Thứ năm, 13/2/2020 | 21:09 GMT+7

Quyền lợi khi người bị tạm giữ, tạm giam chết

LSVNO - Thực trạng cho thấy, những người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam bị chết trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Khi đó, họ được hưởng những chế độ nào của nhà nước và ai là người phải chịu trách nhiệm về cái chết của họ?

co-quan-nao-se-giai-quyet-khi-nguoi-bi-tam-giu-nguoi-bi-tam-giam-chet-trong-thoi-gian-giam-gi-sblaw-660x330-5e455839d4769

 

Ảnh minh họa.

Chế độ được hưởng!

Hiện nay, theo quy định của pháp luật, nếu những người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị giam chết thì được cơ sở giam giữ hỗ trợ một phần kinh phí khâm liệm, an táng, cụ thể:

Theo Điều 10 Nghị định 120/2017/NĐ-CP ngày 06/11/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 thì: Khi người bị tạm giữ, người bị tạm giam chết, kinh phí bảo đảm việc khâm liệm gồm: Tiền mua 01 quan tài bằng gỗ thường, 01 bộ quần áo dài và 01 bộ quần áo lót mới, 04m2 vải liệm, hương, nến, cồn làm vệ sinh và khoản tiền chi phí khác tương đương 100kg gạo tẻ loại trung bình.

Cơ sở giam giữ tổ chức an táng cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam chết, bằng hình thức địa táng hoặc hỏa táng. Trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam chết mà thân nhân nhận thi hài về an táng thì được hỗ trợ kinh phí vận chuyển thi hài và chi phí an táng trị giá tương đương 200kg gạo tẻ loại trung bình,…

Nếu người bị tạm giữ, người bị tạm giam chết mà trước đó đã có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội hoặc đang được hưởng lương hưu thì chế độ tử tuất giải quyết theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Ai phải chịu trách nhiệm khi người bị tạm giữ, tạm giam chết?

Vấn đề đặt ra là khi người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam bị chết trong thời gian tạm giam, tạm giữ thì người nhà của họ có được câu trả lời thỏa đáng về nguyên nhân chết và ai là người chịu trách nhiệm?

Theo Luật sư Lê Đức Tiết thì: “Cơ quan soạn thảo luật về tạm giam, tạm giữ cũng chưa đưa ra các phương án giải quyết. Chính do sự thiếu hụt này của luật mà nhiều hiện tượng vội vàng khép lại vụ việc để lẩn tránh trách nhiệm đã xảy ra. Một phần do quá uất ức, nên gia đình người chết đã có những hành vi cực đoan trong đấu tranh đòi làm rõ sự thật.

Thế nhưng, những người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị giam chết trong nhiều hoàn cảnh rất khác nhau. Có người bị chết do cán bộ điều tra dùng nhục hình để buộc phải nhận tội, có người tự tử do bị oan ức, có người chết do bị bạn tù đánh,... Việc khám nghiệm tử thi trong các trường hợp này thường bị bỏ qua mọi thủ tục cần thiết. Nguyên nhân thực sự gây ra cái chết của công dân không được phản ảnh trung thực trong biên bản khám nghiệm tử thi.  

Tôi cho rằng, những người gây ra cái chết của công dân trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự”.

Mới đây, tại Thông tư số 81/2019/TT-BCA của Bộ Công an quy định “về thực hiện dân chủ trong thi hành tạm giữ, tạm giam của lực lượng Công an nhân dân”, vừa có hiệu lực từ ngày 12/02/2020, cũng không quy định có hay không việc Thủ trưởng cơ sở giam giữ có phải chịu trách nhiệm khi người bị tạm giam, tạm giữ chết.

Tuy nhiên, tại khoản 1, Điều 31 Hiến pháp 2013 đã quy định rất rõ: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”.

Như vậy, có thể thấy rằng những công dân bị dùng nhục hình, bị bạn tù đánh chết hoặc tự tử trong thời gian bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam là những người không có tội. Vì vậy, đối với người chết như thế rất cần áp dụng chính sách hiện hành về đền bù thiệt hại vật chất, tinh thần như đối với người bị oan, sai?   

Nhiệm vụ của cơ sở giam giữ

Nếu phát hiện người bị tạm giữ, người bị tạm giam chết thì Thủ trưởng cơ sở giam giữ phải tổ chức bảo vệ hiện trường, thông báo ngay cho Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát có thẩm quyền để tiến hành xác định nguyên nhân chết; đồng thời, thông báo cho thân nhân, người đại diện hợp pháp của người chết.

Đại diện cơ sở giam giữ phải chứng kiến việc khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi. Trường hợp người chết là người nước ngoài thì việc thông báo cho cơ quan lãnh sự và thân nhân, người đại diện hợp pháp của họ do cơ qua đang thụ lý vụ án thực hiện.

Khi cơ quan điều tra và Viện kiểm sát đồng ý cho làm các thủ tục an táng người chết thì cơ sở giam giữ có trách nhiệm thông báo cho thân nhân của người chết. Trường hợp thân nhân người chết có văn bản yêu cầu thì bàn giao thi hài đó cho họ, trừ trường hợp có căn cứ cho rằng việc đó ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và vệ sinh môi trường.

Sau thời hạn 24 giờ kể từ khi thông báo mà thân nhân người chết không nhận thì cơ sở giam giữ có trách nhiệm tổ chức an táng.

Đối với người nước ngoài bị tạm giữ, tạm giam chết thì giải quyết theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo thỏa thuận quốc tế hoặc sự thỏa thuận trực tiếp về từng trường hợp cụ thể giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với nước có người bị tạm giữ, tạm giam chết.

Trường hợp chưa có điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế tương ứng hoặc giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với nước có người bị tạm giữ, tạm giam chết không thoả thuận thống nhất được về giải quyết trường hợp cụ thể hoặc không xác định được quốc tịch của người chết thì giải quyết như đối với người Việt Nam bị tạm giữ, tạm giam chết.

Đoàn Vĩnh