Thứ ba, 13/2/2018 | 10:23 GMT+7

Cưỡng chế, giải tỏa đất tại Tam An (Đồng Nai): Người dân không đồng thuận

LSVNO - Thực hiện dự án xây dựng khu dân cư tại xã Tam An (Long Thành - Đồng Nai), UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành Quyết định số 5919/QĐ.UBND ngày 09/06/2006 để thu hồi đất của nhiều hộ dân cư trú lâu đời nơi đây. Theo Quyết định sẽ có 373.900 m2 (37,39ha) đất của hơn 37 hộ dân bị thu hồi, và cũng tại Quyết định này thì thời hạn thực hiện công tác bồi thường, giải tỏa thu hồi đất được ấn định là 12 tháng - kể từ ngày ký quyết định (tức ngày 09/06/2006). Tuy nhiên, từ lúc triển khai thực hiện Quyết định thu hồi tổng thể khu đất đến nay đã nảy sinh nhiều vấn đề khuất tất, bất cập liên quan đến công tác đền bù, giải tỏa, thu hồi đất khi thực hiện dự án… do các hộ dân liên tục khiếu nại về giá đền bù không thỏa đáng.

Kỳ 1: Cưỡng chế khi chưa có quyết định thu hồi đất

Từ khi có Quyết định 5919 ngày 9/6/2006 đến nay, người dân có đất bị thu hồi vẫn liên tục khiếu nại về giá đền bù không phù hợp với giá trị đất bị thu hồi do đất của họ bị thu hồi chỉ để làm dự án với mục đích là kinh doanh, do đó liên tục trong các ngày 27/9, 27/10, 29/11, 6/12 và 26/12/2017, đại diện 37 hộ dân ngụ tại các ấp 3, 4, 5 và khu tái định cư xã Tam An (Long Thành) đã gửi đơn kiến nghị lên Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND tỉnh Đồng Nai và các ban ngành liên quan. Trước đó, ngày 9/8/2017, họ cũng đã gửi đơn tố cáo khẩn cấp lên Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh…

unnamed-5a825970339f0

Vì bức xúc trong việc giải quyết đền bù, giải tỏa đất đai nên người dân xã Tam An đã nhiều lần đi khiếu kiện lên các cấp.

Các đơn kiến nghị, tố cáo của người dân bị thu hồi đất làm dự án kinh doanh đều tập trung vào một số vấn đề chính như: căn cứ mục 2, Điều 2 của Quyết định số 5919, UBND tỉnh Đồng Nai thì trách nhiệm của UBND huyện Long Thành là nơi sẽ ban hành quyết định thu hồi đất đối với từng hộ gia đình; Tổ chức thực hiện việc bồi thường giải tỏa theo đúng quy định hiện hành; Trước khi ban hành quyết định thu hồi đất của từng hộ gia đình, cá nhân, UBND huyện Long Thành phải thực hiện đầy đủ và đúng trình tự thủ tục thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và tái định cư cho các hộ bị thu hồi đất theo đúng quy định của pháp luật đất đai. Thế nhưng sau 12 năm, khi những yêu cầu chính đáng của người dân có quyền sử dụng đất hợp pháp - bị thu hồi vẫn chưa được giải quyết thì họ đã phải đối mặt với việc bị cưỡng chế bàn giao đất ngay trong những ngày đầu của tháng 1 năm 2018. Người dân phản ảnh nếu không có quyết định thu hồi đất cho từng hộ dân thì căn cứ vào đâu để Nhà nước đề ra giá bồi thường đúng với diện tích của họ có trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong khi chưa giải quyết vấn đề về giá bồi thường mà lại tổ chức cưỡng chế thu hồi đất…(?)

Bên cạnh đó, việc người dân khiếu nại vì bị áp giá bồi thường đất bằng giá không hợp lý. Vì tại Quyết định 5919 do ông Ao Văn Thinh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai ký ngày 9/6/2006 để thu hồi 37,39 ha đất và khi thực hiện bồi thường đã căn cứ theo khung giá của năm 2001 – như vậy có sự không hợp lý khi áp giá bồi thường do Quyết định thu hồi đất làm dự án có mục đích kinh doanh đã được ban hành vào năm 2006.

Như vậy, căn cứ theo quy định của pháp luật đất đai cho thấy việc sử dụng khung giá của năm 2001 để áp giá bồi thường cho các hộ dân theo Quyết định ban hành từ năm 2006 là đã gây thiệt hại quá lớn cho 179 hộ dân thuộc 2 dự án Khu dân cư Tam An; Khu tái định cư Tam An và là nguyên nhân chính dẫn đến việc khiếu kiện kéo dài từ nhiều năm nay. Bởi lẽ chỉ cần so sánh giá đất theo Quyết định 2963/QĐ-UBND ngày 16/8/2001 và Quyết định 5745/2005/QĐ-UB ngày 26/12/2005 của UBND tỉnh Đồng Nai quy định (để áp giá bồi thường tại năm 2006) thì chênh lệch của giá loại đất trồng cây hằng năm rất lớn do giá đất hạng 1 chênh lệch đến 26.700đồng/m2, giá đất hạng 6 cuối cùng cũng có giá là 9.375 đồng/m2 – chưa tính đến giá bồi thường của đất ở. Do đó, người dân phản ứng giá bồi thường đất thực hiện theo kiểu “râu ông nọ cắm cằm bà kia” và khiếu nại cũng là có căn cứ pháp luật cần phải được xem xét.

