Chuyển nhầm 450 triệu sang tài khoản người đang nợ ngân hàng
Ngày 17/01/2022, ông Hoàng Trọng Quỳnh (trú tại TP. HCM) thực hiện chuyển khoản 450 triệu đồng cho ông L.T.T. Tuy nhiên do nhầm lẫn, ông Quỳnh chuyển nhầm sang tài khoản của ông Lê Anh Vũ mở tại Ngân hàng Techcombank. Ngay sau khi phát hiện, ông Quỳnh thông báo cho Ngân hàng VIB (nơi ông mở tài khoản) để tra soát và gửi văn bản đến Ngân hàng Techcombank đề nghị ngăn chặn, xử lý và hỗ trợ thu hồi số tiền chuyển nhầm.
Tuy nhiên phía Techcombank cho biết không có căn cứ để hỗ trợ thu hồi số tiền trên. Ông Quỳnh đã trình báo sự việc đến Công an Quận 1 (cũ), TP. HCM. Qua xác minh, cơ quan này ra thông báo, xác định việc chuyển nhầm là có cơ sở. Tuy nhiên, do chủ tài khoản nhận là ông Lê Anh Vũ bị nợ xấu thẻ tín dụng nên khi số tiền ông Quỳnh chuyển nhầm vào, ngân hàng Techcombank đã tự động trừ hơn 120 triệu đồng. Số tiền còn lại vẫn còn trong tài khoản của Lê Anh Vũ.
Căn cứ thông báo trên, ông Quỳnh nhiều lần liên hệ với Techcombank nhưng phía ngân hàng không giải quyết. Do đó, ông Quỳnh khởi kiện ngân hàng Techcombank ra TAND Thủ Dầu Một (nay là TAND khu vực 15 TP. HCM) để yêu cầu ngân hàng trả lại 120 triệu đồng và ông Vũ trả lại 330 triệu đồng.
Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 11/3/2024, Ngân hàng cho biết đã liên hệ với ông Vũ nhưng không được nên không thể tự ý hoàn trả hay chuyển số tiền khi không có yêu cầu của chủ tài khoản. Ngân hàng cho rằng chưa có căn cứ xác định ông Quỳnh chuyển tiền nhầm nên không thể chuyển hoàn lại dù trong tài khoản của ông Vũ vẫn còn 330 triệu. Khi nào ông Quỳnh chứng minh được toàn bộ số tiền nêu trên là do chuyển nhầm thì ngân hàng mới đồng ý trả lại. Ngân hàng không đồng ý trả lại cho nguyên đơn 120 triệu đã thu nợ vì ông Vũ đang nợ tín dụng nên khi tài khoản này có tiền thì hệ thống sẽ tự động trừ để thu hồi nợ là đúng theo thỏa thuận giữa các bên.
Ông Vũ là người có quyền và nghĩa vụ liên quan không đến tòa và cũng không có bất kỳ ý kiến phản hồi nào dù tòa án đã tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng.
Sau khi xem xét nhiều tài liệu chứng cứ, tòa án cấp sơ thẩm xét thấy việc ông Quỳnh chuyển nhầm tiền cho ông Vũ là có căn cứ và ông Vũ phải trả lại. Theo HĐXX, mặc dù giữa ông Vũ và phía Ngân hàng Techcombank có thỏa thuận được quyền trích nợ nhưng số tiền 120 triệu trên là tiền do ông Quỳnh chuyển nhầm vào chứ không phải tiền của cá nhân ông Vũ. Do đó, Ngân hàng phải trả lại cho ông Quỳnh. Từ đó, HĐXX tuyên Ngân hàng Techcombank phải trả lại 120 triệu đồng, ông Vũ phải trả lại 330 triệu đồng cho ông Quỳnh.
Tòa phúc thẩm xác định có chuyển nhầm nhưng bác đơn kiện
Sau phiên tòa sơ thẩm, Ngân hàng Techcombank kháng cáo, ông Vũ vẫn tiếp tục vắng mặt. Ngày 02/8/2024, TAND tỉnh Bình Dương (cũ) đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Đại diện Viện kiểm sát cho rằng có cơ sở xác định ông Quỳnh chuyển tiền nhầm vào tài khoản của ông Vũ. Dù ngân hàng và ông Vũ có thỏa thuận được quyền trích thu nợ nhưng đây là tiền ông Quỳnh chuyển nhầm, không phải tiền của ông Vũ nên việc trích thu nợ này là không phù hợp. Do đó, Ngân hàng phải trả lại ông Quỳnh số tiền này.
Một phần bản án phúc thẩm.
Tuy nhiên, tòa cấp sơ thẩm xác định Ngân hàng Techcombank là bị đơn, ông Vũ là người có quyền và nghĩa vụ liên quan là chưa chính xác, cần xác định lại tư cách tố tụng. Việc thay đổi tư cách tố tụng không làm thay đổi bản chất việc giải quyết vụ án.
HĐXX cấp phúc thẩm nhận định có căn cứ xác định ông Quỳnh chuyển tiền nhầm. Nhưng ông Quỳnh khởi kiện ngân hàng Techcombank với tư cách bị đơn là chưa đúng quy định pháp luật vì ngân hàng không giữ tiền của ông Quỳnh mà ông Vũ mới là người đang chiếm giữ tiền và là người bị kiện mới đúng.
