Bộ Giao thông Vận tải nhận được câu hỏi của nhiều phóng viên về việc nhiều phi công của hãng hàng không Vietnam Airlines có đơn kiến nghị giải quyết các vấn đề tồn tại từ lâu. Ngoài ra, một số phi công cho biết sẽ khởi kiện Bộ khi ban hành các thông tư trái với Luật Lao động. Tuy nhiên, đại diện Bộ Giao thông Vận tải đã nêu ra nhiều quan điểm có tính chất chung chung, thiếu sự thuyết phục, trong đó cho rằng quy định về chế độ làm việc của phi công, điều kiện nghỉ việc đã có trong Luật Hàng không dân dụng (Luật riêng, đặc thù) và không trái với Luật Lao động. Quan điểm này một lần nữa bị “dập lửa bằng xăng” thổi bùng dư luận về sự bất cập của ngành hàng không nói chung và sự khủng hoảng nhân sự nói riêng.

Cũng theo quan điểm của đại diện Bộ Giao thông vận tải cho rằng, lĩnh vực đặc biệt liên quan đến an toàn, an ninh hàng không, do đó cần tuân thủ các hiệp định, nghị định của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) một cách rất khắt khe. Ngoài ra, để đào tạo các nhân viên trong ngành, đặc biệt là phi công hoặc tổ lái phải mất rất nhiều thời gian và qua nhiều quy trình... do đó, thông tư quy định nhân viên hàng không trình độ cao khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì phải báo trước cho người sử dụng lao động 120 ngày là phù hợp với Luật Lao động vì Luật này chỉ quy định tối thiểu, không phải tối đa! (Sở dĩ quy định 120 ngày là để có thời gian tuyển dụng, đào tạo. Việc thay thế một phi công là cả một quá trình).

Theo ý kiến của Luật sư Lê Minh Thắng - Giám đốc Công ty luật K và Cộng sự (thuộc Đoàn luật sư TP. Hà Nội) khi bình luận về nội dung trái pháp luật của Thông tư số 21/2017/TT-BGTVT ngày 30/6/2017 (thay thế Thông tư 41/2015/TT-BGTVT ngày 12/08/2015), cho rằng: “Bộ quy chế an toàn hàng không dân dụng lĩnh vực tàu bay và khai thác tàu bay (ban hành kèm theo Thông tư số 21/2017/TT-BGTVT ngày 30/6/2017) quy định về các yêu cầu, trình độ đối với nhân viên hàng không “trình độ cao” bao gồm thành viên tổ lái (phi công); nhân viên bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay và thiết bị tàu bay có chứng chỉ CRS mức B trở lên đã có sự vi phạm nghiêm trọng Luật Lao động, cụ thể:

Tại mục 3.b. Chấm dứt hợp đồng lao động, quy định:

“1. Nhân viên hàng không trình độ cao có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn, nhưng phải thông báo bằng văn bản cho người khai thác tàu bay, tổ chức bảo dưỡng tàu bay ít nhất 120 ngày trước ngày dự kiến chấm dứt hợp đồng lao động để người khai thác tàu bay lập kế hoạch duy trì hoạt động bảo đảm khai thác tàu bay theo kế hoạch bay đã được phê duyệt.

  1. Việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động quy định tại khoản 1 điểm này nếu kết thúc vào tháng 6, tháng 7 của năm thì hợp đồng lao động sẽ kéo dài đến hết tháng 7 của năm đó. Trường hợp thời hạn kết thúc của hợp đồng vào tháng 1 hoặc tháng 2 của năm thì hợp đồng lao động sẽ kéo dài đến hết tháng 2 của năm đó.”

Trong khi đó, Bộ luật Lao động quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động như sau:“3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày” (khoản 3 Điều 37).

Như vậy, rõ ràng quy định nêu trên trong Thông tư 21/2017/TT-BGTVT ngày 30/6/2017 là hoàn toàn trái Luật Lao động, không phù hợp với tinh thần của Điều 35 Hiến pháp 2013.

Điều 35 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định:

  1. Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc.
  2. Người làm công ăn lương được bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn; được hưởng lương, chế độ nghỉ ngơi. 
  3. Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi lao động tối thiểu.

Mặt khác, Thông tư 21/2017/TT-BGTVT ngày 30/6/2017 ban hành dựa trên nền tảng Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2014 với quan điểm cho rằng: “2. Trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Luật này với quy định của luật khác về cùng một nội dung liên quan đến hoạt động hàng không dân dụng thì áp dụng quy định của Luật này” (khoản 2 Điều 3) là không phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật vì bản thân nó vi phạm các nguyên tắc cơ bản (quy định tại Điều 5), cụ thể:

- Đảm bảo tính hợp Hiến;

- Đảm bảo tính hợp pháp;

- Đảm bảo tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật.

- Đảm bảo công khai, dân chủ trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.      

Như vậy, việc ban hành Thông tư 21/2017/TT-BGTVT ngày 30/6/2017 quy định chung một thời hạn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động 120 ngày và nạn nhân trực tiếp bị ảnh hưởng là nhân viên hàng không là trái quy định của Luật Lao động nên cần phải hủy bỏ để tránh mọi khiếu kiện hoặc tiền lệ xấu cho các luật khác.

Việc không cho người lao động được chấm dứt hợp đồng lao động hoặc không giải quyết dứt điểm quyền và lợi ích của người lao động (yêu cầu phải hết tháng 2 hoặc tháng 7 theo Thông tư) sẽ khiến cho người lao động chán nản và khó kiểm soát hành vi (phi công - loại lao động đặc thù) thì nguy hiểm đối với an toàn bay cũng là điều cần phải xem xét từ mọi khía cạnh, chứ không thể dùng ý chí của người sử dụng lao động áp đặt cho họ được.

Để bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, tính toàn vẹn của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện nay; việc kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Giao thông vận tải và các ngành có liên quan về việc xem xét và hủy bỏ văn bản quy phạm pháp luật nêu trên vì có dấu hiệu vi Hiến, vi phạm Luật Lao động, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là điều cần thiết nhằm tránh việc các ngành lạm dụng tính đặc thù mà tước bỏ, gây cản trở người lao động thực hiện các quyền của mình, đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong các ngành đặc thù nói riêng và người lao động trên cả nước nói chung.

Quang Chiến