Sáng ngày 11/4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận tại hội trường về các dự án: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.
Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận tại hội trường về: dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.
Toàn cảnh Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Nguồn: Quochoi.vn.
Trước đó, ngày 10/4, thảo luận tại hội trường về Dự án Nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, Quốc hội đã đồng thuận cao việc giảm thuế để bình ổn thị trường xăng dầu, nhưng một số đại biểu vẫn còn trăn trở về thời hạn áp dụng để hài hòa giữa hỗ trợ kinh tế và an toàn ngân sách.
Cụ thể, trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới, Chính phủ đã khẩn trương trình Quốc hội Dự án Nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo dự thảo Nghị quyết, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut sẽ được đưa về 0 đồng/lít. Đồng thời, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng cũng giảm xuống 0%. Bên cạnh đó, các mặt hàng này sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Về thời gian thực hiện, chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Nhằm đảm bảo tính linh hoạt, bám sát diễn biến giá dầu thế giới, dự thảo giao Thủ tướng Chính phủ thẩm quyền ban hành quyết định cá biệt để chủ động rút ngắn hoặc kéo dài thời gian hiệu lực của Nghị quyết.
Tại phiên thảo luận ngày 10/4, sự cần thiết của việc ban hành Nghị quyết đã nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Tuy nhiên, mốc thời gian áp dụng chính sách lại trở thành tâm điểm tranh luận.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ sự đồng tình sâu sắc với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội. Đại biểu nhấn mạnh, tình hình thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông đã làm giá cả, chi phí logistics tăng cao. Việc miễn, giảm thuế lúc này là "rất cần thiết để kiểm soát lạm phát," tương tự như thành công của năm 2022.
Tuy nhiên, Đại biểu kiến nghị cần kéo dài thời gian thực hiện đến hết năm 2026, hoặc ít nhất là đến 30/9/2026 thay vì chỉ đến 30/6/2026. Theo Đại biểu, dù dự thảo Nghị quyết có giao Thủ tướng quyền linh hoạt, nhưng việc chốt thời gian dài hơn ngay từ đầu sẽ đảm bảo sự ổn định về mặt tâm lý cho doanh nghiệp và người dân.
Ở một góc nhìn khác, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) lại bày tỏ sự nhất trí với mốc thời gian 30/6/2026 mà cơ quan soạn thảo đưa ra, xuất phát từ bài toán thu chi ngân sách. Đại biểu đưa ra bài toán cụ thể: Nếu tính theo Tờ trình, việc giảm thuế sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7.300 tỉ đồng/tháng, với thời gian quy định tại dự thảo là hụt 18.250 tỉ, cộng với 8.000 tỉ đồng cho Quỹ bình ổn xăng dầu từ ngân sách. Như vậy, tổng số hiện nay đã chi và dự kiến sẽ chi hụt thu ngân sách là 26.250 tỉ đồng.
Theo Đại biểu, việc thất thu ngân sách lớn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn đầu tư phát triển, các chương trình an sinh xã hội và làm tăng áp lực nợ công, tác động đến tăng trưởng trong dài hạn. Đồng thời, Đại biểu cũng cho rằng, việc chốt mốc 30/6/2026 và giao Thủ tướng chủ động điều chỉnh tùy tình hình thực tế là phương án hợp lý.
Góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, Đại biểu Quốc hội Bùi Xuân Hải (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, dù ngân sách giảm thu 7.300 tỉ đồng/tháng nhưng lợi ích này sẽ được san sẻ, hỗ trợ trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp vì lợi ích quốc gia dân tộc lớn hơn.
Để tối ưu hóa chính sách, Đại biểu Bùi Xuân Hải cho rằng cần bổ sung vào khoản 2 quy định giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn/kéo dài) hiệu lực đối với từng loại sắc thuế (thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt) thay vì áp dụng trọn gói cả 03 sắc thuế cùng lúc. Điều này sẽ giúp Bộ Tài chính và Bộ Công thương có thể cân nhắc dừng hoặc kéo dài 01 hoặc 02 sắc thuế tùy theo diễn biến thực tế của tình hình quốc tế.
Bên cạnh vấn đề thuế, các Đại biểu cũng đặt ra nhiều vấn đề vĩ mô cấp bách. Đại biểu Trần Hoàng Ngân thì kiến nghị Chính phủ sớm có giải pháp căn cơ đảm bảo an ninh năng lượng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị (đẩy mạnh chuyển đổi sang năng lượng xanh); tăng cường kiểm soát, chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới với hình phạt thật nặng khi giá trong nước thấp hơn nước lân cận. Đặc biệt, cần có chính sách hỗ trợ kịp thời cho lĩnh vực nông nghiệp đang bị tổn thương nặng nề do giá vật tư, phân bón tăng 60-70% trong khi đầu ra bấp bênh.
Đồng quan điểm về quản lý vĩ mô, Đại biểu Phạm Văn Hòa kiến nghị Chính phủ thời gian tới cần cơ cấu lại nguồn thu, chống thất thu; khai thác nguồn thu mới từ kinh tế số; ưu tiên chi ngân sách hiệu quả, tập trung vào các dự án hạ tầng trọng điểm. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định: Giao Chính phủ báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết này cho Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Phát biểu giải trình làm rõ các vấn đề Đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về ý kiến tranh luận duy nhất xoay quanh thời gian quy định, Bộ trưởng cho biết sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng để báo cáo Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền, với tinh thần ủng hộ Chính phủ điều hành linh hoạt, phù hợp diễn biến thị trường.
Đối với các vấn đề vĩ mô dài hạn mà đại biểu quan tâm như kiểm soát lạm phát, nợ công, chiến lược thu ngân sách, tăng tính tự chủ ngân sách hay kho dự trữ chiến lược, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định tất cả các giải pháp này đã được đề cập rất đầy đủ trong bài phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng về kế hoạch kinh tế - xã hội 05 năm.
Về bài toán thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và chi hiệu quả, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, các kế hoạch tài chính quốc gia, đầu tư công trung hạn và nợ công 05 năm đều đã bao quát. Theo Bộ trưởng, lấy ví dụ nét mới của kế hoạch đầu tư công trung hạn năm nay đã được cụ thể hóa từ Nghị quyết Đại hội Đảng khóa XIV là: Mỗi một công trình, dự án được đầu tư công phải tính đến hiệu quả kinh tế - xã hội của từng chương trình, dự án. Đồng thời, Bộ trưởng cũng bày tỏ mong muốn Quốc hội tiếp tục ủng hộ, giám sát và tạo điều kiện để Chính phủ thực hiện thành công các kế hoạch đã đề ra.
