Thứ năm, 20/9/2018 | 13:02 GMT+7

Ủy ban hay Tòa án ra quyết định buộc thi hành án hành chính?

LSVNO - Thực tiễn xét xử án hành chính trong lĩnh vực đất đai chỉ tuyên xử công nhận hoặc không công nhận các quyết định thu hồi đất, quyết định giải quyết tranh chấp đất đai bị kiện, không tuyên quyền và nghĩa vụ cụ thể của các bên dẫn đến việc chậm hoặc không thể thi bản án hành án chính, trong đó có khăn vướng mắc về thẩm quyền ra quyết định buộc thi hành án hành chính .

Trong lĩnh vực quản lý đất đai, UBND hay Chủ tịch UBND huyện có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất, quyết định giải quyết tranh chấp đất đai... Sau khi có quyết định thu hồi đất, giải quyết tranh chấp đất đai, các đương sự không đồng ý nên đã khởi kiện vụ án hành chính, đề nghị Tòa án hủy quyết định thu hồi đất, quyết định giải quyết tranh chấp đất đai... nhưng bị Tòa án tuyên bác yêu cầu khởi kiện bằng bản án có hiệu lực.

tthc-5ba33774a69bd

Ảnh minh họa.

Có quan điểm cho rằng đương sự khởi kiện nhưng bị Tòa án bác đơn nên quyết định hành chính đương nhiên có hiệu lực nếu đương sự không tự giác thi hành thì cơ quan hành chính ra quyết định cưỡng chế. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng, mặc dù bị bác đơn nhưng bác đơn bằng một bản án, quyết định nên hết thời gian tự nguyện người phải thi hành án không tự giác thi hành thì người được thi hành án phải làm đơn đề nghị Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định cưỡng chế thi hành án.

Chẳng hạn: Vụ ông S khởi kiện yêu cầu TAND tỉnh CM hủy quyết định của UBND tỉnh CM thu hồi 28.000 mđất của gia đình ông. Tháng 10/2013, TAND tỉnh CM xử sơ thẩm đã tuyên bác yêu cầu khởi kiện của ông S, ông S kháng cáo. Tháng 01/2014, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM đã bác kháng cáo, giữ nguyên bản án hành chính sơ thẩm. Tháng 5/2017, Chủ tịch UBND tỉnh CM ra quyết định cưỡng chế thu hồi 28.000 mđất của gia đình ông S. Ông S chống trả quyết liệt nên cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án hình sự về hành vi chống người thi hành công vụ và đề nghị Viện KSND tỉnh CM phê chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với ông S. Viện KSND tỉnh CM có 02 quan điểm:

- Quan điểm thứ nhất cho rằng: Thẩm quyền tổ chức thi hành án, trong đó có việc cưỡng chế buộc ông S giao đất không thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh vì theo điểm a khoản 1 Điều 311 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Điều 15 Nghị định 71 thì UBND tỉnh không có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế thi hành án hành chính khi thực hiện bản án, quyết định hành chính nên ông S không phạm tội.

- Quan điểm thứ hai cho rằngUBND tỉnh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế buộc ông S giao đất vì bản án sơ, phúc thẩm chỉ tuyên bác yêu cầu khởi kiện của ông S mà không có nội dung nào nói rõ buộc đương sự phải thi hành các quyết định hành chính của UBND tỉnh về việc thu hồi đất. Khi Tòa án bác yêu cầu khởi kiện về hủy các quyết định hành chính thì đương nhiên các quyết định hành chính đó có hiệu lực thi hành. Vì vậy, UBND tỉnh là cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế hành chính để thi hành án trong vụ của ông S nên có đủ căn cứ phê chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với ông S.

Do có quan điểm khác nhau, Viện KSND tỉnh CM và Cục THADS tỉnh CM có văn bản thỉnh thị Viện KSND tối cao và Tổng cục THADS:

Quan điểm của Tổng cục THADS thuộc Bộ Tư pháp cho rằng: Bản án sơ, phúc thẩm đều không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đối với các quyết định hành chính của UBND tỉnh nên quyết định của UBND tỉnh đương nhiên có hiệu lực, trong trường hợp này ông S là đương sự phải thi hành các quyết định hành chính của UBND tỉnh. Do vậy, việc UBND tỉnh ra quyết định cưỡng chế buộc ông S phải thi hành án hành chính và thi hành các quyết định hành chính của UBND tỉnh là đúng pháp luật.

- Quan điểm của Viện KSND tối cao cho rằng: Nội dung đơn khởi kiện của ông S chỉ yêu cầu hủy quyết định hành chính và các bản án chỉ có nội dung không chấp nhận yêu cầu khởi kiện, nhưng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 311 Luật Tố tụng hành chính 2015 thì sau khi hết thời hạn tự nguyện UBND tỉnh phải có đơn đề nghị Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định buộc thi hành án hành chính.

Theo Luật Tố tụng hành chính 2015, việc có yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định buộc thi hành án hành chính hay không là quyền của người được thi hành án. Tuy nhiên, các quy định về việc buộc ra quyết định thi hành án hành chính trong trường hợp thi hành bản án, quyết định của Tòa án có nội dung không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của đương sự đang có nhận thức khác nhau giữa các ngành như vụ việc nêu trên.

Hy vọng trong thời gian tới các cơ quan có thẩm quyền sẽ có văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất về thi hành án hành chính.

Hồng Hà

Quy định liên quan đến thi hành án hành chính

- Trường hợp bản án, quyết định của Tòa án về việc không chấp nhận yêu cầu khởi kiện quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri thì các bên đương sự phải tiếp tục thi hành quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri theo quy định của pháp luật (Theo điểm a khoản 1 Điều 311 Luật TTHC 2015).

 - Trường hợp bản án, quyết định của tòa án về việc không chấp nhận yêu cầu khởi kiện quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri mà quyết định đó chưa được thi hành hoặc mới thi hành được một phần thì các bên đương sự phải tiếp tục thi hành quyết định đó. Cơ quan có thẩm quyền có quyền áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính để thi hành quyết định hành chính có hiệu lực theo quy định của pháp luật. Việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh được thực hiện theo quy định của pháp luật về cạnh tranh (Theo Điều 15 Nghị định 71/2016  của Chính phủ).