Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các cam kết về tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng, đặc biệt hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc phát triển năng lượng sạch gắn với hệ thống khu công nghiệp được xác định là một trong những trụ cột then chốt. Các khu công nghiệp không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mà còn là không gian quan trọng để thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Hội thảo “Chiến lược phát triển năng lượng sạch và khung đầu tư cho các khu công nghiệp cấp tỉnh” diễn ra tại Đà Nẵng với sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia quốc tế và doanh nghiệp
Hội thảo có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, chuyên gia, viện nghiên cứu và các đơn vị liên quan. Về phía Bộ Tài chính, tham dự và phát biểu có ông Trương Minh - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài. Đại diện UNOPS/ETP Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Thủy - Điều phối viên quốc gia tại Việt Nam. Hội thảo còn có sự góp mặt của ông Nguyễn Thái Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Năng lượng Việt Nam; bà Đoàn Thị Ngọc Thủy - Phó Trưởng phòng Xây dựng và Môi trường, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng; bà Lê Thị Hoàng - đại diện Công ty TNHH Kiến trúc & Thương mại Á Châu, cùng nhiều đại biểu đến từ các vụ, cục thuộc Bộ Tài chính và đông đảo nhà nghiên cứu chính sách.
Năng lượng sạch gắn với khu công nghiệp - trụ cột của tăng trưởng xanh
Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe và trao đổi nhiều tham luận chuyên sâu. Ông Nguyễn Thái Sơn trình bày tham luận “Phát triển điện mặt trời - BESS khu công nghiệp giai đoạn 2025-2035”, phân tích tiềm năng kết hợp điện mặt trời với hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và giảm áp lực cho lưới điện. Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Thủy chia sẻ tham luận về “Xây dựng khung chính sách đồng bộ giữa phát triển khu công nghiệp và quy hoạch năng lượng quốc gia”, nhấn mạnh yêu cầu liên thông chính sách và vai trò của hợp tác quốc tế trong chuyển dịch năng lượng. Đại diện Đà Nẵng, bà Đoàn Thị Ngọc Thủy trình bày kinh nghiệm địa phương trong xây dựng và vận hành khu công nghiệp sinh thái, trong khi bà Lê Thị Hoàng giới thiệu mô hình khu công nghiệp sinh thái kết hợp giữa công nghệ, năng lượng và quản lý môi trường.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) Nguyễn Thái Sơn phát biểu.
Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Minh - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính - nhấn mạnh rằng, dù có nhiều cơ hội, quá trình phát triển năng lượng sạch trong các khu công nghiệp hiện vẫn đối mặt không ít thách thức, từ việc đồng bộ quy hoạch năng lượng với quy hoạch phát triển khu công nghiệp, hoàn thiện khung chính sách, đến cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực tài chính, đặc biệt là nguồn vốn từ khu vực tư nhân.
Ông Trương Minh - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) phát biểu.
Theo Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, hội thảo là diễn đàn thiết thực để các bên cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện cơ hội và thách thức, qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách và mô hình đầu tư cho phát triển năng lượng sạch ở cấp tỉnh. Bộ Tài chính đánh giá cao sự đồng hành của UNOPS/ETP cũng như những ý kiến, khuyến nghị từ các chuyên gia và địa phương, coi đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách tài chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hấp dẫn trong thời gian tới.
Từ thực tiễn Đà Nẵng đến kiến nghị chính sách mang tính đột phá
Đóng góp từ góc nhìn địa phương, bà Đoàn Thị Ngọc Thủy cho biết Đà Nẵng là địa phương duy nhất tại miền Trung thí điểm mô hình khu công nghiệp sinh thái, tiêu biểu là Khu công nghiệp Hòa Khánh. Giai đoạn 2016-2021, mô hình này đã hỗ trợ 29 doanh nghiệp triển khai 228 giải pháp sản xuất sạch hơn, hình thành các mối liên kết cộng sinh công nghiệp, qua đó tiết kiệm chi phí và giảm tác động môi trường. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy nhiều khu công nghiệp “nâu” sau hơn 20 năm vận hành đang đối mặt với khủng hoảng hạ tầng, xung đột quy hoạch và công nghệ lạc hậu, tạo vòng luẩn quẩn giữa ô nhiễm môi trường và suy giảm sức hút đầu tư.
Bà Đoàn Thị Ngọc Thủy - Phó Trưởng phòng Xây dựng và Môi trường, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng chia sẻ kinh nghiệm thí điểm mô hình Khu công nghiệp sinh thái tại Đà Nẵng và đề xuất lộ trình chuyển đổi đến năm 2040.
Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng đề xuất lộ trình chuyển đổi đến năm 2040 với ba giai đoạn rõ ràng, đồng thời kiến nghị thành lập “Quỹ Chuyển đổi Xanh Đà Nẵng” theo mô hình hợp tác công - tư. Quỹ được kỳ vọng sẽ đóng vai trò vốn mồi, bảo lãnh tín dụng cho các dự án xanh và hỗ trợ doanh nghiệp dựa trên kết quả tiết kiệm năng lượng thực tế, song song với các chính sách ưu đãi và cơ chế “một cửa liên thông” dành cho dự án xanh.
Hội thảo khẳng định chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, phát triển năng lượng sạch là hướng đi tất yếu, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, lộ trình rõ ràng và cơ chế chính sách đồng bộ. Với sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế, quá trình này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế xanh, bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới.
