Thứ bảy, 8/9/2018 | 08:50 GMT+7

Thanh tra Chính phủ công bố kết luận vụ Thủ Thiêm và kiến nghị xử lý

LSVNO - Thanh tra Chính phủ chính thức công bố kết luận kiểm tra một số nội dung chủ yếu liên quan đến việc khiếu nại của công dân về Khu đô thị mới Thủ Thiêm (TP.HCM).

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình tại Văn bản số 1098/VPCP-V.I ngày 19/4/2018 và ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 75/TB-VPCP ngày 30/5/2018 của Văn phòng Chính phủ, trong đó, giao Thanh tra Chính phủ kiểm tra, rà soát, làm rõ các nội dung khiếu nại của người dân về ranh quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất xây dựng Khu đô thị mới Thủ Thiêm, ngày 23/5/2018, Thanh tra Chính phủ đã có Văn bản số 779/TTCP-V.I cử Tổ Kiểm tra, xác minh các nội dung nêu trên.

Căn cứ kết quả kiểm tra, ý kiến chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 109/TB-VPCP ngày 14/7/2018 của Văn phòng Chính phủ, nội dung cuộc họp với Thủ tướng Chính phủ ngày 11/8/2018 và ý kiến giải trình của UBND Thành phố tại Văn bản số 98/UB-NCPC ngày 18/8/2018, Tổng Thanh tra Chính phủ thông báo kết quả kiểm tra và kiến nghị xử lý như sau:

Theo quy hoạch được duyệt và chủ trương thu hồi đất của Thủ tướng Chính phủ, Khu đô thị Thủ Thiêm gồm Khu đô thị mới và Khu tái định cư thuộc địa bàn các phường An Khánh, An Lợi Đông, Bình An, Bình Khánh và Thủ Thiêm (Q.2, TP.HCM), nằm tọa lạc bên bờ Đông sông Sài Gòn đối diện Q.1 với tổng diện tích 930 ha và được quy hoạch là một trung tâm mới, hiện đại và mở rộng với các chức năng chính là: trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ cao cấp của thành phố, khu vực và có vị trí quốc tế; là trung tâm văn hóa, nghỉ ngơi, giải trí.

Trong đó, Khu đô thị mới được chia làm 5 khu vực chính gồm: Khu vực Lõi Trung tâm, Khu dân cư phía Bắc, Khu dân cư dọc Đại lộ Mai Chí Thọ, Khu dân cư phía Đông, Khu Châu thổ phía Nam; Khu tái định cư 160 ha được định hướng về phía Đông, giáp ranh phạm vi lập quy hoạch.

Kết quả kiểm tra cho thấy, các văn bản như tờ trình, văn bản thẩm định của UBND TP. HCM, Bộ Xây dựng và Quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ) nêu không đầy đủ, dẫn đến qua thời gian dài cùng với công tác lưu trữ không tốt của các cơ quan liên quan (Bộ Xây dựng, Văn phòng Chính phủ…), UBND Thành phố và các sở, ngành không cung cấp đầy đủ được các hồ sơ, tài liệu chính thức kèm theo Quyết định số 367/TTg, nhất là các bản đồ quy hoạch 1/5000.

Ban quản lý Khu đô thị mới Thủ Thiêm và Sở Quy hoạch – Kiến trúc Thành phố chỉ cung cấp được 02 loại bản đồ quy hoạch 1/5000 gồm bản đồ quy hoạch tổng mặt bằng 1/5000 Khu đô thị mới Thủ Thiêm ghi ngày 12/6/1995, có đóng dấu là không đúng so với quy định tại Quyết định số 322/QĐ-BXD ngày 28/12/1993 của Bộ Xây dựng quy định về việc lập các đồ án quy hoạch xây dựng đô thị. Và bản đồ quy hoạch sử dụng đất (từ 5 đến 10 năm) với tỷ lệ 1/5000 lập ngày 20/11/1995 nhưng không xác định một phần Khu phố 1, phường Bình An thuộc phạm vi lập quy hoạch.

Bên cạnh đó, về quy hoạch chi tiết 1/2000, qua kiểm tra cho thấy, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/2000 đối với Khu đô thị mới Thủ Thiêm thuộc UBND TP. HCM, nhưng UBND Thành phố đã giao cho Kiến trúc sư trưởng phê duyệt, trong đó, giảm khoảng 26,3 ha (có bao gồm 03 ha mặt nước) so với Quyết định số 367/TTg, nguyên nhân là do đã giao đất cho 05 doanh nghiệp đầu tư dự án kinh doanh nhà ở, khu vui chơi, giải trí, thương mại với tổng diện tích 23,3 ha thuộc phường Bình An, Q.2 trước khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch và bổ sung vào trong ranh quy hoạch khoảng 4,3 ha thuộc một phần khu phố 1, phường Bình An hiện nay.

