THA Cần Thơ “thiếu nhất quán” khiến vụ việc trở nên phức tạp
Ngày 09/5 và ngày 11/5 vừa qua, Tạp chí Luật sư có đăng tải liên tiếp 2 bài báo “Cần Thơ: Nhiều dấu hiệu vi phạm của Công ty MK” và “Cần Thơ: Trúng đấu giá hơn 6 tháng chưa nhận được tài sản” phản ánh về những dấu hiệu vi phạm pháp luật của Công ty MK và quá trình áp dụng quy định pháp luật thiếu nhất quán của THADS TP. Cần Thơ. Một vụ THA nhưng lại đặt vào thế để cho bên phải thi hành án “được lợi”, còn bên được THA và người trúng đấu giá rơi vào thế khó và liên tục “kêu cứu”.
Diễn biến vụ việc đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đáng chú ý liên quan đến trách nhiệm tổ chức THA, nguyên tắc bảo đảm tính ổn định của hoạt động đấu giá tài sản THA cũng như việc bảo vệ quyền lợi của người mua đấu giá và người được THA. Tuy nhiên, sự việc này đến nay cần được Bộ, ban, ngành liên quan chỉ đạo dứt điểm và đúng quy định pháp luật.
Trường Tiểu học Ngôi Sao và Trường Mầm Non Ngôi Sao 2 (tại phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ) là tài sản đã bị kê biên và bán đấu giá thành công. Tuy nhiên, người phải THA vẫn tiếp tục quản lý, khai thác và hưởng lợi từ các tài sản này, trong khi nguồn thu phát sinh chưa được cơ quan THA kiểm soát hoặc áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.
Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, Tạp chí Luật sư đã liên hệ và ghi nhận ý kiến của luật sư; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo cơ quan THADS tại các địa phương về vụ việc này.
Theo Luật sư Từ Tiến Đạt (Đoàn Luật sư TP. HCM) cho rằng, xem xét toàn diện vụ việc thì “trọng tâm” không phải ở chỗ “một phần tiền nộp chậm 6 ngày” bởi tình tiết này đã được xác định từ đầu và chính cơ quan THADS cũng đã ghi nhận trong các biên bản làm việc. “Mấu chốt” nằm ở chỗ sau khi đã biết việc nộp chậm, cơ quan THADS đã thông báo nhận đủ tiền vào tài khoản của mình, tổ chức xử lý theo hướng giao tài sản trong nhiều tháng và thậm chí còn ấn định ngày bàn giao cụ thể. Nhưng đến nay việc giao tài sản vẫn chưa được thực hiện.
Theo Luật sư Đạt, Nghị định số 152/2024/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 62/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật THADS năm 2008, trường hợp người mua được tài sản đấu giá không nộp hoặc nộp không đủ tiền mua tài sản trong thời hạn quy định thì cơ quan THADS có quyền hủy hợp đồng mua bán tài sản đấu giá hoặc yêu cầu Tòa án hủy theo quy định pháp luật. “Quy định này trao quyền xem xét xử lý cho cơ quan THADS chứ không đồng nghĩa việc chậm nộp tiền sẽ tự động làm vô hiệu kết quả đấu giá”, Luật sư Đạt phân tích thêm.
Trong vụ việc này, THADS TP. Cần Thơ không tiến hành hủy kết quả đấu giá mà ra thông báo đã nhận đủ tiền thì đồng nghĩa với việc nghĩa vụ tài chính của bên trúng giá đã hoàn thành. Về nguyên tắc pháp lý, cơ quan THADS đã bằng hành vi thực tế thừa nhận kết quả đấu giá. Vì vậy, trước đây đã thừa nhận mà 6 tháng sau lại chuyển hướng xem xét hủy kết quả đấu giá là chưa đúng quy định pháp luật.
Theo Luật sư Từ Tiến Đạt, cần đánh giá toàn diện bản chất vụ việc. Trong trường hợp này, người mua đấu giá không bỏ cọc, không từ chối nghĩa vụ, không từ chối ký hợp đồng mà đã hoàn tất thanh toán toàn bộ giá trị tài sản trước khi có bất kỳ quyết định hủy nào được ban hành. Vì vậy, cần xem xét cả yếu tố thiện chí thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi của các bên và hiệu quả THA thay vì chỉ nhìn vào yếu tố chậm nộp trong thời gian ngắn.
Tại sao lại “phụ thuộc” vào sự đồng ý của bên phải THA
Đây là nghi vấn mà Luật sư Lâm Thị Khíl (Đoàn Luật sư TP. HCM) đặt ra khi xem xét toàn bộ hồ sơ vụ việc. Theo Luật sư Khíl, khoản 3, Điều 27 Nghị định 62/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 152/2024/NĐ-CP) quy định: “Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày người mua được tài sản đấu giá nộp đủ tiền, cơ quan THADS tổ chức việc giao tài sản cho người mua được tài sản đấu giá, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Tổ chức đấu giá tài sản có trách nhiệm phối hợp với cơ quan THADS trong việc giao tài sản cho người mua được tài sản đấu giá. Tổ chức, cá nhân cản trở, can thiệp trái pháp luật dẫn đến việc chậm giao tài sản bán đấu giá thành mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”.
Thông báo của THADS TP. Cần Thơ về việc đã nhận đủ số tiền 54 tỉ đồng của người mua trúng giá vào tài khoản.
