Tạp chí Luật sư Việt Nam nhận được đơn kêu cứu của bà Ngô Thị Bích Thảo (sinh năm 1976, trú tại Hải Châu, Đà Nẵng) phản ánh việc quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình bà bị xâm phạm nghiêm trọng trong quá trình mua bán ô tô.
Theo nội dung đơn, bà Thảo ký hợp đồng mua xe HAVAL H6 ULTRA 1.5 TURBO HEV tại Chi nhánh Công ty TNHH Bảo Châu Việt Nam tại Đà Nẵng (Đại lý Bảo Châu), là đại lý phân phối của Công ty Cổ phần GWM Thành An Việt Nam – đơn vị nhập khẩu, phân phối chính thức xe HAVAL tại Việt Nam (GWM Thành An).
Gia đình bà Thảo đã hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ thanh toán, nhận xe vào ngày 31/10/2024 và được xuất hóa đơn giá trị gia tăng ngày 29/3/2025. Tuy nhiên, đến nay, hồ sơ pháp lý của xe vẫn chưa được bàn giao, khiến phương tiện không thể thực hiện thủ tục trước bạ, đăng ký biển kiểm soát và không đủ điều kiện tham gia giao thông theo quy định pháp luật.
“Chiếc xe là tài sản có giá trị lớn nhất của gia đình tôi, được mua từ tiền tích góp nhiều năm và một khoản vay ngân hàng. Mỗi tháng tôi vẫn phải trả lãi đều đặn, trong khi xe không thể sử dụng, nằm một chỗ và xuống cấp từng ngày”, bà Thảo bức xúc.
Liên quan đến sự việc, ngày 25/12/2025, Chi nhánh Công ty TNHH Bảo Châu Việt Nam đã ban hành Thư xin lỗi và thông báo gia hạn thời gian bàn giao hồ sơ xe, thừa nhận nghĩa vụ theo hợp đồng mua bán đã ký với khách hàng.
Chiếc xe của gia đình bà Thảo vẫn đang “đắp chiếu”.
Theo văn bản này, doanh nghiệp cho rằng nguyên nhân chậm trễ xuất phát từ khó khăn tài chính, dẫn đến việc hồ sơ xe đang bị ngân hàng giữ lại, chưa thể hoàn trả để giao cho người mua. Đại lý đề nghị gia hạn thời gian bàn giao hồ sơ đến cuối tháng 4/2026, đồng thời cam kết hỗ trợ bảo dưỡng, sửa chữa xe và chuyển cho khách hàng 50 triệu đồng như một khoản “thiện chí”.
Trong thời gian chưa thể bàn giao hồ sơ pháp lý, Đại lý Bảo Châu bố trí cho gia đình bà Thảo sử dụng một xe ô tô khác (xe lái thử). Tuy nhiên, theo phản ánh, biện pháp này không thể thay thế quyền sở hữu hợp pháp đối với chiếc xe đã mua. Gia đình bà Thảo vẫn phải tiếp tục trả lãi vay ngân hàng, trong khi chiếc xe chính không thể sử dụng, tiềm ẩn nguy cơ mất giá, xuống cấp và phát sinh tranh chấp pháp lý.
Cho rằng quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại nghiêm trọng, bà Thảo đã gửi đơn đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia – Bộ Công Thương và nhận được Phiếu chuyển đơn ngày 28/11/2025, chuyển về Sở Công Thương TP. Đà Nẵng để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
Chiếc xe gia đình bà Thảo đang sử dụng tạm thời.
Trao đổi với phóng viên, bà Thảo cho biết, ngày 20/5/2025, gia đình bà có tham gia cuộc họp trực tuyến ba bên với đại diện GWM Thành An và Đại lý Bảo Châu, nhằm làm rõ nguyên nhân chậm bàn giao hồ sơ xe HAVAL H6 (đã thanh toán đủ tiền từ tháng 10/2024).
Tại cuộc họp, Đại lý Bảo Châu đã thừa nhận toàn bộ lỗi thuộc về mình, xác nhận do khó khăn tài chính nên không còn khả năng bàn giao hồ sơ xe hoặc hoàn tiền ngay cho khách hàng. Đại lý đưa ra hai phương án: Vay ngân hàng bằng chính chiếc xe đã bán để giải ngân tiền, xuất hồ sơ xe, sau 6–12 tháng tất toán và sang tên lại cho khách hàng; Hoàn trả tiền dần trong 6–12 tháng, có giấy nhận nợ công chứng và hỗ trợ lãi ngân hàng.
