Thứ bảy, 10/3/2018 | 09:24 GMT+7

Bài 1- Bị truy tố sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kinh doanh?

LSVNO - Trong điều kiện khó khăn về nguồn vốn, nguồn ngoại tệ, lãnh đạo của hai công ty hạch toán phụ thuộc thuộc Tổng Công ty Cà phê Việt Nam đã nỗ lực tìm giải pháp và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kinh doanh. Với thành tích trên, hai lãnh đạo đã được tặng thưởng Huân chương Lao động và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, thế nhưng sau đó bất ngờ bị truy tố về tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”.

Các bị cáo một mực kêu oan

Vào các ngày 26 - 27/9/2017 và 16 - 17/01/2018, tại Tòa án nhân dân (TAND) TP.HCM đã diễn ra phiên xét xử sơ thẩm các bị cáo Nguyễn Nhật - nguyên Giám đốc Công ty Kinh doanh tổng hợp Vinacafe Quy Nhơn (Vinacafe Quy Nhơn) và bị cáo Nguyễn Công Hoàng - nguyên Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty cà phê Việt Nam (TCT Vinacafe), kiêm Giám đốc Trung tâm Xuất nhập khẩu Vinacafe (Trung tâm XNK).

Ông Nguyễn Công Hoàng và ông Nguyễn Nhật bị truy tố về tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” theo Bộ luật Hình sự và TCT Vinacafe tham gia với tư cách nguyên đơn dân sự.

Theo Cáo trạng số 21/VKSTC-V3 ngày 30/5/2017 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, ông Nhật và ông Hoàng, đại diện cho hai đơn vị đã có hành vi ký Hợp đồng vay vốn số 01/10/TTXNK-VNQN (HĐ 01), với nội dung: Trung tâm XNK Vinacafe (bên A) vay của Vinacafe Quy Nhơn (bên B) số tiền 50 tỷ đồng, mục đích để thu mua cà phê với lãi suất vay 13% năm, sẽ được trả sau khi thanh lý hợp đồng; thời hạn vay theo kế hoạch thu mua và xuất khẩu cà phê của bên A.

Thực hiện hợp đồng trên, từ 03/8/2010 đến 12/11/2010, Trung tâm XNK Vinacafe đã gửi cho Vinacafe Quy Nhơn 9 giấy đề nghị chuyển tiền tổng giá trị 124 tỷ đồng. Căn cứ các giấy đề nghị, từ ngày 04/8/2010 đến 15/11/2010, Vinacafe Quy Nhơn đã ký 21 ủy nhiệm chi chuyển cho Trung tâm XNK Vinacafe tổng số tiền 116,8 tỷ đồng.

Với hành vi trên, cáo trạng đã quy buộc các bị cáo: “Tự ý thỏa thuận kí hợp đồng cho Trung tâm Xuất nhập khẩu Vinacafe vay vốn không có báo cáo bằng văn bản và không được Tổng Công ty Cà phê Việt Nam phê duyệt, trái quy định tại Điều 9 Nghị định 09/2009/NĐ-CP ngày 05/02/2009 của Chính phủ và Quyết định số 92/TCT-TGĐ/QĐ ngày 05/02/2009 của Tổng giám đốc Tổng Công ty cà phê Việt Nam dẫn đến Tổng Công ty cà phê Việt Nam bị thiệt hại hơn 45.016.620.000 đồng”, hiện còn dư nợ số tiền gốc 39.205.246.824 đồng không có khả năng thu hồi. Tại phiên tòa TCT Vinacafe khẳng định thiệt hại tổng số tiền là: 36.105.246.824 đồng.

1-3-5aa340c11e5bb

Cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.

Tại các ngày diễn ra phiên tòa sơ thẩm, bị cáo Nguyễn Nhật và Nguyễn Công Hoàng đều một mực kêu oan và khẳng định: việc ký kết hợp đồng 01 là làm theo chỉ đạo của lãnh đạo Tổng Công ty Vinacafe sau nhiều cuộc họp nhằm tháo gỡ khó khăn cho Tổng Công ty Vinacafe và hai đơn vị hạch toán phụ thuộc. Và hợp đồng 01 chỉ mang tính hình thức, không phải là hợp đồng vay mượn thực tế.

Ông Nhật cho biết, thực tế vào năm 2010, Tổng Công ty Vinacafe đang trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn về vốn. Theo Trung tâm thông tin tín dụng Quốc gia thuộc Ngân hàng Nhà nước (CIC), Tổng Công ty Vinacafe và một số đơn vị hạch toán phụ thuộc đang có nhiều các khoản dư nợ trên hệ thống ngân hàng, trong đó có các khoản nợ thuộc Nhóm 3 (là dư nợ dưới tiêu chuẩn) và Nhóm 5 (dư nợ có khả năng mất vốn).

Theo quy định tại các ngân hàng, tổ chức tín dụng và các công ty tài chính đều từ chối cho vay đối với các khách hàng đang có khoản nợ được phân loại từ Nhóm 3 trở lên. Trong khi đó, các đơn vị trực thuộc và Tổng Công ty dùng nguồn tiền chủ yếu để kinh doanh là vốn vay tại các tổ chức tín dụng. Vì vậy, nếu không thanh toán được các khoản nợ xấu thì nguy cơ toàn bộ hệ thống Vinacafe sẽ không được các ngân hàng cấp tín dụng, hậu quả là hoạt động kinh doanh sẽ bị ngưng trệ, thậm chí dừng hẳn vì không có vốn.