Việc làm này của Kiến trúc sư trưởng Thành phố là không đúng thẩm quyền khi chưa được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận điều chỉnh tăng, giảm diện tích, theo đó, ranh quy hoạch Khu đô thị mới đã thay đổi về phía bắc thuộc Khu phố 1, phường Bình An tăng 4,3 ha, giảm 26,3 ha, vi phạm quy định tại Nghị định số 91/CP ngày 17/8/1994 của Chính phủ.

Đồng thời, Quyết định số 13585/KTST-QH ngày 16/9/1998 của Kiến trúc sư trưởng Thành phố, trong đó ghi vị trí giới hạn không đúng so với bản đồ và thực địa. Cụ thể, quyết định nêu: “Phía Bắc giáp sông Sài Gòn (quận Bình Thạnh) và xa lộ Hà Nội; phía Nam giáp sông Sài Gòn (Q.7); phía Đông giáp phần còn lại phường An Khánh (Q.2); phía Tây giáp sông Sài Gòn (trung tâm Q.1)”. Nhưng theo bản đồ và thực tế đúng phải là: “Phía Bắc giáp sông Sài Gòn (Q.Bình Thạnh) và một phần phường An Khánh, Bình An (Q.2); Phía Nam giáp sông Sài Gòn (Q.7); Phía Đông giáp phần còn lại của phường Bình Khánh (Q.2); Phía Tây giáp sông Sài Gòn (Q.1)”. Đây là một trong các nguyên nhân dẫn đến người dân khiếu nại về ranh quy hoạch và đền bù, giải phóng mặt bằng.

Về việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, qua kiểm tra cho thấy, UBND Thành phố căn cứ vào Quyết định số 367/TTg và Văn bản số 190/CP-NN được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thu hồi 4,3 ha đất thuộc khu phố 1, phường Bình An để thực hiện một số dự án trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm là chưa đủ cơ sở pháp lý, dẫn đến, thiếu căn cứ thực hiện, không xác định đúng, đủ diện tích đất phục vụ tái định cư theo quy hoạch, cần rà soát và có giải pháp giải quyết phù hợp.

Ngoài ra, trước thời điểm Luật Đất đai 2003, UBND Thành phố đã áp dụng các quy định như: Luật Đất đai năm 1993; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 1998 và năm 2001; Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ và được cụ thể hóa tại Quyết định số 135/2002/QĐ-UB ngày 21/11/2002 của UBND Thành phố về ban hành quy định đền bù, hỗ trợ tái định cư Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Sau khi có Luật Đất đai năm 2003, UBND Thành phố đã thực hiện chính sách hỗ trợ cho người dân bị giải tỏa theo các văn bản như: Quyết định số 123/2006/QĐ-UBND ngày 16/8/2006 sửa đổi bổ sung Quyết định số 135/2002/QĐ-UB ngày 21/12/2002 và Quy định kèm theo về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Quyết định số 06/2009/QĐ-UBND ngày 21/01/2009 về sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại quy định ban hành kèm theo các quyết định số 135/2002/QĐ-UB và số 123/2006/QĐ-UBND, khi thực hiện có bổ sung theo các quyết định số 123/2006/QĐ-UBND và số 06/2009/QĐ-UBND đối với tất cả hộ dân đã di dời và bàn giao mặt bằng.

Về chính sách hỗ trợ cho người dân, theo báo cáo của UBND Thành phố, tính đến thời điểm tháng 10/2011, có một số khoản hỗ trợ được vận dụng, không có trong quy định như: hỗ trợ tái định cư bằng tiền 11.931,53 tỷ đồng; hỗ trợ tạm cư 25,93 tỷ đồng; bố trí căn hộ, đất nền cho các hộ dân tái định cư vượt tiêu chuẩn 22.233,95 m2. Như vậy, việc hỗ trợ tái định cư đã được UBND Thành phố vận dụng chính sách cơ bản đáp ứng được yêu cầu và theo hướng có lợi cho người dân khi nhà nước thu hồi đất.

Theo danh sách do Ban Tiếp công dân Trung ương và Thành phố cung cấp, tổng số các trường hợp ký tên trong danh sách khiếu nại đông người thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm gồm 115 người, liên quan đến 102 hồ sơ. Trong đó, một số trường hợp có diện tích giải tỏa lớn nằm dọc theo các trục đường chính (đường Lương Định Của, Trần Não, Ven Sông) đang hưởng lợi từ việc kinh doanh mua bán, cho thuê … chưa đồng thuận với chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; đặc biệt là một số trường hợp thuộc phường An Khánh, Bình An và Bình Khánh khiếu nại về: ranh quy hoạch, ranh thu hồi đất chưa đúng với Quyết định số 367/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và diện tích tái định cư 160 ha thuộc phạm vi 05 phường; một số trường hợp cho rằng giá bồi thường hỗ trợ tái định cư còn thấp... đề nghị bồi thường theo giá thị trường và tái định cư nền đất tại khu trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm.

