Thứ năm, 10/5/2018 | 15:07 GMT+7

Chánh án TAND tối cao trả lời về nguyên tắc tranh luận trong tố tụng và xét xử

LSVN0 - Ngày 02/4/2018, Chánh án Tòa án nhân dân (TAND) tối cao Nguyễn Hoà Bình có văn bản trả lời chất vấn của Đại biểu Quốc hội tại phiên chất vấn kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV liên quan tới việc nguyên tắc tranh luận trong tố tụng và xét xử chưa được thực hiện tốt, và nhiều bản án tuyên không rõ ràng dẫn đến việc không được thi hành trong thời gian qua. LSVNO xin giới thiệu đến bạn đọc về nội dung văn bản trả lời chất vấn của Chánh án TAND tối cao.

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV, Chánh án TAND tối cao đã nhận được chất vấn của Đại biểu với nội dung:

Vấn đề thứ nhất: Trong phần trả lời chất vấn, Chánh án đã khẳng định tranh luận là nguyên tắc quan trọng trong tố tụng nói chung và xét xử nói riêng. Tuy nhiên, trong thời gian qua nhiều cử tri cũng như luật sư có phàn nàn với chúng tôi rằng, trong nhiều vụ án nguyên tắc này chưa được thực hiện tốt. Một số vụ án hình sự khi luật sư, người tham gia tố tụng đưa ra những chứng cứ, những lập luận tranh luận thì đại diện VKS chỉ nói một câu VKS giữ nguyên quan điểm như phần tranh luận tại phiên toà. Nhìn lại các vụ án oan sai thời gian qua thì không ít những vụ án do luật sư đã tranh luận và đã lập luận, tuy nhiên không được tranh luận đến cùng, do vậy đã dẫn đến oan sai. Với trách nhiệm của Chánh án và Viện trưởng VKSND tối cao, các tư lệnh ngành sẽ có những giải pháp gì để khắc phục tình trạng trên? 

Vấn đề thứ hai hai: Liên quan tới chất lượng của bản án. Trong số các bản án dân sự không được thi hành thời gian qua, có tỷ lệ không nhỏ có nguyên nhân từ việc bản tuyên không rõ ràng hoặc chưa đủ những căn cứ so với thực tế. Theo thống kê của Bộ Tư pháp, có 525 bản án trong thời gian một năm vừa qua và Bộ Tư pháp đã gửi 569 kiến nghị để Toà án giải thích hoặc đính chính, xem xét kháng nghị. Tuy nhiên, Toà án chỉ có hơn 200 trả lời, do vậy thời gian tới rất mong được nâng cao chất lượng bản án; các giải pháp để nâng cao chất lượng bản án trong thời gian tới?

ctand-5af3fef2a0d4e

Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hoà Bình trả lời chất vấn. Ảnh: Quốc hội

Do thời gian có hạn nên tại phiên chất vấn vấn đề nói trên, Chánh án TAND tối cao chưa có cơ hội để trả lời nội dung chất vấn của Đại biểu tại hội trường, nay xin được trả lời như sau:

Thứ nhất, về thực hiện nguyên tắc tranh tụng:

Trong những năm qua, việc thực hiện tranh tụng tại phiên tòa đã được các Tòa án ngày càng chú trọng. Tuy nhiên, vẫn còn những phiên tòa chưa làm tốt hoạt động này, còn có những ý kiến của luật sư chưa được Hội đồng xét xử cân nhắc kỹ lưỡng, cá biệt có những phiên tòa tranh tụng chưa đi đến cùng của vấn đề. Thực trạng này gắn liền với Bộ luật Tố tụng Hình sự cũ, khi mà tố tụng thẩm vấn đã được chọn và nguyên tắc tranh tụng chưa được Hiến pháp, pháp luật ghi nhận.

Sau khi Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 2013 và theo tinh thần các đạo luật tư pháp mới được sửa đổi, bổ sung thì mô hình tố tụng hiện nay được lựa chọn là mô hình thẩm vấn kết hợp với tính ưu việt của tranh tụng. Nguyên tắc tranh tụng đã được Hiến định, luật định. Nhiều chế định về quyền con người, công khai minh bạch, kiểm soát quyền lực tư pháp, về luật sư... đã được ghi nhận, đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để đảm bảo cho việc thực hiện nguyên tắc tranh tụng tại phiên toà.

