Người giữ lửa hy vọng

Người bác sĩ luôn thức cùng bệnh nhân

Đồng hồ chỉ 00 giờ hay một, hai giờ sáng, điện thoại của PGS.TS Trịnh Thế Sơn vẫn vang lên giữa đêm khuya, đầu dây bên kia là tiếng khóc nghẹn của một người phụ nữ đang mang thai sau nhiều năm hiếm muộn cầu cứu.

Trong lĩnh vực hỗ trợ hiếm muộn, những cuộc gọi như vậy không hiếm. Chỉ một chút bất thường nhỏ cũng đủ khiến người phụ nữ trải qua nhiều lần thất bại rơi vào hoảng loạn. Bởi phía sau đứa trẻ ấy không chỉ là một thai kỳ, mà là cả một hành trình dài đầy nước mắt và áp lực. Anh ngồi dậy, giọng vẫn điềm tĩnh như cái vốn có của một người bác sĩ nhiều kinh nghiệm, cái điềm tĩnh đã được tôi luyện quá nhiều năm trong nghề, qua những ca trực ở Học viện Quân y, qua những đêm trắng nơi phòng thí nghiệm mô phôi thai học.

Từng câu hỏi được anh giải đáp chậm rãi, an ủi, động viên bệnh nhân để họ bình tĩnh hơn. Có lẽ với nhiều người, đó chỉ là một cuộc điện thoại, nhưng với những người phụ nữ hiếm muộn câu nói của bác sĩ lại là liều thuốc tinh thần giúp họ yên tâm hơn.

Suốt hơn hai mươi năm hành nghề, những cuộc gọi lúc nửa đêm đã trở nên quá đỗi quen thuộc với PGS.TS Trịnh Thế Sơn. Có người gọi lúc rạng sáng vì đau bụng sau chuyển phôi, có người bật khóc giữa đêm vì thử que chỉ còn một vạch sau bao ngày chờ đợi, có người hoảng loạn chỉ vì thấy xuất huyết trong thai kỳ đầu tiên sau nhiều năm vô sinh..., anh không bỏ qua bất cứ liên lạc nào. Bởi hơn ai hết, anh hiểu bệnh nhân hiếm muộn không chỉ mang trong mình nỗi đau bệnh lý, họ còn bị áp lực tinh thần, sự mặc cảm và những tháng ngày mỏi mòn chờ đợi trong tuyệt vọng.

Một đồng nghiệp từng nhận xét: “Anh Sơn là người luôn đặt bệnh nhân ở vị trí trung tâm. Anh vui khi bệnh nhân thành công và thật sự buồn khi họ thất bại”. Bởi, trong lĩnh vực hỗ trợ các cặp vợ chồn hiếm muộn, không phải lúc nào cũng có phép màu. Có những ca bệnh dù bác sĩ cố gắng nhưng vẫn không thể giữ được thai. Có những người mẹ bật khóc ngay trên bàn siêu âm khi không còn nghe thấy nhịp tim của con nữa. Những lúc ấy, người đau không chỉ là bệnh nhân, mà người bác sĩ cũng đau. Và có lẽ chứng kiến nhiều trường hợp thất bại nên anh càng trân trọng tiếng khóc đầu đời của những đứa trẻ được sinh ra từ hành trình đầy gian nan ấy.

Hơn hai mươi năm giữ lửa cho những gia đình hiếm muộn

Con đường đến với lĩnh vực hỗ trợ sinh sản của PGS.TS Trịnh Thế Sơn bắt đầu từ năm 1994 khi anh thi đỗ Học viện Quân y, sau khi tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, học bác sĩ nội trú và được giữ lại công tác tại Học viện, anh tiếp tục theo đuổi chuyên sâu về nam học và hỗ trợ sinh sản – một lĩnh vực còn rất mới ở Việt Nam thời điểm ấy. Năm 2005, anh sang Nhật Bản học tập và thực hành tại Đại học Kyorin và Đại học Tokyo. Năm 2010 và 2016, anh tiếp tục được cử sang Đức học kỹ thuật Micro TESE dưới sự hướng dẫn của GS Stefan Schlatt – một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Micro TESE là kỹ thuật vi phẫu tìm tinh trùng ở những trường hợp vô tinh rất khó. Dưới kính hiển vi phóng đại lớn, bác sĩ sẽ tìm những ống sinh tinh có khả năng chứa tinh trùng nhằm tăng cơ hội làm cha cho bệnh nhân.

