Hội thảo triển khai đề án trang phục của luật sư khi tham gia phiên tòa

Tham dự và chủ trì Hội thảo có Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam; các Phó Chủ tịch: Tiến sĩ, Luật sư Phan Trung Hoài, Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh, Luật sư Nguyễn Hải Nam; cùng các luật sư trong Ban Thường vụ Liên đoàn, các luật sư đại diện Ban Chủ nhiệm, Hội đồng Khen thưởng, Kỷ luật từ các tỉnh, thành phố và đông đảo luật sư thành viên tham dự.

Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh cho biết, việc nghiên cứu đổi mới trang phục luật sư, trong đó có đề án xây dựng áo choàng của luật sư khi tham gia phiên tòa, được đặt ra từ yêu cầu thực tiễn sau hơn một thập kỷ triển khai các quy định hiện hành. Theo đó, trang phục luật sư thời gian qua đã góp phần định hình chuẩn mực nghề nghiệp, nâng cao tính chuyên nghiệp và từng bước tạo dựng hình ảnh tích cực của đội ngũ luật sư trong xã hội.

Tuy nhiên, quá trình áp dụng vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, chưa bảo đảm sự thống nhất trong thực hiện; một bộ phận luật sư chưa tuân thủ đầy đủ quy định về trang phục khi tham gia tố tụng, qua đó ảnh hưởng nhất định đến hình ảnh chung của giới luật sư.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Liên đoàn Luật sư Việt Nam xác định việc nghiên cứu, hoàn thiện và triển khai mẫu trang phục mới là cần thiết, nhằm tăng cường tính trang nghiêm, chuẩn mực tại phiên tòa, đồng thời bảo đảm sự tương thích với định hướng cải cách tư pháp, cải cách hoạt động xét xử của hệ thống tòa án.

Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh cho biết, việc tổ chức hội thảo lần này nhằm tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi từ đội ngũ luật sư; qua đó đánh giá toàn diện tính khả thi, hiệu quả áp dụng cũng như nhận diện rõ những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình triển khai.

Việc đổi mới trang phục không chỉ mang ý nghĩa đối với từng luật sư mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao hình ảnh, chất lượng đội ngũ luật sư Việt Nam, góp phần tích cực vào tiến trình cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Tại Hội thảo, Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh đã giới thiệu đến các đại biểu về mẫu trang phục mới và đề án triển khai trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa.

Theo đó, trang phục mới của luật sư khi tham gia phiên tòa phải đáp ứng được các yêu cầu như sau: Bảo đảm tính đặc thù, dễ nhận diện và thống nhất trên phạm vi toàn quốc; bảo đảm tính trang nghiêm, lịch sự; phù hợp với điều kiện khí hậu, bảo đảm tính tiện dụng trong quá trình hành nghề; thể hiện rõ vị thế, vai trò độc lập của luật sư trong hoạt động tố tụng.

Bên cạnh đó, trang phục cần bảo đảm tính khả thi, chi phí hợp lý, lộ trình áp dụng phù hợp và tạo được sự đồng thuận cao trong đội ngũ luật sư; bảo đảm kế thừa truyền thống và phù hợp xu hướng hội nhập quốc tế; thiết kế thống nhất cho cả luật sư nam và nữ, phù hợp thuần phong mỹ tục; kết hợp đồng bộ phụ kiện nhận diện nghề nghiệp; và thiết kế đơn giản, trang trọng, phù hợp điều kiện hành nghề thực tiễn.

Trên cơ sở thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề xuất trang phục tham gia phiên tòa sẽ được thay thế bằng áo choàng màu đen bên ngoài, bên trong áo sơ mi trắng đi kèm với nơ trắng, kết hợp với quần tây màu đen, giày đen và tất tối màu.

Việc quy định luật sư mặc áo choàng đen, nơ trắng khi tham gia phiên tòa mang ý nghĩa biểu trưng rõ nét cho tinh thần thượng tôn pháp luật và nguyên tắc công lý minh bạch. Áo choàng đen thể hiện sự nghiêm trang, chuẩn mực và tính khách quan, trong khi nơ trắng tượng trưng cho sự công bằng, trong sáng và khát vọng bảo vệ lẽ phải. Sự kết hợp hai màu đen - trắng nhấn mạnh nguyên tắc đúng - sai rõ ràng trong tranh tụng, góp phần củng cố niềm tin xã hội vào công lý và phù hợp với tổng thể trang phục nghề nghiệp của luật sư.