Công ty Sonadezi là đơn vị thụ hưởng toàn bộ diện tích đất thu hồi của người dân và chỉ để dùng cho mục đích kinh doanh, tạo ra lợi nhuận phục vụ cho lợi ích của doanh nghiệp từ đất mà người dân bị thu hồi bằng giá đền bù không phù hợp với quy định của pháp luật đất đai như vậy là không công bằng.

Người dân cho biết trả lời đơn khiếu nại, tố cáo có những nội dung nêu trên thì Tổng cục Cảnh sát PCTP (Bộ Công an) cũng đã có văn bản số 112/C41B (C48) ngày 14/7/2010 nêu rõ “Để giải quyết dứt điểm việc khiếu kiện kéo dài, Tổng cục Cảnh sát PCTP (Bộ Công an) kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai xem xét hỗ trợ phần chênh lệch áp giá bồi thường trước khi có QĐ thu hồi đất và trả lại cho dân khoản tiền phí sử dụng hạ tầng (15 triệu đồng/hộ/321 hộ), vì đây là dự án kinh doanh không vì mục đích quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng”.

Nội dung văn bản trên còn nêu rõ, ngoài việc phải căn cứ đúng các quy định của pháp luật liên quan đến giá đền bù, địa phương còn phải tổ chức hiệp thương giá với người dân; phải có ký kết xác minh của người đại diện cho các hộ dân. Như trong trường hợp này, người đại diện cho 37 hộ dân là bà Trương Thị Thu Nghĩa. Trong biên bản họp đối thoại với các hộ dân xã Tam An ngày 26/5/2017, chính bà Nghĩa đã thay mặt các hộ dân viết vào biên bản, rằng “Tôi tên Trương Thị Thu Nghĩa, ấp 4 xã Tam An, tôi đại diện cho các hộ dân xã Tam An. Tôi không đồng ý cách giải thích vận động trong cuộc họp ngày hôm nay của chủ tịch huyện Long Thành. Lý do, vì chưa gửi cho chúng tôi quyết định thu hồi đất từng hộ cá nhân”. Những tình tiết nêu trong văn bản cho thấy yêu cầu khiếu nại của người dân về giá đền bù là có cơ sở. Bởi vì theo luật dự án có mục đích kinh doanh thương mại thì chủ đầu tư cần phải hiệp thương giá cả, phải được người dân đồng thuận về giá bồi thường khi thu hồi đất của họ.

Mặc dù chưa có quyết định thu hồi đất của từng hộ dân, nhưng từ ngày 10/1/2018, ông Ngô Thế Ân, Chủ tịch UBND huyện Long Thành đã ký hàng loạt quyết định cưỡng chế đối với các hộ dân tại xã Tam An. Điều này càng làm tăng lên sự bức xúc trong người dân. Bởi dù chưa có quyết định thu hồi đất cũng như chưa có kết luận giải quyết khiếu nại về giá bồi thường và bắt đầu tiến hành việc cưỡng chế thu hồi đất từ đầu năm 2018, nhưng trước đó, Công ty CP Sonadezi đã phân lô bán nền cho một số cá nhân. Theo tài liệu người dân cung cấp cho chúng tôi thì Công ty Cổ phần Sonadezi đã chuyển nhượng thửa đất số 289 (tờ bản đồ số 27) có diện tích 318,5m2 cho ông Nguyễn Trung Tài, địa chỉ thường trú tại xóm Đoài, thôn Tân Phong (xã Phong Vân, Ba Vì, Hà Nội) và ông Tài đã được cấp giấy chứng nhận.

Người dân phản ánh và khẳng định việc UBND tỉnh Đồng Nai ra Quyết định số 5919 ngày 9/6/2006 thì Quyết định này cũng chỉ là Quyết định để thu hồi khu đất có tổng diện tích là 37,39ha, không phải là Quyết định thu hồi diện tích đất của từng hộ dân nên những người có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thật sự bức xúc và khiếu nại là có căn cứ. Bởi lẽ, nếu từng hộ dân không được giao Quyết định thu hồi đất thì người đang có giấy chứng nhận sẽ không biết tài sản hợp pháp của mình có thuộc diện bị thu hồi đất hay không? Và diện tích đất sẽ bị thu hồi hết hay chỉ là một phần diện tích? Đồng thời, cùng với việc không được nhận Quyết định thu hồi đất của từng hộ dân là sẽ làm người dân có đất bị thu hồi mất đi quyền khiếu kiện khi quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm hại.

