Thứ năm, 23/11/2017 | 16:55 GMT+7

Đắk Nông: Xét xử lưu động - chỉ một "khán giả bất đắc dĩ" dự

LSVNO - Hôm nay (23/11), Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil (tỉnh Đắk Nông) đưa vụ án “Cố ý gây thương tích” ra xét xử lưu động tại UBND một xã của huyện này nhằm mục đích tuyên truyền phổ biến pháp luật, nhưng đã không thành công do không có người dân nào tới dự.

Ngoài người lái xe của Luật sư Nguyễn Trường Thành (người bào chữa cho các bị cáo) tham dự bất đắc dĩ ra thì không có người dân nào tới tham dự phiên tòa xét xử lưu động này. Do không có người dân tới dự nên Hội đồng xét xử đã phải hoãn phiên tòa để dời sang một ngày khác. Việc chuẩn bị công phu phiên tòa lưu động như thuê rạp, bàn ghế... rất tốn kém nhưng đã không đạt được kế hoạch đề ra.
a2-5a169976f2c8a
 
Phiên tòa lưu động vắng vẻ vì không có người dân tham dự.
 
Mục đích xét xử lưu động
 
Xét xử lưu động nhằm giáo dục, răn đe, tội phạm chung mà ngành Toà án cho rằng là cần thiết, cũng là “chỉ tiêu” thành tích “bắt buộc” của ngành tư pháp, đối với nhiệm vụ chính trị phổ biến pháp luật “Ngăn ngừa tội phạm” trong quần chúng nhân dân. Hơn nữa, việc xét xử lưu động các vụ án hình sự sơ thẩm còn là một tiêu chí chấm điểm thi đua và là một nhiệm vụ được lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao quan tâm để phân bổ kinh phí cho hoạt động này. Thực tiễn xét xử trong những năm qua cho thấy, mỗi năm, trung bình ngành Tòa án đã tổ chức xét xử khoảng trên 3.000 vụ án lưu động. Hầu hết các vụ án được đưa ra xét xử lưu động là các vụ án về các tội ma túy, mại dâm, giết người, cố ý gây thương tích, chống người thi hành công vụ, cướp tài sản, trộm cắp tài sản, các vụ án về tham nhũng, buôn lậu…
 
Trả lời trước Quốc hội sáng 18/11/2017, Chánh án Nguyễn Hòa Bình cho biết: Mỗi năm ngành Tòa án chi 70 tỷ đồng để tổ chức hơn 9.000 phiên tòa, chưa kể khoản tiền hỗ trợ từ các địa phương. Xét xử lưu động cách thức này trong thời gian dài đã có tác dụng lớn, nhưng trong điều kiện thông tin hiện nay không cần tới tòa người dân cũng có thể tiếp cận thông qua các phương tiện thông tin truyền thông và bản án trên mạng.
a3-5a1699c7b36a8
 
Luật sư Nguyễn Trường Thành lưu lại hình ảnh tại nơi tổ chức phiên tòa lưu động tại huyện Đắk Mil.
 
Quy định nào cho xét xử lưu động?
 
Hiện nay, từ Hiến pháp đến các văn bản pháp luật như ủy Luật Tổ chức Tòa án nhân dân… đến các văn bản pháp luật khác có liên quan vẫn chưa đưa ra một khái niệm cụ thể về “xét xử lưu động vụ án hình sự”. Pháp luật cũng chưa có văn bản quy định cụ thể về trình tự, thủ tục xét xử lưu động vụ án hình sự, chưa đưa ra các tiêu chí để thực hiện hoạt động xét xử lưu động vụ án hình sự… Tuy nhiên, thực tế hoạt động xét xử lưu động vẫn thường xuyên diễn ra như một hoạt động thường kỳ của Tòa án với mục đích để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL).
a4-5a169b8640064
 
Các bị cáo tại phiên tòa xét xử lưu động.
 
