Thứ năm, 8/11/2018 | 05:00 GMT+7

Tình trạng Viện không nghe Tòa!

LSVNO - Từ trước đến nay có rất nhiều vụ án hình sự sau khi toà án ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung nhưng sau đó phía Viện kiểm sát (VKS) không tổ chức điều tra lại theo yêu cầu của toà án dẫn đến khó khăn cho toà trong việc chứng minh tội phạm. Thậm chí có toà sau khi xử đã kiến nghị huỷ bản án của chính mình như báo chí đã từng phản ánh.

 law-696x522-5be3603b03c9c

Ảnh minh họa.

Để hạn chế thực trạng này nhất thiết phải có một cơ chế phối hợp lẫn nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và pháp luật cũng nên có quy định rõ về trách nhiệm của các bên nếu không thực hiện trách nhiệm của mình. Gần đây nhất có hai vụ án mà chúng ta có thể lấy làm ví dụ:

Vụ thứ nhất là vụ bị cáo Nguyễn Văn Cách bị truy tố về tội tiệu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có. Vụ án này tính đến nay đã hơn 3 năm, rất nhiều lần Toà án nhân dân (TAND) quận Thủ Đức, TP.HCM trả hồ sơ để yêu cầu cơ quan điều tra (CQĐT) quận Thủ Đức chứng minh bị cáo Nguyễn Văn Cách khi mua điện thoại SoNy Z2 và điện thoại Mobistar có biết tài sản này do người khác phạm tội mà có hay không nhưng cuối cùng CQĐT vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của toà án. Chính vì vậy, ngày 03/5/2018, TAND quận Thủ Đức tiếp tục ban hành quyết định trả hồ sơ số 109/2018/HSST-QĐ để điều tra bổ sung và cũng với yêu cầu trên. Tuy nhiên, đến ngày 08/5/2018 phía VKSND quận Thủ Đức tiếp tục chuyển hồ sơ vụ án sang toà và kèm theo công văn trả lời số 176//CV-VKS có nội dung phía Viện và CQĐT đã tổ chức điều tra và đã chứng minh được hành vi phạm tội của bị cáo Cách nên không tổ chức điều tra lại.

Ngày 28/8/2018, TAND quận Thủ Đức tiếp tục đưa vụ án ra xét xử. Tại phiên xử này bị cáo Cách khai khi mua chiếc điện thoại Mobistar với giá 700.000 đồng bị cáo không biết nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có, việc bị cáo khai có biết trong giai đoạn điều tra là do các điều tra viên hù cung, ép cung; còn người bán là bị cáo Linh lúc thì khai Linh nghĩ khi mua Cách biết đó là của phạm pháp, lúc thì khai không nói cho Cách biết đó là của phạm pháp. Mặt khác, căn cứ vào hồ sơ vụ án CQĐT kết luận nguồn gốc chiếc điện thoại trên do Hà và Hoà dùng cây tràm có gắn móc dạng móc phơi quần áo khều qua cửa sổ phòng trọ Lê Văn Thanh để lấy trộm; căn cứ vào cáo trạng của VKS lại cho rằng Hà và Hoà lẻn vào nhà trọ của Thanh để lấy trộm. Chính vì những mâu thuẫn trên, sau phần tranh luận toà án tiếp tục trả hồ sơ để điều tra bổ sung, trong đó có nội dung “cần chứng minh ý thức của bị cáo Cách khi mua chiếc điện thoại Mobistar có biết là tài sản do phạm tội mà có hay không”. Tuy nhiên, sau đó phía VKSND quận Thủ Đức và CQĐT không tổ chức điều tra lại và tiếp tục chuyển hồ sơ sang toà án với lí do giữ nguyên quan điểm truy tố đối với bị can Nguyễn Căn Cách. Như vậy, dù không có kết quả điều tra bổ sung nhưng sắp tới phía toà án buộc phải đưa vụ án này ra tiếp tục xét xử.

Vụ án thứ 2 là trường hợp hai nạn nhân Trần Huy Thái và Sỳ Sau Thông (ngụ tại Đồng Nai) bị Nông Ngọc Minh dùng dao Thái Lan tấn công, hậu quả là Sỳ Sau Thông chết trên đường đi cấp cứu còn Trần Huy Thái bị thương tích 51%. Theo Cáo Trạng của VKSND tỉnh Đồng Nai kết luận cho rằng, nhóm của bị hại gồm Thông, Thái, Hậu, Thạch, Nhùng sau khi nhậu xong cả nhóm chạy xe máy từ phía thị trấn Định Quán về xã Phú Tân thuộc quốc lộ 20. Khi đi qua cây số 19 - địa phận xã Phú Lợi thì thấy nhóm của Minh gồm Minh, Tuấn, Xíu, Phúc dựng xe máy đứng bên đường. Khi chạy qua, nhóm của Thông rú ga, quẹt chân chống xuống đường khiêu khích nên nhóm của Minh đuổi theo đến cây số 20 thì bị nhóm của Thông chặn xe, ném đá. Sau khi bị Thông dùng dao tấn công và Thái ném đá, Minh giật dao từ Thông đâm loạn xạ dẫn tới Thông chết và Thái bị thương tích 51%. Cáo trạng còn cho rằng do nhóm của bị hại có lỗi trước nên chỉ truy tố Minh về tội giết người theo khoản 2, Điều 93 - BLHS và tội cố ý gây thương tích đối với bị hại Thái theo khoản 3, Điều 104 - BLHS. 

