Cần cân nhắc việc giao cấp xã kiểm tra hoạt động luật sư

Đổi mới quản lý nhà nước gắn với nâng cao trách nhiệm tự quản

Theo tờ trình lấy ý kiến của Bộ Tư pháp, chính sách dự án Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào ba nhóm chính sách lớn. Trong đó, chính sách 3 hướng tới đổi mới quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả; thực hiện phân cấp, phân quyền và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý; đồng thời nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư.

Liên đoàn Luật sư Việt Nam cơ bản đồng tình với mục tiêu của chính sách này, cho rằng việc hoàn thiện cơ chế quản lý là cần thiết nhằm nâng cao hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả quản lý đối với luật sư và hoạt động hành nghề luật sư. Trong đó, cơ quan quản lý nhà nước cần tập trung vào việc xây dựng chính sách, quản lý vĩ mô và hỗ trợ phát triển nghề luật sư, đồng thời thực hiện tốt cơ chế tiền kiểm và hậu kiểm.

Tuy nhiên, Liên đoàn cho rằng trong mục tiêu của chính sách 3 vẫn chưa đề cập đầy đủ đến trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư. Đây là nội dung quan trọng cần được bổ sung nhằm bảo đảm mô hình quản lý nghề luật sư phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như thực tiễn hoạt động nghề nghiệp tại Việt Nam.

Theo đó, Liên đoàn đề xuất tăng cường và làm rõ trách nhiệm của các tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư trong việc tuyên truyền, phổ biến các chủ trương của Đảng, thông tin, chính sách, pháp luật của Nhà nước về luật sư; giám sát luật sư và người tập sự hành nghề luật sư tuân thủ pháp luật, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp; xử lý kỷ luật luật sư vi phạm, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức và hoạt động của luật sư, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác tự quản.

Cần cân nhắc việc giao cấp xã kiểm tra hoạt động luật sư

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại Hội thảo là đề xuất bổ sung một số công cụ quản lý nhà nước đối với luật sư. Theo đó, dự thảo chính sách đề xuất giao UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm hằng năm bồi dưỡng chính trị, tư tưởng cho luật sư; tăng cường thanh tra, kiểm tra các tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất giao UBND cấp xã thực hiện việc kiểm tra hành chính đối với tổ chức và hoạt động của luật sư tùy theo điều kiện, yêu cầu nhiệm vụ của từng địa phương.

Về nội dung này, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng không nên giao UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng chính trị, tư tưởng cho luật sư hằng năm. Theo Liên đoàn, nhiệm vụ này nên giao cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư thực hiện, bởi đây là các tổ chức nghề nghiệp trực tiếp quản lý và gắn bó với đội ngũ luật sư; còn chính quyền địa phương chỉ nên thực hiện vai trò hỗ trợ và kiểm tra.

Đồng thời, Liên đoàn đồng ý rằng UBND cấp tỉnh cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư, nhằm bảo đảm hoạt động hành nghề tuân thủ pháp luật.

Riêng đối với đề xuất giao UBND cấp xã thực hiện kiểm tra hành chính đối với tổ chức và hoạt động của luật sư, Liên đoàn cho rằng cần tiếp tục trao đổi, cân nhắc kỹ lưỡng. Thực tế hiện nay, nhiều địa phương vừa thực hiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính nên chính quyền cấp xã đang phải giải quyết nhiều nhiệm vụ cấp thiết. Trong khi đó, hoạt động kiểm tra đối với luật sư là lĩnh vực mang tính chuyên môn cao.

Cần làm rõ vai trò của Bộ Tư pháp và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Một vấn đề khác được đặt ra tại hội thảo là cần làm rõ vai trò của các chủ thể trong quản lý tổ chức và hoạt động luật sư.

Theo các nghị quyết của Trung ương, Liên đoàn Luật sư Việt Nam là một trong những tổ chức được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ, trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Tuy nhiên, trong dự thảo chính sách do Bộ Tư pháp xây dựng, khi đề cập đến trách nhiệm và quyền hạn của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong quản lý tổ chức luật sư thì nội dung này còn khá mờ nhạt.

Vì vậy, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị cần làm rõ một số vấn đề quan trọng trong quá trình sửa đổi Luật Luật sư, như: mối quan hệ giữa Liên đoàn Luật sư Việt Nam với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong quản lý tổ chức luật sư trên cơ sở pháp luật; đồng thời xác định rõ Bộ Tư pháp hay Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan nào đóng vai trò phối hợp trong quản lý luật sư và nghề luật sư.

Phát biểu tại Hội thảo, Luật sư Phạm Công Hùng, nguyên Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, cho rằng việc giao cho UBND cấp xã quản lý, kiểm tra luật sư là không phù hợp với thực tiễn. Theo Luật sư, nên tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành, giao cho Sở Tư pháp thực hiện công tác kiểm tra vì đây là cơ quan có chuyên môn và đã thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này trong nhiều năm qua.

Theo Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cần cân nhắc kỹ lưỡng việc giao nhiệm vụ kiểm tra hoạt động luật sư cho các cơ quan không có chuyên môn sâu. Theo Luật sư, nếu việc kiểm tra không dựa trên nền tảng chuyên môn vững chắc thì không những khó đạt hiệu quả mà còn có thể gây cản trở cho hoạt động hành nghề luật sư.