Thứ tư, 9/10/2019 | 21:56 GMT+7

Tản mạn về lẽ công bằng

LSVNO - Cách đây đúng 30 năm, trong buổi chia tay học viên lớp pháp lý cho các tỉnh Tây Nguyên tổ chức tại Buôn Mê Thuột, khi kết thúc môn học, tôi đã rất xúc động về tấm chân tình mà học viên dành cho tôi với tư cách một người thầy của họ. Nỗi xúc động ấy đã khiến tôi có được một bài thơ để thay lời tạm biệt.

Liên tưởng tới vị thế của những người tôi sắp chia tay, họ đều là những cán bộ tòa án, kiểm sát, công an, thanh tra, tư pháp, kiểm lâm… mà hoạt động của họ có liên quan đến số phận của nhiều người, tôi bật ra được những câu thơ:

Bao la biển cả cuộc đời

Đó đây còn biết bao người khổ đau

Oan khiên đè nặng trên đầu

Lòng tin không lẽ phai màu thắm tươi (?)

Lương tâm - bài học một thời

Cha ông đã dạy làm người có nhân

Là người nẩy mực cầm cân

Nhớ câu Giữ-Lấy-Lòng-Dân-Hỡi người!

 e5d0b2fe37bfdee187ae-5d9df4b2056e4

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Cái gốc của nhân tâm là lẽ công bằng. Hơn một tháng trời chung nhau đèn sách, tôi đã dồn hết tâm huyết vào bài giảng, những gì tôi hiểu, tôi cảm về thực tế hoạt động giảng dạy và nghề bào chữa đều được đưa vào bài giảng dưới dạng những ví dụ sinh động, thiết thực để rút ra những nhận xét về giá trị của lẽ công bằng trong xã hội. Nỗi niềm khao khát của tôi đã được hóa thành thơ:

Ước mong bài giảng của tôi

Sẽ thêm chút nắng cho đời ấm lên

Đem về cho mẹ cho em

Lẽ công bằng - của tổ tiên bao đời!

Vâng, tôi biết không chỉ riêng tôi trăn trở về cái lẽ công bằng trong xã hội. Bởi nó là khát vọng từ ngàn đời của cha ông, là di sản tinh thần quý báu mà tổ tiên loài người để lại cho chúng ta. Ở đời, ngay trong gia đình, nếu không có lẽ công bằng thì sẽ dẫn tới hậu quả khôn lường. Thử hỏi, cha mẹ mà còn phân biệt, yêu đứa này, ghét đứa kia và đối xử không công bằng với con cái thì gia đình sẽ ra sao?

Tôi nhớ trong dân gian đã lưu truyền một câu nói về lẽ công bằng: “Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên”. Câu nói ấy, đến nay vẫn còn nguyên giá trị định hướng mục tiêu cho chúng ta trong sự nghiệp xây dựng một xã hội mới dưới sự lãnh đạo của Đảng: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, xã hội công bằng, văn minh!

Tôi có hai đứa cháu ngoại, hồi chúng còn nhỏ, có hai chuyện khiến tôi giật mình.

Chuyện thứ nhất. Hai đứa cùng chơi đồ chung rồi giành nhau. Thằng em khóc ầm lên, nằm lăn ra giẫy đành đạch như bị đánh đau đớn lắm. Tôi đang làm việc, thấy thế liền dùng quyền uy của người ông, phạt thằng anh đứng úp mặt vào tường. Thằng anh chấp hành nhưng cứ ấm ức, tủi thân, nước mắt trào ra. Khi được ông tha, nó mới mếu máo nói rằng: “Ông phạt không công bằng, con có lỗi gì đâu, em con nó ăn vạ đấy ông ạ”. Tôi đành an ủi nó: “Ông phạt con gọi là để dỗ em đấy mà”.

Chuyện thứ hai. Một lần đi công tác về, tôi mua cho mỗi đứa một bộ đồ rất đẹp, chỉ khác nhau ở màu sắc và các hình trang trí trên ngực áo. Nhận quà xong, cả hai đứa cảm ơn ông ngoại, nhưng bỗng nhiên thằng lớn bày tỏ: “Sao ông không mua cho con cùng màu và có hình siêu nhân như em con hả ông?” Tôi lặng người về thắc mắc của nó. Bởi tôi chỉ có một quan niệm đơn giản về việc mua quà mà không để tâm tới sở thích của đứa cháu, điều mà lẽ ra tôi chú ý thì vẫn có thể làm được.

Hai câu chuyện ấy cứ ám ảnh tôi về cách hành xử đối với trẻ thơ. Nhưng đấy là chuyện trong nhà.

Ngoài xã hội, khi hành nghề luật sư, tôi đã gặp những trường hợp thân chủ của mình bị hàm oan, nhưng gỡ được oan khiên cho họ thật là khó khăn. Đó là những nỗi oan có thật. Có người còn nói với tôi trong nước mắt: “Luật sư ơi, tòa xử tôi như vậy thật là bất công”. Từ “bất công” chỉ có nghĩa là “không công bằng” thôi, nhưng sao nghe như