Khu Kinh tế Vũng Áng - một điểm đầu tư hấp dẫn ở vùng Bắc Trung Bộ

Thế mạnh của Vũng Áng

Hà Tĩnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, vùng duyên hải miền Trung, có chiều dài 137km bờ biển, nơi hội tụ các tuyến giao thông đường bộ, đường thủy. Hệ thống giao thông nối liền Bắc-Nam, Đông-Tây với nước bạn Lào, Đông Bắc Thái Lan, cụm cảng nước sâu Vũng Áng-Sơn Dương cửa ngõ thuận lợi thông ra biển Đông. Với vị trí vượt trội về địa kinh tế, Vũng Áng thuận lợi cho phát triển cụm cảng nước sâu, ít nơi nào có được, dẫn đến hình thành trung tâm đại công nghiệp với các trụ cột là công nghiệp năng lượng, luyện cán thép, hóa lọc dầu, các ngành công nghiệp thứ cấp, các ngành công nghiệp phụ trợ, công nghiệp nhẹ và hình thành các ngành du lịch, dịch vụ, tài chính, ngân hàng.

Cụm cảng biển nước sâu Vũng Áng-Sơn Dương, sâu nhất khu vực Bắc Trung Bộ cho phép tàu có trọng tải từ 30.000 tấn đến trên 50.000 tấn cập bến thuận tiện, nằm trên hành lang của các tuyến hàng hải quốc tế. Từ các nước sâu Vũng Áng-Sơn Dương các tàu lớn dễ dàng đến các nước Nam Á, Bắc Mỹ, châu Âu. Vũng Áng còn là cửa ngõ ra biển thuận tiện kết nới với Lào, Thái Lan.

Do Vũng Áng có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế, ngày 03/4/2006, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 72/2006/QĐ-TTg thành lập Khu Kinh tế Vũng Áng với tổng diện tích tự nhiên 22.781ha, bao gồm 9 xã của huyện Kỳ Anh cũ, nay thuộc 4 phường: phường Vũng Áng, phường Hoành Sơn, một phần phường Sông Trí, một phần phường Hải Ninh.

Khu Kinh tế Vũng Áng là một trong 5 Khu Kinh tế trọng điểm được Chính phủ lựa chọn phê duyệt tại Đề án “Rà soát, xây dựng tiêu chí lựa chọn một số Khu Kinh tế ven biển để tập trung đầu tư, phát triển từ nguồn ngân sách Nhà nước giai đoạn – 2013-2015”. Được Tập đoàn tư vấn Monitor (Mỹ) đặc biệt quan tâm trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Tĩnh. Khu Kinh tế Vũng Áng là vùng kinh tế động lực, nơi phát triển cụm ngành trọng điểm của tỉnh và khu vực trong định hướng phát triển không gian và lãnh thổ.

Được quan tâm từ nguồn đầu tư ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, với nguồn vốn huy động lên tới hàng nghìn tỉ đồng, chỉ tính riêng giai đoạn từ năm 2000-2025 đã bố trí tới 3.000 tỉ đồng, nên Khu Kinh tế Vũng Áng sớm hoàn thành khung kết cấu hạ tầng.

Hệ thông giao thông đối ngoại, đối nội Khu Kinh tế Vũng Áng được đầu tư tập trung, hình thành các tuyến giao thông trục chính, tuyến đường dọc ngang kết nối công trình, dự án quan trọng như cụm cảng nước sâu, nhà máy nhiệt điện, khu liên hợp thép, với các hành lang đường bộ quốc gia ở phía Tây như đường cao tốc, đường Hồ Chí Minh, nối Vũng Áng- Quốc lộ 1A, Quốc lộ 12 qua 2 Khu Kinh tế cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Quảng Trị) cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh), nối Khu Kinh tế Đông Nam (Nghệ An), Khu Kinh tế Hòn La (Quảng Trị), qua tuyến Quốc lộ ven biển.

Các dự án đầu tư vào Khu Kinh tế Vũng Áng được hưởng nhiều chính sách ưu đãi của Trung ương và địa phương.

Khu Kinh tế Vũng Áng động lực tăng trưởng chính của tỉnh

Đến nay, Khu Kinh tế Vũng Áng đã thu hút được 156 dự án, trong đó có 56 dự án đầu tư nước ngoài với tổng số là 16 tỉ USD và 100 dự án đầu trong nước với tổng số vốn đăng ký 85.054 tỉ đồng. Nhiều dự án lớn, nhiều nhà đầu tư có uy tín đã chọn Khu Kinh tế Vũng Áng đặt nhà máy, cở sản xuất kinh doanh. Đặc biệt có nhiều dự án công nghiệp chiến lược, trọng điểm như: Khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương của Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh là dự án FDI lớn nhất cả nước vốn đầu tư giai đoạn 1 gần 10-12,8 tỉ USD, công suất đạt khoảng 7-10 triệu tấn thép/năm, giải quyết việc làm cho trên 10.000 lao động. Với kết quả kịnh doanh ổn định Formosa Hà Tĩnh là doanh nghiệp các năm đóng thuế lớn nhất tỉnh.

Tỉnh Hà Tĩnh có 7 bến cảng, trong đó Vũng Áng - Sơn Dương chiếm 5 bến cảng. Hệ thống cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương trở thành địa chỉ quen thuộc với khách hàng trong và ngoài nước. Năm 2025 Công ty cổ phần Cảng quốc tế Lào - Việt đưa vào khai thác bến số 3 cảng Vũng Áng, đã tạo nên dư địa tăng trưởng cho hoạt động xuất nhập khẩu và dịch vụ logistics.