Gia đình bà Thảo không chấp nhận cả hai phương án, cho rằng việc kéo dài thời gian gây thiệt hại nghiêm trọng, bởi xe được mua để phục vụ hoạt động kinh doanh, trong khi vẫn phải trả lãi vay ngân hàng hàng tháng. Người mua chỉ chấp nhận hoàn tiền ngay hoặc bàn giao ngay hồ sơ xe để đăng ký biển số.
Cũng tại buổi làm việc, đại diện GWM Thành An khẳng định không bán trực tiếp cho người tiêu dùng, cho rằng trách nhiệm chính thuộc về đại lý. Tuy nhiên, đại diện doanh nghiệp cũng thừa nhận vụ việc ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh thương hiệu HAVAL và cho biết sẽ đóng vai trò “trung gian hòa giải”, nhưng không đưa ra cam kết cụ thể về việc hoàn tiền hoặc bàn giao hồ sơ.
“Kết thúc cuộc họp, ba bên không đạt được thỏa thuận vì gia đình tôi yêu cầu giải quyết dứt điểm ngay, Đại lý Bảo Châu xin kéo dài 6 –12 tháng còn Haval Việt Nam chưa có phương án ràng buộc trách nhiệm…Từ đó đến nay Haval Việt Nam đã không đưa ra quan điểm, văn bản, thể hiện trách nhiệm của mình…”. Bà Thảo bức xúc cho biết.
Trao đổi với phóng viên, Luật sư Lê Thị Xuân Phương cho rằng, đây không đơn thuần là chậm trễ thủ tục, mà là vi phạm nghĩa vụ giao tài sản đầy đủ theo hợp đồng mua bán.
Theo Điều 430, Điều 434 và Điều 435 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ giao tài sản của bên bán bao gồm giao đúng đối tượng, đúng chất lượng và kèm theo đầy đủ giấy tờ pháp lý liên quan, đặc biệt đối với tài sản bắt buộc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng như ô tô.
“Giao xe nhưng không giao được hồ sơ đăng ký đồng nghĩa với việc tài sản không thể sử dụng đúng mục đích. Về mặt pháp lý, nghĩa vụ giao tài sản chưa hoàn thành”, Luật sư Phương phân tích.
Luật sư cũng nhấn mạnh, lý do “khó khăn tài chính” hay “chưa giải chấp ngân hàng” không phải là sự kiện bất khả kháng theo Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015 và không phải căn cứ miễn trừ trách nhiệm.
Đáng chú ý, vụ việc không chỉ dừng lại ở trách nhiệm của đại lý bán xe, mà còn đặt ra trách nhiệm pháp lý của Công ty Cổ phần GWM Thành An Việt Nam – đơn vị nhập khẩu, phân phối chính thức xe HAVAL tại Việt Nam.
Theo khoản 5 Điều 173 Luật Thương mại, thương nhân giao đại lý vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp đại lý không thực hiện đúng nghĩa vụ với khách hàng. Đồng thời, Điều 288 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép bên có quyền yêu cầu bất kỳ bên nào trong nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
“Trường hợp đại lý phải thế chấp xe để thanh toán cho đơn vị nhập khẩu thì chính đơn vị nhập khẩu cũng có sai phạm, bởi đã cho phép thế chấp tài sản là xe mới bán cho khách hàng. Điều này cho thấy nhà nhập khẩu biết hoặc phải biết đại lý không đủ điều kiện tài chính nhưng vẫn để xe được bán ra thị trường, gây thiệt hại cho người tiêu dùng”, Luật sư Phương nêu quan điểm.
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, vụ việc có dấu hiệu cung cấp hàng hóa không bảo đảm điều kiện sử dụng hợp pháp, xâm phạm nghiêm trọng quyền sử dụng tài sản của người tiêu dùng và gây thiệt hại vật chất kéo dài.
Vụ việc “mua xe hơn một năm không có giấy tờ” không chỉ là tranh chấp dân sự cá nhân, mà là hồi chuông cảnh báo về kỷ cương pháp luật trong hoạt động kinh doanh ô tô. Việc sớm làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan, xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật là cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và lập lại trật tự pháp lý trên thị trường.
NGUYÊN TRUNG
