Cụ thể, Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về dự thảo chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), sau 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010 mà chưa từng được sửa đổi, bổ sung.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là thay đổi điều kiện đối với người nhận con nuôi. Theo luật hiện hành, người nhận con nuôi phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi. Tuy nhiên, dự thảo mới bổ sung thêm giới hạn tối đa khi quy định người nhận con nuôi phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất không quá 45 tuổi.
Đối với trường hợp vợ chồng cùng nhận con nuôi, khoảng cách tuổi này được tính theo tuổi của người ít tuổi hơn.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Theo Bộ Tư pháp, đề xuất này xuất phát từ thực tiễn nhiều năm qua khi có không ít trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi, dẫn đến khoảng cách thế hệ quá lớn, ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng con nuôi lâu dài cho đến khi trưởng thành.
Việc đặt ngưỡng tối đa 45 tuổi được đánh giá là giải pháp nhằm bảo đảm trẻ được lớn lên trong môi trường gia đình có sự tương đồng về sức khỏe, tâm sinh lý với cha mẹ nuôi, từ đó bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ.
Theo dự thảo, quy định về khoảng cách tuổi từ 20 đến 45 tuổi sẽ không áp dụng đối với các trường hợp mang tính nhân văn như cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng làm con nuôi; hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi.
Đối với người nhận nuôi không thuộc các diện trên, họ chỉ được nhận nuôi trẻ dưới 16 tuổi và không được nhiều hơn con nuôi quá 45 tuổi, đồng nghĩa tuổi tối đa của người nhận nuôi trong trường hợp này không quá 61 tuổi.
Ngoài yếu tố tuổi tác, dự thảo cũng siết chặt hơn các tiêu chuẩn về đạo đức và án tích của người nhận con nuôi. Nếu như Luật năm 2010 chỉ cấm những người đang chấp hành hình phạt tù, thì dự thảo mới mở rộng đối tượng bị cấm sang cả những người đang bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo và chưa hết thời gian thử thách.
Theo cơ quan soạn thảo, trong thời gian thử thách của án treo, nếu người vi phạm nghĩa vụ, tòa án có thể buộc họ phải chấp hành hình phạt tù. Nếu cho phép họ nhận con nuôi trong thời gian này, quyền lợi của trẻ có thể bị ảnh hưởng trực tiếp khi cha mẹ nuôi phải đi chấp hành án.
Ngoài ra, một thay đổi đáng chú ý khác trong dự thảo là giảm độ tuổi trẻ em cần được lấy ý kiến khi làm thủ tục nhận nuôi.
Theo Luật Nuôi con nuôi năm 2010, chỉ trẻ từ đủ 9 tuổi trở lên mới phải được lấy ý kiến đồng ý khi làm con nuôi. Tuy nhiên, dự thảo luật mới đề xuất giảm độ tuổi này xuống còn từ đủ 7 tuổi trở lên.
Bộ Tư pháp cho biết việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Trẻ em hiện hành, trong đó quy định khi thực hiện các biện pháp chăm sóc thay thế phải lấy ý kiến của trẻ từ 7 tuổi trở lên.
Việc lắng nghe ý kiến trẻ từ sớm hơn được đánh giá là phù hợp với xu hướng bảo đảm quyền tham gia của trẻ em, đồng thời giúp cơ quan có thẩm quyền hiểu rõ hơn tâm tư, nguyện vọng của trẻ, từ đó bảo đảm việc nhận nuôi thực sự dựa trên sự tự nguyện và lợi ích của chính các em.
Bên cạnh các nội dung trên, Bộ Tư pháp cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về trẻ cần được nhận làm con nuôi, ứng dụng công nghệ để thuận tiện trong tra cứu, qua đó nâng cao khả năng tìm được gia đình phù hợp cho trẻ.
Dự thảo đang được Bộ Tư pháp lấy ý kiến công khai đến hết ngày 12/3. Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 tới.