Một trong những trường hợp khiến Bác sĩ Sơn ấn tượng là vợ chồng chị H., cưới nhau hơn hai mươi năm nhưng chưa có con. Hai mươi năm ấy là hàng chục lần đi viện, hàng chục lần hy vọng rồi thất vọng. Có thời điểm, cả hai gần như kiệt quệ cả về sức khỏe lẫn tinh thần.

“Có lúc tôi nghĩ chắc mình phải chấp nhận số phận”, chị H. từng nghẹn ngào chia sẻ. Nhưng rồi họ vẫn quyết định điều trị thêm một lần nữa tại Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội, Học viện Quân y.

Bằng kỹ thuật Micro TESE cùng phác đồ phù hợp, điều kỳ diệu cuối cùng cũng đến. Sau hơn hai mươi năm chờ đợi, chị mang thai. Ngày bước vào tháng cuối thai kỳ, chị bật khóc khi nói: “Nếu không có bác sĩ Sơn động viên, có lẽ chúng tôi đã bỏ cuộc từ lâu”. Đó chỉ là một trong rất nhiều gia đình đã tìm được tiếng cười trẻ thơ tại nơi này. Hơn hai mươi năm làm nghề, PGS.TS Trịnh Thế Sơn đã tham gia nghiên cứu và thực hiện nhiều kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại.

PGS.TS Trịnh Thế Sơn có hơn 130 bài báo khoa học trong nước và quốc tế cùng nhiều đề tài nghiên cứu về nam học và điều trị vô sinh. Năm 2014, anh được cấp Bằng độc quyền sáng chế cho phương pháp phân lập tế bào gốc sinh tinh từ ống sinh tinh của tinh hoàn. Năm 2016, anh được công nhận PGS. Năm 2021, anh được Nhà nước trao tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú. Nhưng điều khiến người bệnh nhớ nhất về anh không nằm ở học hàm hay giải thưởng, đó là hình ảnh người bác sĩ vẫn thức giữa đêm để nghe điện thoại của bệnh nhân. Là niềm vui hiện rõ trong ánh mắt khi nhìn thấy nhịp tim thai đầu tiên trên màn hình siêu âm, là sự lặng lẽ động viên bệnh nhân sau những lần chuyển phôi chưa thành công. Trong phòng làm việc của bác sĩ Sơn có rất nhiều bức ảnh trẻ nhỏ do bệnh nhân gửi tặng, có em bé vừa chào đời còn đỏ hỏn, có em đang chập chững biết đi, có em đã vào lớp một với nụ cười rạng rỡ trong bộ đồng phục mới... Mỗi bức ảnh là một câu chuyện, mỗi đứa trẻ là kết tinh của niềm tin, sự kiên trì và cả những tháng ngày tưởng chừng không thể vượt qua.

Với những người làm trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, tiếng khóc đầu đời của một đứa trẻ luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Bởi phía sau tiếng khóc ấy là biết bao nước mắt, là những đêm dài cầu nguyện và cả những suy nghĩ mình không còn cơ hội được làm cha, làm mẹ. Ngoài hành lang Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội, mỗi ngày vẫn có những cặp vợ chồng từ khắp mọi miền đất nước tìm đến. Họ mang theo những tập hồ sơ bệnh án dày cộp, những ánh mắt đầy lo lắng và cả một niềm hy vọng mong manh sau rất nhiều lần thất bại. 

Rồi cánh cửa phòng khám mở ra. Người bác sĩ áo lính bước vào với nụ cười quen thuộc. Vẫn ánh mắt điềm tĩnh ấy. Vẫn giọng nói trầm ấm ấy. Vẫn sự kiên nhẫn chưa bao giờ vơi đi sau hơn hai mươi năm làm nghề. Và thêm một hành trình đi tìm tiếng cười trẻ thơ lại bắt đầu.

Có người từng nói, nghề y cao quý không chỉ vì cứu người mà còn vì giữ lại niềm tin cho con người trong những lúc tuyệt vọng nhất. Có lẽ với PGS.TS Trịnh Thế Sơn, điều quý giá nhất sau ngần ấy năm làm nghề không phải là những danh hiệu hay giải thưởng, mà là khoảnh khắc một người mẹ bật khóc khi nghe tim thai đầu tiên, là lúc một người cha run run bế đứa con mình từng nghĩ sẽ không bao giờ có được. Bởi sau tất cả, hạnh phúc lớn nhất của một người thầy thuốc chữa hiếm muộn… chính là được nghe tiếng khóc đầu đời của những đứa trẻ được sinh ra từ niềm hy vọng chưa bao giờ tắt.

HỒNG THIẾT - THU TRANG