Theo Bộ Công thương, xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam phát triển nhanh, nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá cả đối với các mặt hàng nông sản, kim loại, năng lượng ngày càng lớn.
Hiện nay, hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa chủ yếu được điều chỉnh bởi Luật Thương mại năm 2005 và các Nghị định số 158/2006/NĐ-CP, Nghị định số 51/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, các quy định này còn mang tính khái quát, chưa định nghĩa rõ công cụ phái sinh hàng hóa; chưa phân loại đầy đủ các sản phẩm như hợp đồng tương lai, quyền chọn; thiếu cơ chế quản lý ký quỹ, giới hạn vị thế, bảo đảm thanh khoản và quản trị rủi ro hệ thống.
Bên cạnh đó, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư, phân loại nhà đầu tư chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp, nghĩa vụ công bố thông tin, cảnh báo rủi ro; quy định về giám sát thao túng giá, giao dịch nội gián, phòng, chống rửa tiền cũng như cơ chế quản lý giao dịch xuyên biên giới, liên thông thị trường còn chưa đầy đủ.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Dự thảo Luật dự kiến quy định về tổ chức, quản lý, giám sát và hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh; quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia; cơ chế phòng ngừa và xử lý rủi ro. Nội dung trọng tâm bao gồm tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa phái sinh; tổ chức thanh toán bù trừ; công bố thông tin, báo cáo; quản trị rủi ro; thanh tra, xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp.
Theo Bộ Công thương, việc ban hành Luật nhằm thiết lập khung pháp lý đồng bộ, chuyên biệt, bảo đảm thị trường vận hành an toàn, minh bạch, hiệu quả; đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