Trong hoạt động chỉ đạo điều hành, Chánh án TAND tối cao cũng đã yêu cầu các Toà án tăng cường tổ chức các phiên toà rút kinh nghiệm theo tinh thần cải cách tư pháp, trong đó làm tốt hoạt động tranh tụng là một trong bốn yêu cầu đề ra. Năm 2017, các Toà án đã phối hợp với VKS các cấp tổ chức 7.825 phiên toà rút kinh nghiệm, tăng trên 3.500 phiên toà so với năm 2016. Ngày càng có nhiều phiên toà tổ chức tốt hoạt động tranh tụng và được dư luận đánh giá cao (vụ án Hồ Thị Phương Nga, vụ án Vn pharma, vụ án OceanBank), xã hội, người dân và cả giới luật sư cũng ghi nhận điều này.

Để đảm bảo thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng trong xét xử, các giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới là:

- Triển khai nghiêm túc các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015....

- Ban hành hướng dẫn về tổ chức các phiên toà theo tinh thần cải cách tư pháp, trong đó các yêu cầu đặt ra của phiên toà này là: Thẩm phán độc lập chỉ tuân theo pháp luật; thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng; bảo vệ quyền con người; Hội đồng xét xử thực hiện đầy đủ các quyền năng tố tụng.

- Tiếp tục giao chỉ tiêu cho từng Thẩm phán làm chủ tọa các phiên toà rút kinh nghiệm, coi đây là giải pháp đột phá và thiết thực để các Thẩm phán nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích luỹ kiến thức, kinh nghiệm, tạo bước chuyển biến rõ nét trong công tác xét xử.

- Tăng cường tập huấn chuyên sâu về kỹ năng điều hành tranh tụng tại phiên toà cho các Thẩm phán. Nghiên cứu xây dựng “Cuốn sổ tay Thẩm phán” về kỹ năng điều hành tranh tụng tại phiên toà; tổ chức phát sóng các phiên toà mẫu theo tinh thần cải cách tư pháp...

- Thực hiện nghiêm túc việc công bố bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử TAND tối cao để nhân dân tham gia giám sát hoạt động xét xử của Toà án.

Thứ hai, về nâng cao chất lượng các bản án

Trong những năm gần đây, số lượng các bản án tuyên không rõ ràng, gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự đã giảm một cách rõ rệt. Tuy nhiên, tình trạng này cũng chưa được khắc phục một cách triệt để. 

Để nâng cao chất lượng các bản án, khắc phục tình trạng án tuyên không rõ ràng gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự, các giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới là:

- Thực hiện tốt 14 giải pháp nâng cao chất lượng công tác xét xử đã được Ban cán sự Đảng, lãnh đạo TAND tối cao đề ra, gồm: (1) Tăng cường công tác bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật; (2) Đổi mới tổ chức phiên tòa theo tinh thần cải cách tư pháp; (3) Nâng cao chất lượng bản án, quyết định của Tòa án; (4) Công khai bản án, quyết định của Tòa án trên Cổng thông tin điện tử TAND; (5) Nâng cao hiệu quả công tác hòa giải trong giải quyết các vụ án dân sự; (6)Tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm; (7) Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan có liên quan trong quá trình giải quyết các loại vụ án; (8)Tăng cường công tác kiểm tra, giám đốc việc xét xử: (9) Nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án; (10) Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu; (11) Đổi mới thủ tục hành chính tư pháp tại Tòa án; (12) Đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị phương tiện làm việc cho các Tòa án; (13) Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của Tòa án; (14) Làm tốt công tác thi đua khen thưởng. Đây là những giải pháp căn cơ, định hình và tạo tiền đề quan trọng để tạo ra sự chuyển biến trong hoạt động của Tòa án trong năm 2018 và các năm tiếp theo.

- Thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 05/2017/CT-CA ngày 16/10/2017 của Chánh án TAND tối cao về việc giải quyết các bản án, quyết định tuyên không rõ, khó thi hành; xác định rõ trách nhiệm và giải pháp xử lý theo trách nhiệm của từng cơ quan.

- Tổ chức tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng viết bản án cho các Thẩm phán, Thẩm tra viên và Thư ký Tòa án.

Đại Hưng (giới thiệu)