Tiếp đó, Luật sư Nguyễn Hải Nam điều hành phiên thảo luận, các đại biểu thảo luận tập trung vào bốn nhóm vấn đề trọng tâm, gồm: sự cần thiết của việc đổi mới trang phục luật sư; mức độ phù hợp về mẫu mã, chất liệu; lộ trình, phạm vi triển khai thí điểm (giới hạn tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hoặc mở rộng); và đối tượng áp dụng, có bao gồm tất cả các trường hợp luật sư tham gia tố tụng tại các phiên tòa: hình sự, dân sự, hành chính… và với tư cách đại diện theo ủy quyền.

Góp ý kiến tại Hội thảo, Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Cơ quan truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam thể hiện đồng tình với mẫu trang phục mà Liên đoàn giới thiệu.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu cho biết, áo choàng cho luật sư trước đây đã có; đề án thay đổi trang phục luật sư tham gia phiên tòa là bước đi chiến lược, xuất phát từ thực tiễn. Trong phiên tòa, luật sư mặc vest dễ gây nhầm lẫn với người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đại diện tổ chức, người đại diện theo ủy quyền… trong khi áo choàng lại mang ý nghĩa biểu trưng rõ nét cho công lý và vị thế của luật sư.

Về việc lựa chọn đơn vị thiết kế, Luật sư Nguyễn Văn Hậu lưu ý cần ưu tiên các đơn vị may uy tín, bảo đảm kiểm soát chất lượng đồng bộ và khả năng phân phối rộng khắp trên phạm vi cả nước, nhằm hạn chế tối đa tình trạng không thống nhất về màu sắc. Đồng thời, chất liệu vải cần đáp ứng yêu cầu ít nhăn, dễ gấp gọn, tạo thuận tiện cho luật sư trong quá trình di chuyển và hành nghề.

Tại Hội thảo, Luật sư Trương Thị Hòa, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, đã chia sẻ cảm nhận khi trực tiếp mặc thử nghiệm trang phục mới của luật sư khi tham gia phiên tòa. Theo đó, Luật sư cho rằng áo choàng luật sư mang giá trị lịch sử, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển nghề luật sư tại Việt Nam, thể hiện sự kế thừa truyền thống và là dấu ấn đặc trưng của luật sư trong hoạt động tố tụng tại phiên tòa.

Về thiết kế, Luật sư Trương Thị Hòa đề xuất giữ hai tông màu đen - trắng với ý nghĩa “trắng đen rõ ràng”, biểu trưng cho công lý. Đồng thời các chi tiết thiết kế như tà áo, tay áo, hàng nút hay bố cục tổng thể được nhìn nhận không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn gợi nhắc sự cẩn trọng khi hành nghề, chuẩn mực và hình ảnh cán cân công lý của người luật sư.

Luật sư Trương Thị Hòa bày tỏ tin tưởng rằng, việc đổi mới trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa không chỉ là thay đổi về hình thức mà còn là bước đi có ý nghĩa trong việc khẳng định vai trò của luật sư trong hoạt động tranh tụng, góp phần nâng cao vị thế của đội ngũ luật sư trong tiến trình cải cách tư pháp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giai đoạn phát triển mới.

Luật sư Lê Hồng Nguyên, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Chánh Văn phòng phụ trách phía Nam cho biết, việc thay đổi trang phục luật sư lần này là phù hợp với xu hướng phát triển trong giai đoạn đất nước đang vươn mình mạnh mẽ.

Luật sư Lê Hồng Nguyên cho rằng, cần triển khai áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước nhằm bảo đảm sự đồng bộ về trang phục tại các phiên tòa, qua đó góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của đội ngũ luật sư. Nếu chỉ thí điểm tại một số Đoàn Luật sư sẽ khó bảo đảm tính thống nhất theo các quy định chung của Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Đồng thời, Luật sư Lê Hồng Nguyên đề nghị Liên đoàn xem xét, xây dựng các mô hình phù hợp nhằm hỗ trợ đối với những Đoàn Luật sư còn gặp khó khăn trong quá trình triển khai.

Luật sư Nguyễn Thế Phong, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Đạo đức, Khen thưởng, Kỷ luật Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, việc xây dựng và áp dụng trang phục luật sư cần được triển khai thống nhất trên cơ sở đồng thuận chung, thay vì thí điểm tại một số Đoàn Luật sư, nhằm bảo đảm tính kỷ luật và đồng bộ trên toàn quốc.