Ngân hàng Techcombank trích thu tự động 120 triệu đồng trước khi nhận được văn bản đề nghị hỗ trợ thu giữ tiền chuyển nhầm. Ngân hàng không trích thu khi biết đã chuyển nhầm và không thể biết nguồn tiền chuyển vào tài khoản của ông Vũ là như thế nào, của ai. Trường hợp có căn cứ chứng minh ông Quỳnh chuyển nhầm tiền vào tài khoản của ông Vũ mà ngân hàng đã trích thu tiền nợ nay có nghĩa vụ trả lại, thì xác định ngân hàng là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Từ nhận định trên, tòa phúc thẩm tuyên chấp nhận kháng cáo của ngân hàng, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Quỳnh.
Không thể khởi kiện lại để lấy lại tiền chuyển nhầm
Sau phiên phúc thẩm, tháng 4/2025, ông Quỳnh đã nộp đơn đến TAND Thủ Dầu Một để khởi kiện bị đơn là ông Vũ, yêu cầu hoàn trả 330 triệu đồng; Ngân hàng Techcombank là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trả lại 120 triệu đồng.
Tuy nhiên, TAND Thủ Dầu Một cho rằng yêu cầu khởi kiện của ông Quỳnh đã được giải quyết bằng bản án có hiệu lực pháp luật. Do đó, tòa án đã đình chỉ giải quyết. Ông Quỳnh sau đó kháng cáo. Đến tháng 8/2025, TAND TP. HCM đã mở phiên họp xem xét kháng cáo trên và giữ nguyên quyết định trên.
Mới đây, ông Quỳnh đã làm đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm gửi đến Viện trưởng VKSND Tối cao và Chánh án TAND Tối cao, đề nghị hủy bản án phúc thẩm trên.
Nguyên đơn “khó hiểu” với bản án phúc thẩm
Đại diện nguyên đơn cho biết rất khó hiểu khi cấp phúc thẩm lại tuyên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện. Hệ lụy của bản án khiến ông không thể lấy lại tiền đã chuyển nhầm và cũng không thể khởi kiện lại vụ án khác. Nguyên đơn cũng cho biết ngay sau khi chuyển tiền nhầm ngày 17/01/2022, ông đã lập tức thông báo cho Ngân hàng VIB để tra soát và gửi văn bản đến Techcombank đề nghị xử lý và hỗ trợ. Ngày 18/01/2022, ông đến Ngân hàng làm việc và có đơn yêu cầu hỗ trợ (có dấu công văn đến của Techcombank).
Tuy nhiên, sao kê tài khoản ông Vũ cho thấy, Ngân hàng Techcombank đã trích thu nợ từ tài khoản này 2 lần. Lần 1 vào 17 giờ 03 phút ngày 17/01/2022 và lần 2 vào lúc 19 giờ 13 phút ngày 24/01/2022. Như vậy, sau khi nhận được thông báo và đề nghị hỗ trợ, ngân hàng Techcombank vẫn tự động trích thu nợ từ số tiền chuyển nhầm, chứ không phải chỉ tự động trừ nợ trước khi biết việc chuyển nhầm như bản án phúc thẩm đã nêu.
Theo Luật sư Nguyễn Thị Thanh Thế (Đoàn Luật sư TP. HCM), theo khoản 3 Điều 68 của BLTTDS 2015 quy định: “Bị đơn trong vụ án dân sự là người bị nguyên đơn khởi kiện hoặc bị cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạm”. Trong trường hợp này, ông Quỳnh xác định ngân hàng đang chiếm giữ 120 triệu đồng tiền của ông chuyển nhầm sang tài khoản của ông Vũ. Như vậy, việc ông Quỳnh khởi kiện bị đơn ngân hàng Techcombank hoàn toàn có cơ sở theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, tòa án cấp phúc thẩm đã cho rằng nguyên đơn đã khởi kiện Ngân hàng với tư cách bị đơn là chưa đúng quy định của pháp luật, cấp sơ thẩm đã xác định sai tư cách tố tụng của các đương sự.
Trong trường hợp này, căn cứ khoản 2 Điều 310 BLTTDS 2015, khi xét thấy cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng khác về thủ tục tố tụng ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự thì hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho tòa cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.
Dù nhận định về tư cách tố tụng không đúng nhưng thực tế tòa cấp phúc thẩm lại tuyên chấp nhận kháng cáo của ngân hàng; sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn (Ngân hàng) và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (ông Vũ). Điều này dẫn đến việc ông Quỳnh không thể lấy lại được tiền đã chuyển nhầm và cũng không thể khởi kiện lại vụ án khác. Từ đó ông Quỳnh không thực hiện được quyền, nghĩa vụ tố tụng của mình, dẫn đến quyền, lợi ích hợp pháp của ông không được bảo vệ theo đúng quy định của pháp luật.
Do đó, ông Quỳnh có thể nộp đơn đề nghị giám đốc thẩm theo quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 326 BLTTDS 2015.