Trọng trách nặng nề, xuất sắc vượt khó

Theo ông Nhật trình bày, đối với Vinacafe Quy Nhơn, năm 2010, Tổng Công ty giao nhiệm vụ nhập khẩu 80.000 tấn phân bón và phải cần khoảng hơn 20,48 triệu USD để hoàn thành kế hoạch. Trước tình hình khan hiếm ngoại tệ, các ngân hàng thương mại không có nguồn ngoại tệ để bán hoặc cho vay, Vinacafe Quy Nhơn có nguồn tiền VND nhưng lại đứng trước viễn cảnh kế hoạch không thể hoàn thành nếu không có ngoại tệ.

Trung tâm XNK Vinacafe cũng không nằm ngoài khó khăn chung đó. Một trong những khó khăn quan trọng là thiếu vốn kinh doanh, cụ thể: Năm 2010, Trung tâm được giao chỉ tiêu thường xuyên là xuất khẩu 62.500 tấn cà phê và nông sản các loại. Thêm nữa, theo Quyết định của Thủ tướng chính phủ về việc mua tạm trữ cà phê niên vụ 2009 - 2010 thì Trung tâm được chỉ định thu mua số lượng tối đa là 17.000 tấn cà phê (đây là nhiệm vụ đột xuất). Bên cạnh đó, ngày 26/5/2010, Tổng Công ty quyết định giải thể Vinacafe Sài Gòn (cũng là đơn vị hạch toán phụ thuộc của Tổng Công ty) và Trung tâm phải có nghĩa vụ trả các khoản nợ mà Vinacafe Sài Gòn chuyển giao là: 138.816.352.782 đồng.

2-3-5aa340a019a15

Luật sư bào chữa cho các bị cáo tại tòa.

Trong khi đó, cùng năm Trung tâm XNK Vinacafe chỉ được Tổng Công ty cấp số vốn tương đương khoảng 1,63% so với nhu cầu nhiệm vụ được giao và được Tổng Công ty cung cấp hạn mức vay vốn tại các ngân hàng thông qua các ủy quyền. Đứng trước hoàn cảnh cực kỳ khó khăn về vốn như trên, Trung tâm luôn đau đáu sẽ phải tìm nguồn tiền ở đâu?

Trước tình cảnh lúc bấy giờ, nhiệm vụ tiên quyết được đặt ra là tìm hướng giải quyết những khó khăn hiện hữu, đảm bảo không còn dư nợ xấu, không ảnh hưởng đến khả năng vay vốn tại các tổ chức tín dụng; một mặt tạo được nguồn Ngoại tệ ổn định để Vinacafe Quy Nhơn thực hiện nhiệm vụ nhập khẩu phân bón, mặt khác có nguồn vốn đều đặn để Trung tâm thực hiện nhiệm vụ thu mua cà phê xuất khẩu.

Và phương án được lựa chọn, đó là: Vinacafe Quy Nhơn ứng trước tiền VND cho Trung tâm để đảm bảo có nguồn ngoại tệ; Trung tâm sử dụng tiền ứng trước để thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho Tổng Công ty đối với các khoản nợ quá hạn, đồng thời Trung tâm có tiền thực hiện nhiệm vụ thu mua cà phê và xuất khẩu. Sau khi xuất khẩu, nguồn ngoại tệ thu được Trung tâm chuyển lại về cho Vinacafe Quy Nhơn thông qua Ngân hàng BIDV Bình Định.

Tại thời điểm đó, đứng trước những hoàn cảnh khó khăn như đã nêu thì giải pháp trên được xem là phương thức kinh doanh tối ưu, duy nhất, phát huy được sức mạnh nội bộ để tháo gỡ khó khăn cho cả Tổng Công ty, Vinacafe Quy Nhơn và Trung tâm. Thực tế cũng đã chứng minh đây là một giải pháp đúng đắn. Tổng Công ty cũng không có bất kỳ quy chế, quy định nào nhằm hạn chế phương thức ứng tiền trước trong nội bộ Vinacafe.

Việc Trung tâm sử dụng nguồn tiền ứng trước từ Vinacafe Quy Nhơn để tất toán các khoản vay quá hạn đã giúp Tổng Công ty Cà phê Việt Nam không có dư nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Trong năm 2010, Vinacafe Quy Nhơn cùng Trung tâm đều hoàn thành vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch đề ra. Lợi nhuận trong năm mà Vinacafe Quy Nhơn đạt được là hơn 28 tỷ đồng và lợi nhuận Trung tâm đạt được là hơn 8 tỷ đồng. Cá nhân ông Nguyễn Công Hoàng được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, ông Nguyễn Nhật được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng 3.

Thế nhưng, vì đâu nên nỗi? Và thực tế số tiền hơn 36 tỷ đồng có thật sự mất đi, không thể thu hồi hay đang ở đâu?

Luật sư Việt Nam online sẽ tiếp tục thông tin vụ việc đến bạn đọc.

Hoàng Anh