Năm 2025 tổng số lượt tàu ra vào cảng đạt 6.237 lượt (chủ yếu ở cảng Vũng Áng- Sơn Dương) tăng 2.522 lượt so với năm 2024 sản lượng hàng hóa cảng biển Hà Tĩnh đạt 37 triệu tấn, tăng 2,8 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước. Trong đó hàng hóa xuất khẩu đạt hơn 6,73 triệu tấn, hàng nhập khẩu hơn 16,85 triệu tấn, hàng nội địa khoảng 13,3 triệu tấn. Các mặt hàng chủ yếu gỗ băm dăm, đá xây dựng, kali, than, quặng sắt, thép, xăng dầu.

Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 công suất 1.200 MW, vốn đầu tư 2,2 tỉ USD, Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 2, công suất 1.300MW sử dụng công nghệ hiện đại trên siêu tới hạn, sản xuất kinh doanh ngày càng có hiệu quả. Dự án sản xuất ô tô điện vốn đầu tư 7.300 tỉ đồng, công suất 200.000 xe/năm, dự kiến sẽ tạo công ăn việc làm cho khoảng 6000 lao động. Dự án Khu công nghiệp Vinhomer Vũng Áng vốn đầu tư hơn 13.000 tỉ đồng.

Tập đoàn Sơn Hà và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam đề xuất đầu tư nhà máy thép không gỉ, vốn đầu tư 10.000 tỉ đồng, công suất 2 triệu tấn/năm và Tổ hợp cảng - kho khí LNG, nhà máy điện khí LNG.

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Khu Kinh tế Vũng Áng đã khẳng định rõ vị trí, vai trò động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh. Đến nay, Khu Kinh tế Vũng Áng là động lực tăng trưởng chính của tỉnh nhà. Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh ngày càng ổn định, hiệu quả cao, có chiều sâu, hàng năm đóng góp cho tỉnh nhà trên 25% tăng trưởng GRDP, hơn 95% kim ngạch xuất, nhập khẩu, 60% tổng thu ngân sách, giải quyết việc làm cho hơn 20.000 lao động. Một số ngành sản xuất chủ lực như thép đóng góp 18%, điện đóng góp hơn 3% sản lượng cả nước.

Mở rộng Khu Kinh tế Vũng Áng là bước đi chiến lược, dài hạn của tỉnh Hà Tĩnh

Khu Kinh tế Vũng Áng Hà Tĩnh trong những năm qua đạt được nhiều thành tựu, biến vùng đất cằn, đá sỏi thành Khu Kinh tế phát triển nhưng cũng bộc lộ một số khó khăn, thách thức. Đó là hạ tầng giao thông nội vùng, giao thông đối ngoại chưa đáp ứng được sự phát triển nhanh, hạ tầng cảng biển, logistics đầu tư phát triển còn hạn chế. Công nghiệp còn phụ thuộc rất lớn vào hoạt động của Formosa, chưa phát triển được hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ chuyên ngành thép, nhất là đối với khu vực kinh tế tư nhân. Đặc biệt quỹ đất công nghiệp không còn nhều, đến nay khoảng 80% quỹ đất công nghiệp theo qui hoạch đã được cho thuê, trong khi đó nhu cầu của các nhà đầu tư, nhất là trong lĩnh vực hỗ trợ thép, ô tô điện và dịch vụ hỗ trợ cho những dự án lớn ở Khu Kinh tế Vũng Áng đang tăng rất nhanh.

Theo đề án sau khi mở rộng Khu Kinh tế Vũng Áng có diện tích khoảng 67.998 ha và diện tích mặt nước khoảng 10.000 ha. Ngoài những phường thuộc Khu Kinh tế Vũng Áng đã được quy hoạch trước đây thì nay đề án mở rộng đến các xã như: Kỳ Xuân, Kỳ Anh, Kỳ Khang, hiện nay thu hút đầu tư ở Khu Kinh tế Vũng Áng cũng thay đổi chuyển từ “chạy theo số lượng” chuyển sang “chọn lọc có chất lượng”. Trọng tâm là các dự án có quy mô lớn, hàm lượng công nghệ cao, khả năng kết nối sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo giá trị gia tăng lớn, các nhà đầu tư có cam kết rõ ràng về phát triển bền vững, đặc biệt quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường.

Hà Tĩnh đang cùng các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu các bước để xây dựng Đề án thành lập Khu thương mại tự do Vũng Áng. Đề án có nhiều cơ chế chính sách vượt trội. Đây là nhân tố mới, tạo động lực mở rộng không gian phát triển để Hà Tĩnh thực sự đóng vai trò địa phương dẫn đầu về đổi mới, trung tâm phát triển của vùng ven biển Bắc Trung Bộ, nâng vị thế tỉnh trong các điểm đến thương mại, logistics quốc tế.

Trong thời gian ngắn hạn đến năm 2030 triển vọng Khu thương mại tự do Vũng Áng được định hình với sự kết nối chặt chẽ cùng cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và hệ thống giao thông kết nối đóng vai trò động lực chiến lược, đòn bẫy phát triển kinh tế khu vực.

Khu thương mại tự do này hứa hẹn sẽ trở thành khu vực thí điểm đổi mới cơ chế, chính sách, thể chế kinh tế, môi trường kinh doanh của Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế.

Khu Kinh tế Vũng Áng mở rộng sẽ cho một diện mạo mới nơi đây trở thành trung tâm công nghiệp-năng lượng-luyện kim, logistics, cửa ngõ cảng biển quốc tế hiện đại trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Cụm cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương, các nhà máy quy lớn sản xuất, hàm lượng công nghệ cao đi vào hoạt động, Khu thương mại tự do phát triển, thu hút các dự án phát triển kinh tế xanh bền vững, Khu Kinh tế Vũng Áng khẳng định vị thế là một trung tâm kinh tế biển quốc gia.

HẢI HƯNG