Người dân Tam An đã phải nhiều năm bỏ công ăn, việc để đi khiếu nại đòi quyền lợi chính đáng của mình nhưng tiếng kêu hợp pháp của họ đến nay vẫn chưa được cấp có thẩm quyền giải quyết… vậy thì tại sao ngay trong những ngày đầu của năm 2018, UBND huyện Long Thành và các ban ngành địa phương lại dùng biện pháp mạnh để cưỡng chế thu hồi đất mà trước đó chủ đầu tư là Công ty CP Sonadezi đã phân lô bán nền trên khu đất mà họ vẫn còn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (vì chưa có Quyết định thu hồi) – điều này liệu có bình thường và đúng luật hay không.

unnamed-1-5a8259ca88620

Quyết định số 5919/QĐ.UBND ngày 09/06/2006 của UBND tỉnh Đồng Nai.

Theo thông tin chúng tôi có được thì chính UBND huyện Long Thành cũng buộc phải thừa nhận, là đã có thiếu sót trong xử lý khiếu nại của người dân nêu tại biên bản đối thoại trực tiếp với các hộ dân xã Tam An ngày 26/5/2017 và cho rằng thiếu sót này cũng chỉ là do “chưa báo cáo kịp thời đến UBND tỉnh”. Nhưng khi kết luận thì chủ tọa của buổi đối thoại lại nhận định mâu thuẫn: ngoài việc thực hiện các QĐ 4311/QĐ.CT.UBT ngày 14/11/2003 QĐ 4142/QĐ.CT.UBT ngày 13/9/2004 phê chuẩn phương án bồi thường bổ sung do thu hồi đất xây dựng Khu dân cư Tam A. Huyện này còn dẫn QĐ 6424/QĐ- UBND ngày 5/12/2011 của UBND huyện Long Thành (rất lâu sau thời điểm thu hồi đất) và cho rằng “Khi tiến hành chi trả bồi thường, hỗ trợ và giải quyết tái định cư, Hội đồng bồi thường của huyện đã thu hồi điều chỉnh các loại giấy tờ về nhà và đất của các hộ dân theo đúng quy định của pháp luật tại thời điểm bồi thường, thu hồi đất của dự án (2003). Do đó, đối tượng để ban hành QĐ thu hồi đất cho từng hộ gia đình, cá nhân theo QĐ 5919 là không còn nên UBND huyện Long Thành không ban hành Quyết định thu hồi đất cho từng hộ gia đình cá nhân là phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương và quy định của pháp luật tại thời điểm bồi thường, thu hồi đất thực hiện dự án”. Tuy nhiên, trong cuộc đối thoại này, đại diện Sở Tài nguyên – Môi trường Đồng Nai lại có ý kiến “Huyện không ban hành Quyết định thu hồi cá nhân mà tập trung công tác bồi thường, nội dung này cần rút kinh nghiệm”.

Theo mục 2.2 của QĐ 5919 thì “UBND huyện Long Thành có trách nhiệm ban hành quyết định thu hồi đất đối với từng hộ gia đình, cá nhân. Tổ chức thực hiện việc bồi thường giải tỏa theo đúng quy định hiện hành”. Do đó, việc UBND huyện Long Thành không thực hiện đúng theo QĐ 5919 của UBND tỉnh Đồng Nai là có dấu hiệu của hành vi cố ý làm trái. Người dân bức xúc là có căn cứ vì việc UBND huyện Long Thành đã có khẳng định Quyết định 5919 ngày 9/6/2006 là đúng pháp luật nhưng thực tế thì UBND huyện Long Thành lại tự cho mình có quyền không ban hành Quyết định thu hồi đất căn cứ theo điều 2 của Quyết định này và bắt buộc người dân phải chấp hành điều 3 của Quyết định là “...các đơn vị, cá nhân và các đối tượng có đất bị thu hồi chịu trách nhiệm thi hành quyết định này”. Người dân bức xúc và yêu cầu UBND huyện Long Thành phải nghiêm túc chấp hành và thực hiện cho đúng Quyết định số 5919 của UBND tỉnh Đồng Nai để không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân có đất bị thu hồi vì đất của họ được giao cho doanh nghiệp để làm dự án kinh doanh.

Hiện nay, người dân ở xã Tam An và Khu tái định cư Tam An rất bức xúc với việc cưỡng chế thu hồi đất của UBND huyện Long Thành. Tiếp nhận đơn thư phản ánh của người dân, đầu tháng 1/2018 phóng viên Luật sư Việt Nam Online đã có cuộc làm việc với Phó chủ tịch UBND huyện Long Thành – ông Nguyễn Tiến Hưng để xác minh làm rõ các vấn đề theo đơn thư phản ánh của người dân. Trong đó, đã gửi bằng văn bản những vấn đề đề nghị làm rõ xung quanh sự việc này. Tiếp đó, PV Luật sư Việt Nam Online cũng liên hệ bằng điện thoại trực tiếp với ông Ngô Thế Ân, Chủ tịch UBND huyện Long Thành để đề nghị cung cấp những thông tin xung quanh vấn đề này. Nhưng đến nay (2/2018), những yêu cầu bức xúc của người dân phản ánh với chúng tôi vẫn còn chờ sự phản hồi của các tổ chức, cá nhân nêu trên.

Luật sư Việt Nam Online sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này.

Minh Sơn – Trần Hải – Văn Do