Sau khi điều trị tại bệnh viện Chợ Rẫy, Thái nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính về hành vi gây rối trật tự công cộng do đã thực hiện hành vi ném đá vào nhóm bị can Nông Ngọc Minh. Không đồng ý với quyết định trên, Thái đã gửi đơn khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết khiếu nại. Theo nội dung khiếu nại, Thái cho rằng khi bị chặn xe, Thái nhảy xuống xe thì đã bị Minh đâm từ phía sau và rượt chạy qua bên kia đường để trốn, CQĐT chỉ đựa trên lời khai của một số người để kết luận Thái ném đá nhóm bị can Minh và xử phạt Thái là không khách quan.

Nhận thấy quá trình điều tra, truy tố của CQTHTT có nhiều vi phạm nghiêm trọng về thủ tục, thiếu khách quan trong việc đánh giá chứng cứ và kết luận thiếu chính xác nên luật sư phía bị hại đã đề nghị TAND tỉnh Đồng Nai trả hồ sơ điều tra bổ sung nhằm đảm bảo STKQ của vụ án được sáng tỏ. Theo đó, CQĐT chưa làm rõ nguyên nhân - động cơ gây án, xác định nhóm bị hại chặn xe nhóm bị can là chưa chính xác, con dao gây án có dấu hiệu do bị can Minh sử dụng để đâm bị hại Thông chứ không phải bị hại Thông cầm dao tấn công và Minh giật được, nạn nhân Thái không có dấu hiệu dùng đá ném phía bị can nhưng bị xử phạt hành chính là chưa chính xác và Minh có dấu hiệu phạm tội giết người thuộc trường hợp giết nhiều người.

Sau khi hồ sơ đựợc chuyển sang TAND tỉnh Đồng Nai, ngày 28/9/2018 toà này đã ra quyết định số 23/HSST-QĐ trả hồ sơ điều tra bổ sung để làm rõ lời khai của các bên, xác định rõ nguồn gốc con dao gây án là của Tuấn hay của ai, cần truy tố Tuấn tội giết người với vai trò đồng phạm, cần xác định bị can Minh tội giết người thuộc trường hợp giết nhiều người và cần truy tố Đạo, Thái, Nhùng, Thạch, Hậu, Phúc về tội gây rối trật tự công cộng.

Tuy nhiên, sau đó VKS không tiến hành tổ chức điều tra làm rõ theo yêu cầu của tòa và vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố ban đầu. Hiện tại hồ sơ vụ án đã được chuyển lại toà án.

Ý kiến của người trong cuộc - LS Nguyễn Duy Bình (Đoàn luật sư TP.HCM):

Về vụ thứ nhất, tôi nhận thấy TAND quận Thủ Đức có quan điểm khá khách quan khi xem xét vụ việc. Căn cứ vào hồ sơ vụ án và đơn tố cáo về việc bức cung, dụ cung của bị cáo Cách cũng như lời khai của các bên tại phiên toà, tôi nhận thấy toà án đã trả hồ sơ để điều tra bổ sung rất nhiều lần nhưng CQĐT, VKS vẫn chưa chứng minh được bị cáo Cách khi mua 02 chiếc điện thoại đã biết đó là của gian. Chính tại lần xử ngày 28/8/2018 tôi và luật sư đồng nghiệp đã đề nghị toà án trả hồ sơ điều tra bổ sung thêm một lần nữa để phía CQĐT, VKS có thêm thời gian chứng minh nhưng họ đã không thực hiện trách nhiệm của mình. Về mặt nguyên tắc, nếu phía toà án vẫn giữ nguyên quan điểm của mình thì phiên xử sắp tới toà sẽ tuyên bị cáo vô tội, nhưng điều đó cũng chưa có gì chắc chắn.

Về vụ thứ hai, tôi nhận TAND tỉnh Đồng Nai quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung là hoàn toàn có cơ sở nhưng phía VKS chưa nhận thấy những vi phạm về thủ tục và kết luận còn thiếu chính xác của mình nên họ vẫn bảo lưu quan điểm truy tố là một cái khó cho phía toà án. Theo quy định nếu VKS vẫn bảo lưu quan điểm thì toà án cũng phải đưa vụ án ra xét xử; tuy nhiên, nếu xét xử theo hồ sơ và quan điểm truy tố hiện tại thì có thể bỏ lọt tội phạm, chưa thể xác định đúng vai trò, trách nhiệm của bị cáo và những người liên quan. Đặc biệt, trong vụ án này cần xác định phía bị hại có lỗi trước hay không, bị hại Thông có cầm dao đâm bị can Minh trước hay không và bị hại Thái có ném đá nhóm phía bị can hay không, con dao gây án là của ai và Tuần cầm dao tham gia với vai trò gì cũng như xác định rõ hành vi nhóm người theo yêu cầu truy tố của toà có dấu hiệu phạm tội hay không, tất cả các nội dung này đều chưa được CQĐT, VKS làm rõ. Chính vì vậy, khi gặp những trường hợp tương tự toà án cũng xét xử và tuyên án nhưng sau đó lại kiến nghị toà cấp trên tuyên huỷ chính bán án của mình.

Như vậy, có cơ chế nào để khắc phục tình tạng này? Đó là một câu hỏi dành cho các nhà làm luật.    

PV