Từ nội dung đơn thư
Sau hơn 04 năm triển khai, chương trình số 03-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về “Chỉnh trang đô thị, phát triển đô thị và kinh tế đô thị giai đoạn 2021 - 2025” đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của Thủ đô. Chương trình, với mục tiêu định hình Hà Nội thành một đô thị xanh, thông minh và hiện đại, đã cho thấy những dấu ấn rõ nét trên nhiều phương diện, từ hạ tầng, cảnh quan đến kinh tế.
Theo phản ánh, công trình tại số 422, đường Khương Đình không thấy được trang bị lối thoát hiểm.Mô hình quản lý trật tự xây dựng đô thị được triển khai từ 2018 tiếp tục cho thấy nhiều chuyển biến tích cực, nhiều phường, xã gần như không phát sinh công trình vi phạm hoặc có tỷ lệ vi phạm thấp so với tổng số công trình xây dựng.
Các trường hợp vi phạm phức tạp từng gây bức xúc đã được kiểm soát tốt hơn, dù còn tồn tại hạn chế về quyền hạn và nhân lực. Điều này phản ánh nỗ lực và quyết tâm của các cấp chính quyền, cùng sự đồng lòng của cộng đồng dân cư trong việc thực hiện mục tiêu chung.
Bên cạnh đó, ở một số địa phương vẫn diễn ra tình hình vi phạm, gây bức xúc trong dư luận và nhân dân. Mới đây, Toà soạn Tạp chí Luật sư Việt nam nhận được đơn thư của bà Hoàng Thị Thanh và ông Đặng Đình Trọng phản ánh về việc trên địa bàn phường Khương Đình hiện tồn tại hàng loạt cơ sở kinh doanh thể thao, bãi trông giữ xe hoạt động khi chưa đủ điều kiện pháp lý, sử dụng đất sai mục đích, chưa được thẩm duyệt, nghiệm thu về PCCC theo quy định.
Nội dung đơn thư thông tin, hệ thống thoát hiểm tại công trình số 166 - 168, đường Khương Đình không đúng quy cách, lồng sắt yếu, hở, không có đường lên xuống.
Đơn thư nêu rõ, nhiều sân thể thao Pickleball được xây dựng, khai thác trên đất dự án, đất không đúng mục đích sử dụng, tập trung đông người, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Không chỉ phản ánh ở lĩnh vực thể thao, đơn thư còn phản ánh tình trạng nhiều cơ sở karaoke, nhà ở cho thuê, chung cư mini có dấu hiệu vi phạm quy định về xây dựng và PCCC. Đặc biệt, loại hình kinh doanh karaoke được xếp vào nhóm có nguy cơ cháy, nổ cao, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Nội dung đơn thư thông tin, danh sách hàng loạt công trình nhà ở, chung cư mini xây dựng không phép, sai phép, vượt tầng, không có lối thoát hiểm hoặc lối thoát hiểm không đạt chuẩn được liệt kê cụ thể tại nhiều tuyến phố như Khương Đình, Vũ Tông Phan, Bùi Xương Trạch, Kim Giang,… Nhiều công trình cao từ 8 đến 11 tầng, đang sử dụng cho mục đích cho thuê, tập trung đông người, nhưng có dấu hiệu không bảo đảm các điều kiện an toàn tối thiểu về PCCC.
Cụ thể, trong đơn bạn đọc điểm qua một sô công trình như: Số nhà 422 Khương Đình, xây 10 tầng, chung cư mini không có thang thoát hiểm, không đảm bảo tiêu chuẩn, điều kiện phòng cháy chữa cháy; Cạnh nhà 81,ngách 387/91 phố Vũ Tông Phan nhà xây 9 tầng, vượt tầng,…
Ngoài ra, đơn thư còn phản ánh, thời điểm 2 tháng gần đây, nhiều trường hợp xây dựng trên đất nông nghiệp có liên quan đến phường Khương Đình (mới). Đi ngõ 271 phố Bùi Xương Trạch, rẽ phải đi ra đến đường vành đai 2,5, nhiều trường hợp xây dựng trên đất nông nghiệp và những trường hợp quây tôn tầng 2, tầng 3 xây cơi nới thêm tang, vị trí xây dựng từ mặt đường vành đai 2,5 và sát đáy là quanh khu đất trống, dự án chuẩn bị xây dựng tại mặt đường vành đai 2,5...
Sau khi nhận được đơn thư của đọc giả, Tạp chí Luật sư Việt Nam đã chuyển nội dung đến UBND phường Khương Đình để giải quyết và được ông Trần Phan Mỹ - cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Khương Đình cho biết, đã nắm được đơn thư bạn đọc, hiện tại phường đang tập trung giải phóng mặt bằng quý I năm 2026, sẽ kiểm trả và phúc đáp trả lời Toà soạn bằng văn bản.
Góc nhìn Luật sư từ nội dung đơn thư
Sau khi nghiên cứu nội dung đơn thư, Luật sư Nguyễn Hải Lăng - Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết: Dưới góc độ pháp lý, nếu nội dung đúng như đơn thư phản ánh, có thể khẳng định rằng, các dấu hiệu sai phạm tồn tại trên địa bàn phường Khương Đình liên quan trực tiếp đến ba lĩnh vực quản lý nhà nước đặc biệt quan trọng gồm: Đất đai, trật tự xây dựng đô thị và an toàn PCCC.
