Theo đó, tại Điều 2 Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT quy định văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân có nêu rõ, văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân là văn bản thể hiện dưới dạng giấy hoặc số được cấp cho người học khi tốt nghiệp trung học phổ thông; người học hoàn thành chương trình giáo dục, chương trình đào tạo và đạt chuẩn đầu ra của trình độ tương ứng trong giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học theo quy định của Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 44/2024/QH14; Luật Giáo dục nghề nghiệp số 14/2025/QH15; Luật Giáo dục đại học số 12/2025/QH15.
Ảnh minh họa. nguồn: Internet.
Theo đó, văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm:
- Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng trung học nghề, bằng trung cấp, bằng cao đẳng;
- Bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ và văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.
- Văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu bao gồm: Bằng kỹ sư, bằng kiến trúc sư đối với các ngành kỹ thuật; bằng bác sĩ, bằng dược sĩ đối với lĩnh vực sức khỏe; một số văn bằng khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cấp cho giảng tốt nghiệp chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.
Như vậy, từ 15/4/2026, bằng THCS không còn được liệt kê trong hệ thống văn bằng giáo dục quốc dân. Có nghĩa từ thời điểm này, chính thức bỏ bằng THCS, quy định được kế thừa từ Luật giáo dục sửa đổi 2025 có hiệu lực trước đó.
Bên cạnh đó, cũng theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT thì thẩm quyền cấp văn bằng thực hiện theo quy định của Luật số 43/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 123/2025/QH15, Luật số 124/2025/QH15, Luật số 125/2025/QH15.
Đối chiếu quy định tại khoản 9 Điều 1 Luật Giáo dục sửa đổi 2025, sửa đổi Điều 34 Luật giáo dục 2019 học sinh học hết chương trình THCS nếu đủ điều kiện sẽ được hiệu trưởng nhà trường xác nhận vào học bạ. Học sinh học hết chương trình THPT, đủ điều kiện thì được hiệu trưởng nhà trường cấp bằng tốt nghiệp.
Ngoài ra, Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT cũng thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số toàn diện trong giáo dục và đào tạo, đặc biệt trong công tác quản lí văn bằng chứng chỉ. Cụ thể, bổ sung khái niệm văn bằng chứng chỉ số; quy định việc cấp, lưu trữ, xử lí; cấp bản sao, chỉnh sửa, thu hồi, hủy bỏ văn bằng chứng chỉ số; quy định xây dựng, cập nhật, khai thác cơ sở dữ liệu văn bằng chứng chỉ và danh mục các trường thông tin bắt buộc cập nhật.
Bộ GD&ĐT cũng xây dựng cơ sở dữ liệu văn bằng chứng chỉ dùng chung toàn quốc để phục vụ cấp văn bằng chứng chỉ số, lưu trữ dữ liệu đã cấp và công khai thông tin về cấp văn bằng chứng chỉ.
Việc cập nhật, công khai thông tin được áp dụng cả với văn bằng chứng chỉ đã cấp trước khi Thông tư có hiệu lực. Thông tin trích xuất từ cơ sở dữ liệu có giá trị pháp lí như thông tin trong sổ gốc; thông tin tra cứu từ cơ sở dữ liệu hoặc trên ứng dụng VNeID được sử dụng thay cho bản sao từ sổ gốc và có giá trị xác minh văn bằng chứng chỉ.
Các quy định cũng yêu cầu cập nhật đầy đủ dữ liệu khi cấp, cấp lại, chỉnh sửa, thu hồi, hủy bỏ văn bằng chứng chỉ, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, chia sẻ, dùng chung”. Toàn bộ quy chế được xây dựng theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, triển khai văn bằng chứng chỉ số đồng bộ với văn bằng chứng chỉ giấy.
Thời hạn cấp bằng tốt nghiệp THPT (giấy) được rút ngắn từ 75 ngày xuống còn 30 ngày; thời hạn cấp văn bằng chứng chỉ số là 05 ngày kể từ ngày có quyết định công nhận tốt nghiệp. Các thủ tục liên quan được quy định theo hướng cắt giảm giấy tờ, tăng khai thác và chia sẻ dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu liên quan; ưu tiên giải quyết trên môi trường điện tử; không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trên các hệ thống dữ liệu của cơ quan nhà nước.
Liên quan đến vấn đề này, trước đó, tại phiên họp thứ 48 (ngày 13/8), Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục nhằm khắc phục vướng mắc trong thi hành, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm sự phù hợp, thống nhất với các quy định pháp luật mới và chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp và phân cấp, phân quyền.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nêu một số nội dung sửa đổi đáng chú ý như bỏ bằng tốt nghiệp THCS nhằm đơn giản hóa quy trình quản lý giáo dục, phù hợp với thông lệ quốc tế và bối cảnh phổ cập giáo dục đến THCS hiện nay.
Theo đó, Dự thảo giao người đứng đầu cơ sở thực hiện chương trình giáo dục THCS xác nhận học bạ việc hoàn thành chương trình THCS, giảm khối lượng công việc hành chính cho cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục, tăng tính tự chủ cho cơ sở giáo dục.
Dự thảo sửa đổi cũng giao người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh quyết định việc lựa chọn sách giáo khoa; giao cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh tổ chức biên soạn tài liệu giáo dục địa phương, hội đồng thẩm định cấp tỉnh thẩm định và UBND cấp tỉnh phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương.
Theo đại diện Bộ GD&ĐT, việc này nhằm nâng cao trách nhiệm quản lý Nhà nước của địa phương trong việc tổ chức thực hiện chương trình giáo dục phổ thông.
Một nội dung sửa đổi đáng chú ý khác được Bộ trưởng GD&ĐT đề cập là chuyển thẩm quyền cấp bằng tốt nghiệp THPT từ Giám đốc Sở GD&ĐT cho Hiệu trưởng.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc việc bãi bỏ quy định cấp bằng tốt nghiệp THCS.
Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục phổ thông được chia thành giai đoạn giáo dục cơ bản (tiểu học và THCS) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (THPT); học sinh học xong lớp 9 đã hoàn thành cơ bản chương trình phổ thông.
Do vậy, bằng tốt nghiệp THCS có ý nghĩa xác nhận hoàn thành giai đoạn giáo dục cơ bản, làm cơ sở để phân luồng học sinh sau trung học cơ sở.
Về chuyển thẩm quyền cấp bằng tốt nghiệp THPT từ Giám đốc Sở GD&ĐT sang hiệu trưởng nhà trường, cơ quan thẩm tra cho rằng, việc giao thẩm quyền cấp bằng tốt nghiệp THPT cho hiệu trưởng góp phần nâng cao tính tự chủ của cơ sở giáo dục, phù hợp với định hướng phân quyền, phân cấp.
"Tuy nhiên, cần quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt trong quá trình số hóa cần tính toán kỹ công tác quản lý, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu cấp văn bằng; chế độ báo cáo; trách nhiệm hậu kiểm và xử lý vi phạm... để đảm bảo chặt chẽ", báo cáo thẩm tra nêu.
