Tại phiên họp Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày báo cáo Kết quả thực hiện Chương trình giám sát năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, dự kiến Chương trình giám sát năm 2027 của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Phiên họp thứ 56. Nguồn: Quochoi.vn.
Báo cáo cho biết, trên cơ sở các nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2025, năm 2026, Quốc hội, UBTVQH, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và ĐBQH đã có nhiều cải tiến, đổi mới về phương thức tổ chức, điều hành, điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tiễn, nhất là trong bối cảnh thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại bộ máy cùng với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt là việc triển khai có hiệu quả các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Trung ương, Bộ Chính trị; qua đó, đạt được những kết quả quan trọng như:
Thứ nhất, việc xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục là ưu tiên hàng đầu, bảo đảm tính xác thực với đời sống, từ đó tạo đột phá trong việc giải quyết những tồn đọng và điểm nghẽn khi thi hành các quy định pháp luật về hoạt động giám sát. Sau khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 được Quốc hội thông qua, UBTVQH đã chỉ đạo xây dựng và ban hành 04 nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật; ban hành hệ thống các biểu mẫu văn bản phục vụ hoạt động giám sát, bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ và thuận lợi cho các cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.
Thứ hai, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp Quốc hội tiếp tục khẳng định là hình thức giám sát trực tiếp, hiệu quả, thu hút sự theo dõi của đông đảo cử tri và Nhân dân cả nước. Các nhóm vấn đề được Quốc hội lựa chọn đều mang tính cấp thiết, bám sát hơi thở đời sống và đáp ứng đúng kỳ vọng của cử tri cả nước; công tác chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng với nhiều điểm đổi mới trong tổ chức thực hiện. Để dành thời gian cho các cơ quan, địa phương thực hiện việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy, UBTVQH đã quyết định không tổ chức chất vấn tại các phiên họp tháng 3 và tháng 8.
Thứ ba, hoạt động giám sát chuyên đề tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng với nhiều kết quả thực tiễn đáng khích lệ và có sự điều chỉnh linh hoạt với tình hình thực tế; theo đó, UBTVQH đã kiến nghị trình Quốc hội quyết định không tổ chức giám sát chuyên đề trong năm 2026.
Thứ tư, hoạt động xem xét việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát chuyên đề và chất vấn tiếp tục được triển khai theo cách thức đổi mới. Tại Kỳ họp thứ 10, do khối lượng công việc lập pháp lớn, Quốc hội đã quyết định không tổ chức chất vấn trực tiếp mà thực hiện theo hướng tăng cường thảo luận tại Hội trường đối với việc thực hiện 09 nghị quyết giám sát chuyên đề và 07 nghị quyết chất vấn của Quốc hội khóa XIV, XV với nội dung các nghị quyết trải rộng trên 17 lĩnh vực then chốt. Cách thức tổ chức này cho thấy sự chủ động đổi mới, linh hoạt trong công tác chỉ đạo, điều hành của Quốc hội trước yêu cầu thực tiễn.
Thứ năm, việc xem xét báo cáo, nhất là các báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ của các cơ quan được thực hiện một cách thực chất, trách nhiệm, bảo đảm tính khách quan và hiệu quả, ưu tiên các vấn đề trọng tâm, đồng thời đề xuất lộ trình giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế.
Thứ sáu, hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh, thể hiện tinh thần chỉ đạo sát sao của UBTVQH và tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội.
Thứ bảy, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cử tri ngày càng được quan tâm và đi vào nề nếp, thực hiện có hiệu quả, có chiều sâu, thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó giữa Quốc hội với cử tri và Nhân dân.
Thứ tám, giám sát, hướng dẫn hoạt động của Hội đồng nhân dân tiếp tục được quan tâm, theo sát, tạo sự chuyển biến tích cực và đồng bộ. UBTVQH đã sớm ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, qua đó giúp Hội đồng nhân dân 2 cấp có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ sau sáp nhập và thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.
