Thứ tư, 11/4/2018 | 08:29 GMT+7

Nâng tầm và cải tiến trong tư vấn hướng nghiệp

LSVNO - Học gì, làm gì để có thể tự khẳng định mình và xây dựng sự nghiệp vững chắc trong tương lai chắc hẳn luôn là điều băn khoăn của các em học sinh, đặc biệt là những ai đang đứng trước ngưỡng cửa của kỳ thi tuyển sinh đại học.

Nên chọn ngành học theo mong muốn của cha mẹ hay theo sở thích và nhu cầu của thị trường lao động? Đây có lẽ là mối băn khoăn muôn thuở của các em học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đặc biệt, trước mỗi mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp, câu hỏi này lại trở thành mối âu lo mà lời giải đáp vẫn luôn bỏ ngỏ.

Mới đây, một sinh viên năm thứ 4 khoa kinh tế và phát triển nông thôn đã lên facebook than rằng: “Không biết công việc gì sẽ phù hợp với chuyên môn của mình sau khi tốt nghiệp ra trường?”. Đã hơn một lần tôi bắt gặp những băn khoăn như vậy ở các sinh viên chuyên ngành công nghệ sinh học môi trường và hệ thống thông tin môi trường, kỹ thuật môi trường, kỹ thuật thông tin lâm nghiệp… Điều đáng nói những “lấn cấn”, băn khoăn này của các sinh viên xuất hiện ngày càng nhiều trong bối cảnh công tác hướng nghiệp đã được đẩy mạnh trong các trường trung học phổ thông. Nó cho thấy công tác tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường còn những “khoảng trống”, chưa thật sâu sát, thiết thực với các em học sinh (HS). 

Việc mở các ngành nghề đào tạo mới xuất phát từ nhu cầu của xã hội.Tuy nhiên, có một thực tế là nhiều em HS đã không được định hướng nghề nghiệp sớm nên hiểu biết rất mơ hồ về các ngành nghề trước khi nộp đơn thi vào các trường đại học, cao đẳng. Không ít HS đã thừa nhận rằng mình chỉ chọn ngành nghề học vào phút… 89 do biết quá ít về các nghề nghiệp trong xã hội. 

tu-van-huong-nghiep-va-nhung-dieu-can-biet2-5acd643b5ba96

Nhiều hoạt động tư vấn mùa tuyển sinh.

Theo TS. Vũ Văn Thọ - một nhà nghiên cứu về việc làm, chúng ta đang đào tạo những ngành và kỹ năng mà nhà trường có chứ không phải đào tạo ngành nghề mà xã hội cần. Thực tế đào tạo không theo xu hướng nghề nghiệp này là điều tất yếu khiến tỷ lệ thất nghiệp sau khi ra trường của sinh viên ngày càng tăng. Tuy nhiên, thị trường lao động vẫn rất cần nhóm có chuyên môn cao trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và nếu có năng lực trong ngành này, cơ hội việc làm của sinh viên sẽ rất mở rộng.

Qua đó, cho thấy việc lựa chọn ngành nghề thường dựa trên cơ sở khoa học, nghĩa là sự lựa chọn đó phải phù hợp với sở thích, năng lực HS chứ không xuất phát từ “mô đen” thời thượng hoặc theo cảm tính, nếp nghĩ của bè bạn, gia đình. Điều đáng nói, vẫn còn đó nhiều em lại nộp đơn thi vào các ngành không phù hợp với khả năng, sở thích của mình. Đó là một lãng phí lớn: Lãng phí thời gian, tiền bạc, chất xám và nó cũng là nguyên nhân dẫn đến sự mất cân đối trong lực lượng lao động ở nước ta, làm cho nguồn lực nước ta rơi vào nghịch lý thiếu mà thừa, thừa mà thiếu. Thiếu công nhân kỹ thuật và thừa người có trình độ đại học, và ngay trong bậc đại học cũng có hiện tượng thừa ở ngành này lại thiếu ở ngành khác. 

Bên cạnh đó, việc hướng các em chọn ngành không chỉ quan tâm đến năng lực, khả năng của các em mà còn phải căn cứ vào xu hướng nghề nghiệp trong 5 năm tới. Vì sau 5 năm nữa các em sẽ ra trường và bắt đầu tìm việc để sống cuộc sống của riêng mình. Sẽ thật khó khăn nếu như chọn sai ngành cũng như lựa chọn học vào những ngành có nhu cầu tuyển dụng ít.

 Vì vậy, trong những năm gần đây, trước các kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng, giới truyền thông đã tham gia khá tích cực trong việc tư vấn tuyển sinh, giới thiệu các ngành nghề cho các em tham khảo, tạo nên một kênh thông tin mới bổ sung khiếm khuyết vấn đề hướng nghiệp trong nhà trường. Các cơ quan báo chí đã phối hợp với các trường, tổ chức những ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp, chương trình tư vấn hướng nghiệp với nhiều nội dung phong phú. Ngoài chương trình tư vấn tuyển sinh chung, các em HS còn được tư vấn trực tiếp tại gian hàng tư vấn của các trường đại học, cao đẳng. Qua đó, đã kịp thời chuyển tải nhiều thông tin tư vấn, những câu chuyện hướng nghiệp hiệu quả, thiết thực đến các em HS và phụ huynh. Các hoạt động này đã mang lại những hiệu quả nhất định, tạo cơ hội cho nhiều HS chọn hướng vào đời, vừa đóng góp, phục vụ xã hội, chăm lo cuộc sống gia đình vừa góp phần điều tiết cơ cấu nguồn nhân lực ở nước ta. Dẫu vậy, các bậc phụ huynh và các em HS vẫn muốn biết liệu chúng ta có thể làm tốt hơn nữa hay không, cung cấp cho các em nhiều hơn nữa các thông tin quý báu có ảnh hưởng đến việc quyết định tương lai cả đời các em?

Ông Trương Anh Dũng - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp cho biết: Công tác tuyển sinh đào tạo nghề nghiệp năm 2018 theo phương châm lấy chất lượng và hiệu quả đào tạo là mục tiêu hàng đầu; không chạy theo số lượng chỉ tiêu tuyển sinh; tổ chức đào tạo gắn với nhu cầu việc làm của người học và nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp.

Trong lúc chờ đợi sự ra đời của một cơ quan chuyên trách tư vấn hướng nghiệp, các bậc phụ huynh và nhất là các em HS mong các cơ quan báo chí sẽ tiếp tục một công việc đầy ý nghĩa đã và đang làm rất hiệu quả: Giúp các bậc phụ huynh nhận thức được rằng hướng nghiệp là để tư vấn, định hướng chứ không thể ép buộc, mặt khác giúp các em HS lựa chọn được một ngành nghề mà mình yêu thích, phù hợp với năng lực sở trường. 

Minh Sơn – Thuỳ Duyên