Thứ hai, 11/2/2019 | 12:14 GMT+7

Nâng tầm nhận thức của toàn xã hội để mùa lễ hội đẹp hơn, ý nghĩa hơn

LSVNO - Lễ hội - cầu nối quá khứ với hiện tại, bao đời nay đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng… nếu lễ hội bị biến tướng thì sẽ làm mai một ý nghĩa của hoạt động truyền thống tốt đẹp này.

Với những ý nghĩa tốt đẹp của các lễ hội, lễ và hội hướng con người tới “cái thiêng” và gắn bó con người lại với nhau, có sức hấp dẫn lôi cuốn các tầng lớp xã hội, trở thành một nhu cầu, một khát vọng của nhân dân trong nhiều thế kỷ. Trong đó, chiều sâu của tinh thần lễ hội truyền thống là bảo lưu cội nguồn, là thứ vũ khí tư tưởng rất sắc bén cho mọi thời đại của mỗi dân tộc. Vì vậy, thực hiện tốt các chức năng của lễ hội truyền thống là góp phần giáo dục truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, làm lành mạnh, phong phú đời sống tinh thần của xã hội và cũng để nhằm góp phần “xây dựng nền văn hóa Việt tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Song song đó, lễ hội với những tầm ý nghĩa, giá trị tâm linh, văn hóa sâu sắc cũng đã góp phần to lớn trong việc quảng bá và phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh Việt Nam với bạn bè thế giới.

lhoi-5c6104555320b

Mùa lễ hội xuân 2019 được kỳ vọng sẽ giảm thiểu phản cảm. Ảnh minh hoạ

Mùa lễ hội mới 2019 đã bắt đầu. Khách hành hương trong cả nước đang chuẩn bị lên đường với tâm thế được đắm mình trong không khí lễ hội với các nghi lễ tưởng nhớ cội nguồn, trò chơi dân gian, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình bình an, hạnh phúc. Thời điểm này, khách hành hương cũng đứng trước những nỗi lo liệu những cảnh cướp phết, tranh lộc phản cảm, nhuốm màu bạo lực có tái diễn ở mùa lễ hội năm nay?

Số lượng lễ hội được tổ chức vào dịp Tết cổ truyền nước ta lên đến hàng trăm. Từ mồng 10 tháng Giêng đến nửa đầu tháng Hai âm lịch dày kín các lễ hội. Bên cạnh đó, những lễ hội với những hoạt động tín ngưỡng, vui chơi lành mạnh, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân, những năm gần đây không ít lễ hội đã được phục dựng quá đà, bị biến tướng, mất đi bản sắc truyền thống. Một số lễ hội nhuốm màu bạo lực, phản cảm đã gây bức xúc trong dư luận như lễ hội Cầu Trâu với nghi thức đập đầu trâu đến chết tại 3 xã Xuân Quang, Hương Nha và Hiền Quan (huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ), lễ hội Chém lợn ở Ném Thượng (Bắc Ninh), lễ hội Phết Hiền Quan (Phú Thọ). Có rất nhiều lễ hội khác, người ta dễ dàng bắt gặp cảnh xin xăm, bói toán, đốt vàng mã, rải, nhét tiền lẻ bừa bãi vào tượng Phật, thánh, thần; nạn cờ bạc hay bán hàng rong chèo kéo du khách, dịch vụ kinh doanh thịt động vật hoang dã, treo móc thịt tươi sống phản cảm... Điều đáng nói là không chỉ có người dân mà không ít cán bộ, đảng viên cũng tích cực tham gia vào các lễ hội phản cảm, có tính chất bạo lực đó với mục đích cầu danh lợi chứ không phải vì giá trị nhân văn của lễ hội.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng các ban quản lý lễ hội, chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội, quyết liệt xóa bỏ những hành động phản cảm, tiêu cực. Đặc biệt, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) liên tục phát công văn đến các địa phương yêu cầu siết chặt công tác tổ chức, nhờ vậy đã giảm dần những nghi thức phản cảm, yếu tố bạo lực, nạn cờ bạc, mê tín dị đoan,“chặt chém” du khách.

Ngoài ra, những hình ảnh xấu xí làm ảnh hưởng đến lễ hội từ bao năm qua như chen lấn, xô đẩy, cướp lộc, tranh lễ, nhét tiền lẻ, sờ tượng khó có thể chấn chỉnh trong một sớm một chiều bởi nó đã ăn sâu trong tiềm thức của một bộ phận người đi lễ hội và cả những người lợi dụng việc tổ chức lễ hội nhằm mục đích trục lợi cá nhân. Cần nâng tầm, chấn chỉnh những mặt tiêu cực đó, đặc biệt là sự ngộ nhận, chưa thấu hiểu giá trị của lễ hội trong một bộ phận người dân. Qua đó, nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết về văn hóa, lễ hội, tâm linh cho các ban quản lý và chính quyền cơ sở và người dân là rất cần thiết.

Đối với mỗi người dân Việt Nam, lễ hội đã trở thành loại hình văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong đời sống tinh thần và tâm linh. Hằng năm cứ mỗi độ Xuân về, từ đô thị đến nông thôn, từ vùng đồng bằng đến vùng núi cao, lễ hội được tổ chức để đón mừng năm mới, tưởng nhớ tổ tiên và người có công với cộng đồng, và cũng là dịp để mọi người vui chơi, giải trí sau một năm lao động, sản xuất.

Để có những lễ hội đẹp và ý nghĩa, cơ quan chức năng cần tham vấn ý kiến cộng đồng, các chuyên gia để lựa chọn, bảo tồn những lễ hội có xu hướng lành mạnh, tiến bộ, phù hợp với lối sống hiện đại, kiên quyết loại bỏ những lễ hội không phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội của các địa phương, không đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, không cấp phép tổ chức lễ hội tràn lan vì mục đích thương mại, vi phạm các quy định về thực hiện nếp sống văn minh. Đã đến lúc xử lý nghiêm các hành vi “lách luật”, bất chấp các văn bản chỉ đạo, phục dựng lễ hội tràn lan, lợi dụng lễ hội để trục lợi, làm xấu đi hình ảnh văn hóa tâm linh… 

Đi lễ hội cầu phúc là nét đẹp văn hóa của người Việt từ xa xưa và được lưu truyền đến hôm nay. Đi lễ hội với lòng thành và tâm thế đẹp thì lễ hội sẽ tốt đẹp. Quan niệm “một miếng lộc thánh bằng một gánh lộc trần” cần phải được nhận thức lại. Tài lộc chỉ có được từ sự nỗ lực của bản thân mỗi người chứ không phải từ sự cúng bái mê muội hoặc từ xô đẩy, tranh cướp. Lễ hội sẽ còn xấu xí nếu sự mê tín còn ăn sâu trong cách nghĩ của nhiều người.

Chỉ với tinh thần “gạn đục khơi trong”, nhận thức đúng đắn, khoa học về từng lễ hội và bằng những giải pháp quyết liệt và đồng bộ của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, những lễ hội xấu xí, thương mại hóa mới không còn môi trường tồn tại.

Hy vọng, với những nỗ lực của cơ quan quản lý, chính quyền và nhân dân của các địa phương nơi diễn ra lễ hội, mỗi người dân tham gia lễ hội hãy nêu cao ý thức trách nhiệm, cùng chung tay gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị lễ hội đúng nghĩa cao đẹp nhất. Có như vậy, mỗi lễ hội mới thực sự trở thành điểm đến tâm linh ý nghĩa, hấp dẫn, mang lại niềm vui và may mắn cho mọi người.

Minh Sơn