Thứ năm, 22/3/2018 | 07:08 GMT+7

Chọn nghề - cần tránh sự áp đặt?

LSVNO - Ngày nay việc chọn ngành, chọn nghề trong nhiều trường hợp, luôn có sự bất đồng giữa phụ huynh và con cái. Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều bậc phụ huynh, nên để con cái tự chọn nghề cho mình.

Chương trình “Tư vấn mùa thi 2018” diễn ra từ đầu tháng 3 đến nay đã và đang thu hút sự quan tâm đối với nhiều gia đình và các em học sinh lớp 12, năm học 2017-2018. Tại các buổi tư vấn, với sự tham gia đông đảo của phụ huynh và học sinh, đã có rất nhiều câu hỏi và thắc mắc được nêu lên xung quanh việc chọn nghề và những thông tin mới về Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) quốc gia và Quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2018.

1-4-5ab2f38e3cf38

Các bạn trẻ tham dự Ngày hội tuyển dụng việc làm tại Nhà văn hóa Thanh niên, Thành phố Hồ Chí Minh.

Em Thanh Tuyền - học sinh Trường THPT Nam Sài Gòn, Quận 7, TP. HCM, tâm sự: “Em muốn đi theo con đường âm nhạc. Nhưng mẹ em nhất quyết không cho, mẹ muốn em học kinh tế, vì những người quen của mẹ em ai cũng cho con theo học trường đó. Em không thích theo kinh tế nhưng không thuyết phục được mẹ”.

Chọn bậc học nào hay nghề nào? Phụ huynh áp đặt hay hướng dẫn, tư vấn? Học sinh tự quyết định hay chạy theo phong trào? Đang là những vấn đề bức xúc và gay cấn đối với các gia đình có con em học lớp 12 hiện nay. Thực tế, những năm qua cho thấy gia đình có ảnh hưởng khá lớn tới quyết định chọn nghề hay xu hướng nghề nghiệp của các em học sinh. Đa số các bậc phụ huynh đều muốn cho con em học hết THPT, thi tốt nghiệp đạt điểm cao, được xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng và chọn được nghề mà sau khi ra trường có việc làm ngay. Bên cạnh đó, có không ít phụ huynh muốn con em mình vào được các ngành, nghề nổi tiếng, có thu nhập cao. Trong khi đó, ở các vùng nông thôn, do ít có điều kiện để tham gia các buổi tư vấn tuyển sinh, các bậc cha mẹ thường để cho học sinh tự chọn nghề nên dễ bị hụt hẫng, tiếc nuối.

Theo bà Bùi Thị Thu Anh – Giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật cho biết: "Ở tuổi 18, các em đã bước vào tuổi trưởng thành. Hãy để các em tự lựa chọn nghề cho mình và chịu trách nhiệm về lựa chọn đó. Phụ huynh chỉ nên tìm hiểu thật kỹ ngành nghề con mình quan tâm để tư vấn cho con biết những điều thiệt hơn, còn quyền quyết định nên để cho các em thực hiện".

Thật vậy, sau 12 năm ăn học, rèn luyện, việc tìm hiểu ngành nghề mà các em muốn theo đuổi suốt cuộc đời là điều hiển nhiên. Chọn một nghề theo nguyện vọng và năng lực là chọn cho mình một tương lai. Chọn đại một nghề hay chọn theo phong trào là tự đặt mình vào một tình thế bấp bênh, một tương lai không thật sự vững chắc. Vì vậy, việc chọn nghề không thể là bộc phát, không thể nay chọn nghề này, mai chọn nghề khác, càng không thể chọn nghề theo phong trào.

Muốn chọn đúng ngành nghề theo khả năng, đúng sở thích thì phải trải qua một quá trình nghiên cứu, nghiền ngẫm về ngành mình sẽ chọn, sẽ học và sẽ theo đuổi sau này. Phải tự đặt câu hỏi cho mình và tự trả lời: mình có năng khiếu gì đặc biệt, có năng lực gì nổi trội? Nếu vào học ngành đó mình sẽ gặp thuận lợi gì, khó khăn gì?. Vì vậy, để xác định được việc mình sẽ phù hợp với ngành, nghề nào, bậc học nào, mỗi học sinh hãy tự suy xét từ sở thích, tính cách, học lực của bản thân và điều kiện của gia đình. Từ đó chọn ra những ngành, nghề thích hợp nhất theo đúng nguyện vọng, năng lực và hoàn cảnh của mình. 

Thời gian nộp hồ sơ đăng ký dự thi THPT quốc gia 2018 và đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng bắt đầu từ ngày 01/4 đến ngày 20/4/2018. Thông tin mới nhất trong hướng dẫn tuyển sinh đại học năm 2018 cho biết, Bộ GD-ĐT quy định mỗi thí sinh chỉ được điều chỉnh đăng ký xét tuyển (ĐKXT) 1 lần trong thời gian quy định và chỉ được sử dụng một trong 2  phương thức: trực tuyến (từ ngày 19/7 đến ngày 26/7); hoặc bằng phiếu ĐKXT (từ ngày 19/7 đến ngày 28/7). Từ nay đến hạn chót nộp hồ sơ thực sự là giai đoạn nước rút trước ngưỡng cửa chọn nghề đối với học sinh lớp 12. Đây cũng là thời điểm mà các bậc phụ huynh nên tham gia vào việc định hướng, tư vấn cho con, em chọn trường, chọn ngành học.

Sự quan tâm, lo lắng của các bậc phụ huynh cũng là điều dễ hiểu. Bởi ai cũng mong muốn cho con em mình chọn được một nghề đúng với mong muốn của gia đình. Chính từ sự lo lắng ấy dễ dẫn tới việc phụ huynh áp đặt việc chọn ngành, nghề cho con em của họ. Trong thực tế, nhiều bậc phụ huynh đã áp đặt cho con em mình  phải học ngành này, không học nghề kia, mặc dù không hiểu hết sở thích và năng lực học của các em, nên sau khi ra trường các em đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển chuyên môn.

Chị T. Hương (quận Phú Nhuận, TP. HCM) thậm chí còn chia sẻ thẳng thắn: “Chọn ngành nên định hướng cho con sau này con dễ xin việc, dễ kiếm tiền trong tương lai. Chứ chiều ý con, cho học ngành nó thích mà sau này xếp xó thì học làm gì!”. Nghe có vẻ thực dụng nhưng đây lại chính là suy nghĩ của không chỉ riêng chị Hương.

Mong muốn con thành đạt là mong muốn chính đáng của bất cứ ai làm cha làm mẹ. Tuy nhiên, nhiều người để thực hiện được mong muốn của mình đã mặc quyền thay con định đoạt mọi chuyện. Thực tế cho thấy có không ít cha mẹ can thiệp trực tiếp vào cuộc sống của con, đưa ra những chọn lựa thay con và cho rằng đó là cách làm tốt nhất cho con mình.

Ngành nào, nghề nào, bậc học nào cũng cao quý. Điều quan trọng là ngành, nghề đó phù hợp với năng lực học tập, năng khiếu, sở thích của học sinh và phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

 Minh Sơn