Tuy nhiên, việc chấp hành quy định pháp luật về trình tự, thủ tục triển khai giải phóng mặt bằng của Thành phố, trực tiếp là Q.2 có trường hợp chưa đầy đủ, chưa đúng quy định như: không lập phương án đền bù giải phóng mặt bằng; Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng đã căn cứ vào quy định của UBND Thành phố ban hành kèm theo các quyết định số 135/2002/QĐ-UB, số 123/2006/QĐ-UBND và số 06/2009/QĐ-UBND để lập bản chiết tính, dự toán kinh phí bồi thường, hỗ trợ thiệt hại và tái định cư cho từng tổ chức, cá nhân bị thu hồi đất mà không lập phương án tổng thể để làm cơ sở thanh quyết toán kinh phí bồi thường.

Bên cạnh đó, quá trình thực hiện thu hồi đất, đền bù, giải phóng mặt bằng của UBND Thành phố còn có trường hợp đang khiếu nại chưa phù hợp quy định của pháp luật, nhất là khi Luật Đất đai 2003 có hiệu lực; công tác giải phóng mặt bằng không có kế hoạch triển khai thực hiện xây dựng nhà tái định cư trước, khi thực hiện còn chậm, còn một số hạn chế, bất cập. Dẫn đến, phát sinh khiếu nại về chế độ, chính sách đền bù, hỗ trợ, chưa bàn giao mặt bằng, UBND Thành phố cần kiểm tra, rà soát để giải quyết dứt điểm.

Về Khu tái định cư 160 ha, UBND Thành phố đã vi phạm các quy định của pháp luật trong việc lập, trình, phê duyệt quy hoạch và thu hồi đất trong phạm vi Khu tái định cư 160 ha thuộc 05 phường đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, theo đó, đã phê duyệt quy hoạch, chấp thuận chủ trương tạm giao, thu hồi và giao đất cho 51 dự án với tổng diện tích 144,6 ha để đầu tư kinh doanh nhà ở, văn phòng, khu vui chơi, giải trí, công trình công cộng… sau khi Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch khu tái định cư.

Hậu quả là không đủ đất để bố trí tái định cư theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 367/TTg và Văn bản số 190/CP-NN, dẫn đến, làm phá vỡ quy hoạch được phê duyệt, việc đầu tư xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm bị đình trệ do người dân khiếu nại kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.

Trên cơ sở kết quả kiểm tra nêu trên, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thực hiện một số nội dung chủ yếu sau:

UBND TP. HCM xác định rõ, cụ thể về trách nhiệm liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm như kết luận đã nêu, trên cơ sở đó thực hiện kiểm điểm, chỉ đạo kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc phê duyệt quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch; thu hồi đất, đền bù, tái định cư; việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu, bản đồ… để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Công khai, nhận trách nhiệm về những khuyết điểm, vi phạm, dẫn đến khiếu nại kéo dài trong thời gian vừa qua.

Rà soát, hoàn thiện để tiếp tục thực hiện quy hoạch Khu đô thị mới Thủ Thiêm, trong đó có khoảng 4,3 ha thuộc Khu phố 1, phường Bình An, Q.2 theo đúng quy định của pháp luật.

Rà soát từng trường hợp cụ thể người dân đang khiếu nại, đặc biệt là các hộ dân nằm trong khu vực khoảng 4,3 ha ngoài ranh quy hoạch thuộc Khu phố 1, phường Bình An, Q.2 để bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp cho người dân, sớm chấm dứt khiếu nại.

Phối hợp với Thanh tra Chính phủ và các bộ, ngành liên quan (Tài chính, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường) để kiểm tra, rà soát,  kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ biện pháp xử lý phù hợp, đúng quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân có liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm trong việc quy hoạch, giao đất, thực hiện đầu tư tại các dự án thuộc các Khu tái định cư theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Tiếp tục thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các thông báo số 75/TB-VPCP ngày 19/4/2018 và số 109/TB-VPCP ngày 14/7/2018 của Văn phòng Chính phủ.

Bộ Xây dựng kiểm tra, rà soát, hướng dẫn UBND Thành phố hoàn thiện các đồ án quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch đối với các dự án liên quan đến Khu đô thị mới Thủ Thiêm theo đúng quy định của pháp luật; xem xét, xử lý trách nhiệm đối với những tổ chức, cá nhân có liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm trong việc thực hiện thẩm định, lưu trữ hồ sơ, bản vẽ và chức năng quản lý nhà nước về quy hoạch xây dựng như kết luận đã nêu.

Văn phòng Chính phủ xem xét để xử lý trách nhiệm đối với những tổ chức, cá nhân có liên quan đến các thiếu sót, khuyết điểm trong việc lưu trữ hồ sơ, bản vẽ quy hoạch.

Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với UBND Thành phố, các bộ, ngành liên quan (Tài chính, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường) để kiểm tra, rà soát, kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ biện pháp xử lý phù hợp, đúng quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân có liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm trong việc quy hoạch, giao đất, thực hiện đầu tư tại các dự án thuộc các Khu tái định cư theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tiếp tục thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các thông báo số 75/TB-VPCP ngày 19/4/2018 và số 109/TB-VPCP ngày 14/7/2018 của Văn phòng Chính phủ

Bảo Anh