Thứ chín, lần đầu tiên, diễn đàn giám sát của Quốc hội với chủ đề “Giám sát để kiến tạo phát triển” được tổ chức thành công tốt đẹp; qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò của Quốc hội nói chung, vai trò của hoạt động giám sát của Quốc hội nói riêng trong việc bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời góp phần kiến tạo chính sách, hoàn thiện pháp luật, đồng hành cùng Chính phủ phát triển đất nước, thể chế hóa hiệu quả các chủ trương lớn, quyết sách đột phá của Đảng.
Thứ mười, công tác giám sát việc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được thực hiện một cách nghiêm túc. UBTVQH và Hội đồng bầu cử quốc gia đã tổ chức 16 đoàn giám sát, kiểm tra công tác bầu cử tại 34 tỉnh, thành phố trong cả nước, chia làm 03 đợt gắn với tiến độ bầu cử. Qua giám sát, kiểm tra thực tiễn cho thấy, cấp ủy, Ủy ban bầu cử và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành trong hệ thống chính trị triển khai công tác bầu cử một cách chủ động, bài bản, kịp thời, trách nhiệm.
Mười một, công tác giám sát tiếp tục được Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội xác định là nhiệm vụ trọng tâm với nhiều phương thức đổi mới (kết hợp giữa giám sát trực tiếp và giám sát gián tiếp), tăng cường lồng ghép các nội dung giám sát, khảo sát. Trong quá trình giám sát, các cơ quan của Quốc hội luôn chú trọng việc tổ chức các đoàn công tác gọn nhẹ, đủ năng lực và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, tránh lãng phí.
Mười hai, các Đoàn đại biểu Quốc hội đã nghiên cứu, lựa chọn nội dung và phương thức hoạt động phù hợp, tập hợp và phát huy trí tuệ của các vị đại biểu Quốc hội trong Đoàn, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, việc thay đổi cấu trúc hành chính đã tạo ra khối lượng công việc lớn trong việc bàn giao, tiếp nhận và kiện toàn bộ máy nhân sự, pháp lý. Theo đó, một số Đoàn đã chủ động tiết giảm tối đa các cuộc giám sát thực địa tại các khu vực thực hiện sáp nhập, nhằm tạo điều kiện cần thiết để cán bộ, công chức cơ sở tập trung giải quyết các thủ tục tồn đọng, chuyển đổi giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp...
Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cũng cho biết, căn cứ đặc điểm, tình hình đặc thù của năm 2027, trên cơ sở đề nghị của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn ĐBQH, các vị ĐBQH và ý kiến, kiến nghị của cử tri cả nước, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội đã dự kiến Chương trình giám sát năm 2027 của Quốc hội, UBTVQH; trong đó kiến nghị UBTVQH báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định về giám sát chuyên đề gồm:
- Quốc hội giám sát tối cao chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước giai đoạn 2021 - 2026” (dự kiến giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội chủ trì tham mưu).
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2021 - 2026” (dự kiến giao Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội chủ trì tham mưu).
- Giao Ủy ban Công tác đại biểu tổ chức giám sát chuyên đề: “Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đến hết tháng 6 năm 2027” để báo cáo UBTVQH.
Cũng trong sáng nay, theo chương trình Phiên họp UBTVQH xem xét, thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 730/2004/NQ-UBTVQH11 ngày 30/9/2004 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc phê chuẩn bảng lương chức vụ, bảng phụ cấp chức vụ đối với cán bộ, lãnh đạo của nhà nước; bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ ngành tòa án, ngành kiểm sát; UBTVQH cũng cho ý kiến về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Đồng thời xem xét, cho ý kiến về: (1) Phương án sắp xếp, bố trí diện tích làm việc và bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện phục vụ hoạt động của Quốc hội khóa XVI; (2) Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 524/2012/UBTVQH13 ngày 20/9/2012 về một số chế độ chi tiêu bảo đảm hoạt động của Quốc hội.
