Bổ sung nhiều điểm mới trong xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo, của công dân và giám sát việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan dân cử
Tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, về nội dung, Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số vấn đề chủ yếu sau đây:
Một là, sửa đổi, bổ sung trách nhiệm xử lý đơn của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội gắn với giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh thuộc lĩnh vực phụ trách; bổ sung quy định nhằm hạn chế việc xử lý đơn trùng lặp, gửi lòng vòng trong các cơ quan của Quốc hội; đồng thời điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.
Hai là, bổ sung quy định về tiếp công dân trực tuyến, trách nhiệm tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
Ba là, quy định cụ thể thẩm quyền giám sát, theo đó: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ở trung ương; Hội đồng nhân dân, các cơ quan của Hội đồng nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ở địa phương cùng cấp; Trường hợp cần thiết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội giám sát hoạt động của các chủ thể khác ở trung ương và địa phương; Hội đồng nhân dân, các cơ quan của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh giám sát hoạt động của các chủ thể khác ở địa phương.
Bốn là, bổ sung quy định về việc kiến nghị chủ thể có thẩm quyền thực hiện giám sát trong trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền không giải quyết, không trả lời hoặc khi không đồng ý với kết quả giải quyết, trả lời; qua đó gắn trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết, trả lời các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh do các cơ quan của Quốc hội, Hội đồng nhân dân chuyển đến.
Năm là, quy định cụ thể cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin trong xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh nhằm bảo đảm phân cấp, phân quyền nhưng vẫn có sự liên thông, đồng bộ trong hoạt động giám sát; đồng thời bổ sung quy định về nguồn tiếp nhận đơn và điều kiện xử lý đơn để khắc phục tình trạng trùng lặp, nhiều cơ quan cùng xử lý một vụ việc.
Sáu là, bổ sung quy định về chế độ, chính sách đối với đội ngũ công chức được giao nhiệm vụ tham mưu, giúp việc tại các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Hồ sơ dự thảo Nghị quyết cũng đã đánh giá cụ thể về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và tài chính hiện có, bảo đảm điều kiện thi hành Nghị quyết sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua.
Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội.
Khắc phục triệt để những hạn chế, bất cập trong công tác tiếp nhận, xử lý đơn gửi đến Quốc hội
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, tán thành việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành Nghị quyết; hồ sơ dự án bảo đảm đầy đủ tài liệu theo quy định để trình UBTVQH.
Về thẩm quyền, quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn của Thường trực HĐDT, Ủy ban của Quốc hội, qua thảo luận, trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp có 02 loại ý kiến.
Nhiều ý kiến tán thành với quy định của dự thảo Nghị quyết về việc cơ bản giữ thẩm quyền, quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư như quy định hiện hành. Theo đó, từng cơ quan tiếp nhận đơn được gửi đến cơ quan mình, sau đó phân loại và xử lý đơn thuộc lĩnh vực do mình phụ trách; đối với đơn không thuộc lĩnh vực phụ trách thì chuyển đến cơ quan phụ trách lĩnh vực đó để xử lý. Đơn gửi đến Quốc hội, UBTVQH thì Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có trách nhiệm giúp UBTVQH tiếp nhận, nghiên cứu và xử lý (kể cả đơn thuộc lĩnh vực do HĐDT hoặc Ủy ban khác của Quốc hội phụ trách).
Phương án này có ưu điểm là công tác tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn của công dân gửi đến Quốc hội thuận lợi do được thực hiện theo quy trình ổn định, bám sát nhiệm vụ, quyền hạn theo lĩnh vực phụ trách của các cơ quan. Ngoài ra, đối với đơn thuộc lĩnh vực tư pháp, theo quy định của pháp luật thì Ủy ban Pháp luật và Tư pháp còn có thẩm quyền kiến nghị theo thủ tục đặc biệt để xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán TANDTC, cho nên việc Ủy ban Pháp luật và Tư pháp xử lý đơn (trong đó có đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm) còn giúp Ủy ban có đủ thông tin để thực hiện tốt thẩm quyền này. Hạn chế của phương án này là không khắc phục được tình trạng trùng lặp trong xử lý đối với đơn được đồng thời gửi đến nhiều cơ quan của Quốc hội. Do đó, trường hợp lựa chọn theo phương án này thì phải nghiên cứu để có giải pháp hạn chế tình trạng nêu trên.
Một số ý kiến đề nghị nên đổi mới mạnh mẽ tư duy trong tiếp nhận, xử lý đơn gửi đến Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội theo hướng chuyên môn hóa cao, tập trung vào một đầu mối là Ủy ban Dân nguyện và Giám sát (UBDN&GS). Theo đó, đơn của công dân gửi đến các cơ quan của Quốc hội sẽ được chuyển toàn bộ đến Thường trực UBDN&GS để tổ chức nghiên cứu, xử lý và giám sát việc giải quyết.
Phương án này có ưu điểm là khắc phục triệt để những hạn chế, bất cập trong công tác tiếp nhận, xử lý đơn gửi đến Quốc hội, nhất là việc trùng lặp trong xử lý đơn; góp phần giảm tải công việc; giúp chuyên nghiệp hóa, nâng cao vị thế, vai trò của UBDN&GS; tạo thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ, thực hiện chuyển đổi số. Hạn chế của phương án này là tăng khối lượng công việc cho UBDN&GS; đồng thời, các cơ quan khác của Quốc hội do không còn thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận, xử lý đơn thuộc lĩnh vực phụ trách nên không nắm bắt được kịp thời, đầy đủ thông tin để phục vụ cho công tác xây dựng pháp luật và giám sát thi hành pháp luật.
Ngoài ra, cũng có ý kiến tán thành việc đổi mới theo hướng giao Thường trực UBDN&GS tiếp nhận toàn bộ đơn, phân loại để sàng lọc đơn trùng lặp, sau đó, chuyển các cơ quan của Quốc hội theo lĩnh vực phụ trách để xử lý chuyên sâu theo thẩm quyền.