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cùng các văn bản pháp luật hiện hành không quy định hay phân biệt cụ thể về trình tự, thủ tục xét xử lưu động vụ án hình sự hay phiên tòa lưu động vụ án hình sự. Các văn bản về TTHS trước khi có hai bộ luật này và các văn bản hướng dẫn thi hành cũng không thấy có quy định chính thức nào. Tuy nhiên, căn cứ vào các báo cáo tổng kết công tác xét xử của Tòa án nhân dân tối cao hàng năm thì việc tổ chức phiên tòa lưu động, nhất là phiên tòa hình sự, đã là một hoạt động thường niên như một thông lệ, để góp phần tuyên truyền, PBGDPL.
 
Pháp luật tố tụng hình sự, hành chính hiện nay không quy định về việc xét xử lưu động nhưng lại được áp dụng một cách phổ biến. Đây là một vấn đề có tính lịch sử và mặc nhiên được áp dụng cho đến nay như một chế định thực định. Đó là từ năm 1953, Quốc hội ban hành Luật cải cách ruộng đất hay Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh trừng trị các tội tham ô, hối lộ… thì việc xét xử lưu động đã được tiến hành.
 
Thực tiễn xét xử lưu động
 
Ngoài các vụ án giết người, ma túy, cố ý gây thương tích tương đối cụ thể rõ ràng được xét xử rất nhanh với hành vi phạm tội cụ thể và bị cáo nhận tội ngay, nhưng có nhiều vụ án như vụ án ở Huyện Đắk Mil không có dân tới dự gây tốn kém và không đạt được kết quả tuyên truyền thì nhiều vụ án có luật sư Nguyễn Kiều Hưng và Phương Ngọc Dũng tham gia bào chữa như vụ án: “Huỷ hoại rừng” ở huyện Đắk Song đã phải tuyên bản án trả hồ sơ lại cho Viện kiểm sát vì trong quá trình tranh tụng, mặc dù là Viện trưởng Viện kiểm sát ngồi đại diện công tố nhưng không thể tranh luận làm rõ nhiều tình tiết trong hồ sơ vụ án và đành phải để HĐXX tuyên án trả hồ sơ điều tra bổ sung ngay tại phiên tòa lưu động tại địa phương.
a1-5a169a4c8f03e
 
Do không có người dân tới dự Hội đồng xét xử đã phải hoãn phiên toà dời sang một ngày khác.
 
Như vụ xét xử lưu động tội “Dâm ô” Nhiều ý kiến phản đối xét xử lưu động vụ bảo vệ dâm ô học sinh ở Lào Cai vừa qua, kể cả vụ án thảm sát ở Bình Phước cũng có nhiều ý kiến trái chiều không đồng ý xét xử lưu động.
 
Nhiều quan điểm phản đối xét xử lưu động vì cho rằng không phù hợp với Hiến pháp về Quyền con người được đối xử, xét xử công bằng. Khi họ bị tuyên án và trở về với cuộc sống họ bị mặc cảm xã hội do bị đưa ra toàn dân xét xử trong khi các vụ án khác lại chỉ xét xử tại trụ sở tòa án, tai tiếng sẽ theo họ suốt đời mặc dù họ đã chấp hành xong hình phạt và xóa án tích. Nhiều chuyên gia chia sẻ, Để đạt được mục tiêu của việc xét xử lưu động, mức án dành cho các bị cáo thường nghiêm khắc hơn khi xét xử tại trụ sở tòa án.
 
Đã tới lúc cần phải chấm dứt tình trạng xét xử lưu động vì nhiệm vụ tuyên truyền pháp luật hiện nay thì người dân tiếp cận vụ án bằng nhiều cách, đặc biệt là internet “Thế giới phẳng” đã công bố công khai bản án trên mạng, báo chí đưa tin tức về vụ án...mà không cần thiết phải xét xử lưu động nhằm bảo đảm sự công bằng cho tất cả các bị cáo khi bị truy tố, xét xử công khai. Sứ mệnh “xét xử lưu động” cần phải sớm chấm dứt đảm bảo công bằng xã hội trong một thế giới với cuộc cách mạng 4.0 đang phát triển vũ bão hiện nay.
 
 
Luật sư Nguyễn Văn Quynh