Theo phản ánh, công trình tại số 422, đường Khương Đình không thấy được trang bị lối thoát hiểm.
Thứ nhất, nếu đúng có các sai phạm có thể phá vỡ nghiêm trọng quy hoạch xây dựng, trật tự đô thị, làm méo mó hoàn toàn cấu trúc không gian đô thị tại phường Khương Đình. Nếu tồn tại hàng loạt công trình xây dựng không phép, sai phép, vượt tầng, vượt mật độ, đặc biệt là tình trạng xây dựng chung cư mini cao tầng chen cấy trong khu dân cư hiện hữu, không chỉ là vi phạm cá biệt, mà phản ánh sự xâm hại có hệ thống đối với quy hoạch đô thị đã được phê duyệt. Những hành vi này bị nghiêm cấm tuyệt đối theo Điều 12 và Điều 89 Luật Xây dựng năm 2014 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020), trong đó pháp luật không cho phép xây dựng công trình trái quy hoạch, không có giấy phép hoặc xây dựng sai nội dung giấy phép được cấp.
Nội dung đơn thư thông tin, hệ thống thoát hiểm tại công trình số 166 - 168, đường Khương Đình không đúng quy cách, lồng sắt yếu, hở, không có đường lên xuống.Đặc biệt, theo Điều 15 và Điều 16 Nghị định số 16/2022/NĐ-CP, các công trình xây dựng không phép, sai phép, vượt tầng, sai mật độ xây dựng thuộc trường hợp buộc phải tháo dỡ, không được công nhận về mặt pháp lý nếu vi phạm quy hoạch hoặc ảnh hưởng đến an toàn công trình, hạ tầng kỹ thuật. Thực tế, nếu các công trình vi phạm vẫn tồn tại, đã và đang hoàn thành để đưa vào sử dụng công khai sẽ gây hậu quả lâu dài cho quy hoạch, an toàn đô thị và đời sống người dân.
Thứ hai, nhiều công trình có dấu hiệu xây dựng trên đất nông nghiệp, vi phạm nghiêm trọng pháp luật về đất đai và trật tự quản lý sử dụng đất. Đặc biệt, tại khu vực ven đường Vành đai 2,5 xuất hiện nhiều công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, bao gồm các công trình xây dựng từ 2 - 3 tầng, quây tôn, cơi nới, xây thêm tầng trên toàn bộ đất nông nghiệp.
Hành vi này vi phạm Điều 170 và Điều 57 Luật Đất đai năm 2013, theo đó người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích và chỉ được chuyển mục đích sử dụng đất khi có quyết định cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
Luật sư Nguyễn Hải Lăng - Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.
Luật sư Nguyễn Hải Lăng - Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.Đặc biệt, theo quy định tại Nghị định số 91/2019/NĐ-CP, các trường hợp xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp không được công nhận về mặt pháp lý, mà bắt buộc phải buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm. Về bản chất pháp lý, đây là hành vi xâm phạm trực tiếp trật tự quản lý đất đai của Nhà nước, làm biến dạng quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp.
Thứ ba, các công trình vi phạm không bảo đảm điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy, tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với tính mạng và tài sản của người dân.
Thực tế cho thấy, hàng loạt công trình nhà ở cao tầng, chung cư mini, nhà ở kết hợp cho thuê trọ không được trang bị lối thoát hiểm, ban công chuồng cọp, không có cầu thang thoát nạn theo quy chuẩn, không được thẩm duyệt, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy theo quy định nhưng vẫn ngang nhiên đưa vào sử dụng, tập trung đông người sinh sống.
Những hành vi này vi phạm trực tiếp và nghiêm trọngKhoản 8 Điều 13 Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2013) và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024, trong đó nghiêm cấm tuyệt đối việc đưa công trình không bảo đảm điều kiện an toàn PCCC vào hoạt động, không có bất kỳ ngoại lệ hay cơ chế “khắc phục dần”. Đối với nhà ở nhiều tầng, nhà ở kết hợp cho thuê, pháp luật bắt buộc phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy theo QCVN 06:2022/BXD (được sửa đổi, bổ sung tại QCVN 06:2023/BXD), đặc biệt là các quy định mang tính sống còn về lối thoát nạn và cầu thang thoát hiểm.
Về bản chất pháp lý, đây không chỉ là vi phạm hành chính đơn thuần, mà là hành vi đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố cháy nổ đặc biệt nghiêm trọng, kéo theo trách nhiệm pháp lý nặng nề đối với chủ đầu tư và cả các cá nhân, tổ chức có liên quan trong việc quản lý, kiểm tra, giám sát.
Đáng chú ý, phường Khương Đình là địa bàn đã từng xảy ra thảm họa cháy chung cư mini gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nhiều cán bộ đã bị xử lý hình sự về hành vi thiếu trách nhiệm trong quản lý trật tự xây dựng và phòng cháy chữa cháy. Trong bối cảnh đó, việc quản lý các công trình, cơ sở tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao cần được ưu tiên hàng đầu.
Luật sư Nguyễn Hải Lăng cho biết thêm, từ góc độ luật sư, việc người dân phản ánh, tố giác các sai phạm là quyền giám sát chính đáng của công dân. Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và phòng ngừa những thảm họa tương tự, các cơ quan chức năng cần tiến hành thanh tra, kiểm tra toàn diện, xử lý công khai, minh bạch, không có vùng cấm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức liên quan, tránh lặp lại những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đã từng xảy ra.