Luật sư Nguyễn Thế Phong góp ý, trang phục không chỉ mang ý nghĩa kế thừa truyền thống, phù hợp thông lệ quốc tế mà còn góp phần nâng cao ý thức nghề nghiệp, chuẩn mực đạo đức và bản lĩnh hành nghề của luật sư. Đồng thời, cần chuẩn bị đầy đủ điều kiện, đẩy mạnh truyền thông để tạo sự đồng thuận, trong khi chi phí được xem là khoản đầu tư cần thiết, không phải rào cản đáng kể.

Góp ý tại Hội thảo, Luật sư Lê Quang Y, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai bày tỏ sự đồng thuận cao đối với đề án và mong muốn sớm triển khai áp dụng trang phục luật sư trong thực tiễn hành nghề. Đồng thời kiến nghị, khi đã xây dựng đề án cần quyết tâm triển khai thực hiện đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, không nhất thiết phải thí điểm; trong trường hợp cần thiết có thể điều chỉnh thời điểm áp dụng đến đầu năm 2027 nhằm bảo đảm điều kiện triển khai thống nhất.

Bên cạnh đó, Luật sư Lê Quang Y đề xuất tăng cường công tác truyền thông về những điểm mới, giá trị nổi bật của trang phục luật sư nhằm giúp đội ngũ luật sư nhận thức đầy đủ và tạo sự đồng thuận. Đồng thời, có thể tổ chức các hội thảo khoa học một cách bài bản, mời các chuyên gia, nhà khoa học uy tín tham gia nghiên cứu, viết tham luận, xây dựng kỷ yếu làm cơ sở lý luận vững chắc, qua đó tạo sự ủng hộ rộng rãi trong xã hội.

Ngoài ra, Luật sư Lê Quang Y cũng đề nghị các hội thảo cần có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng và các ban, ngành đoàn thể có liên quan đến luật sư để cùng đóng góp ý kiến. Trên cơ sở hình thành nhận thức chung xã hội và sự đồng bộ trong triển khai, Luật sư Lê Quang Y tin tưởng việc đưa trang phục luật sư vào áp dụng chính thức sẽ đạt hiệu quả cao và thuận lợi hơn trong thực tiễn.

Góp ý tại Hội thảo, Luật sư Huỳnh Tho, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng thống nhất quan điểm không thí điểm mà áp dụng đồng bộ trên toàn quốc; trang phục phải thể hiện vị thế, tư cách của luật sư, góp phần nâng cao hình ảnh nghề nghiệp và bảo đảm sự thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Tiến sĩ, Luật sư Phan Trung Hoài cho rằng cần tổng kết toàn diện việc thực hiện trang phục luật sư trong suốt 16 năm qua, đồng thời thống kê số lượng luật sư tham gia hoạt động tranh tụng. Bên cạnh đó, Luật sư Phan Trung Hoài đề nghị đẩy mạnh truyền thông về ý nghĩa của trang phục luật sư tại phiên tòa và tăng cường tham vấn ý kiến từ các cơ quan tiến hành tố tụng như Tòa án, Viện kiểm sát để có góc nhìn đa chiều.

Kết luận Hội thảo, Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh nhấn mạnh việc đổi mới trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa là bước khởi đầu trong tiến trình xây dựng đội ngũ luật sư chuyên nghiệp, uy tín hơn. Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh ghi nhận ý kiến của đa số đại biểu đồng tình với đề án, các ý kiến khác chủ yếu tập trung ở một số yếu tố kỹ thuật của trang phục.

Việc đổi mới không phủ nhận giá trị của trang phục hiện hành, vốn đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh luật sư trong suốt thời gian qua. Tuy nhiên, trang phục mới này kỳ vọng sẽ tạo ấn tượng rõ nét hơn, thể hiện tính chuyên nghiệp, bản chất độc lập, trung thực, khách quan của nghề luật sư; qua đó khẳng định vị thế của một nghề cao quý, đòi hỏi chuẩn mực cao về hình ảnh.

Đồng thời, Tiến sĩ, Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh thống nhất giao Tổ công tác tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp; những vấn đề còn vướng mắc cần được giải trình, báo cáo Ban Thường vụ để trình Hội đồng Luật sư toàn quốc xem xét. Hội thảo cũng tập trung thảo luận các giải pháp triển khai như hoàn thiện mẫu mã phù hợp với điều kiện ở Việt Nam, lựa chọn chất liệu, cũng như xác định lộ trình áp dụng nhằm tạo sự đồng thuận trong đội ngũ luật sư.