Trong trường hợp này, dù người mua trúng giá “nộp chậm một phần tiền 6 ngày” nhưng việc THA không hủy kết quả ngay từ ban đầu mà nhận tiền và ban hành thông báo nhận đủ tiền đồng nghĩa với việc thừa nhận bên trúng giá hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Căn cứ quy định trên, việc cơ quan THA kéo dài hơn 6 tháng chưa bàn giao tài sản thay vì 60 ngày như luật định là chưa phù hợp quy định pháp luật.
Cũng cần phải lưu ý, trong hồ sơ vụ án các bên liên quan đều nhận định và cho rằng kết quả trúng giá “rất có lợi” cho cả bên được THA lẫn bên phải THA, việc hủy kết quả đấu giá sẽ là “rất đáng tiếc” và không cần thiết. Tuy nhiên, thực tế chỉ có duy nhất Công ty MK là bên phải THA không đồng ý bàn giao dẫn đến việc kéo dài hơn 6 tháng qua. Với động thái này, Công ty MK có dấu hiệu “cản trở, can thiệp trái pháp luật”, do đó bên được THA và bên trúng đấu giá hoàn toàn có quyền yêu cầu Công ty MK bồi thường thiệt hại gây ra do chậm bàn giao tài sản bán đấu giá thành.
Luật sư Khíl cũng cho rằng, theo quy định của Luật THADS, trường hợp bên phải THA không tự nguyện chấp hành thì phải áp dụng biện pháp cưỡng chế. Bản chất của hoạt động THADS là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước nhằm bảo đảm hiệu lực của bản án đã có hiệu lực pháp luật. Trong trường hợp này, cơ quan THADS không tiến hành cưỡng chế mà chỉ sử dụng biện pháp mềm “thỏa thuận, thương lượng” để cho vụ việc kéo dài, gây thiệt hại cho các bên cũng chưa phù hợp quy định và tinh thần của pháp luật.
Bộ Tư pháp và Cục Quản lý THADS cần vào cuộc
Về vấn đề này, nguyên lãnh đạo THADS một địa phương (xin được giấu tên) nhận định, nếu cơ quan THADS cho rằng việc chậm nộp tiền làm mất hiệu lực kết quả đấu giá thì lẽ ra phải xử lý ngay từ đầu. Trong vụ việc này, sau thời điểm chậm nộp, cơ quan THADS vẫn tiếp tục nhận đủ tiền, xác nhận hoàn tất nghĩa vụ tài chính, tổ chức họp bàn giao, ban hành thông báo giao tài sản và triển khai các thủ tục THA tiếp theo. Điều này cho thấy chính cơ quan THADS đã thừa nhận hiệu lực tiếp tục của kết quả đấu giá vì vậy cần phải tiến hành việc bàn giao tài sản.
Nguyên Cục trưởng THADS một địa phương cho biết, trong vụ việc này cần phải xem xét tổng thể quá trình THA từ ban đầu. Khi kê biên tài sản nhưng vì là cơ sở giáo dục vẫn còn đủ điều kiện hoạt động giáo dục thì vẫn để hoạt động, nhưng phải kiểm soát nguồn thu từ chính tài sản bị kê biên tạo ra để khấu trừ vào số tiền phải THA thì đã “trừ nợ” được rất nhiều. Sự buông lỏng của cơ quan THA tạo ra động cơ để bên phải THA “chây ì” không bàn giao tài sản. “Tài sản này vẫn tạo ra thu nhập đều đều để “bỏ túi” không phải cấn trừ nợ thì tội tình gì không kéo dài được ngày nào đỡ ngày ấy. Nếu nguồn thu được kiểm soát, tài sản bị kê biên được quản lý chặt chẽ thì họ không có động cơ để kéo dài, vì càng kéo dài lãi càng tăng, nếu bán tài sản này không đủ THA sẽ kê biên xử lý thêm các tài sản khác của họ”, vị này chia sẻ.
Vị này cũng đề nghị, nên gửi văn bản phản ánh đến Bộ Tư pháp và Cục Quản lý THADS để kiểm tra, rà soát toàn diện quá trình tổ chức THA tại vụ việc này. Đồng thời, làm rõ nguyên nhân kéo dài THA, việc thay đổi quan điểm xử lý nhiều lần cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Cần có chỉ đạo thống nhất theo hướng tiếp tục công nhận kết quả đấu giá, khẩn trương tổ chức giao tài sản cho người mua trúng đấu giá theo đúng quy định pháp luật. Trường hợp cần thiết, phải áp dụng đầy đủ biện pháp cưỡng chế để THA.
Vụ việc tại Cần Thơ đến nay không còn đơn thuần là tranh chấp phát sinh từ việc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính trong thời hạn 6 ngày, mà đã trở thành vấn đề pháp lý đáng quan tâm liên quan đến tính ổn định của kết quả đấu giá, nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua tài sản THA cũng như bảo đảm quyền, lợi ích của người được THA theo quy định pháp luật.
Diễn biến và cách thức xử lý vụ việc đang làm dấy lên nhiều ý kiến băn khoăn trong dư luận về tính nghiêm minh của pháp luật, hiệu lực thực thi của bản án, cũng như mức độ ổn định và an toàn pháp lý đối với hoạt động đấu giá tài sản THA. Điều này không chỉ tác động trực tiếp đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp tham gia đấu giá, mà còn đặt ra yêu cầu cần bảo đảm tính minh bạch, nhất quán trong quá trình tổ chức THA và xử lý tài sản.
Đặc biệt, trong bối cảnh đấu giá tài sản THA ngày càng giữ vai trò quan trọng trong xử lý nợ xấu, thu hồi tài sản và khai thác nguồn lực cho phát triển kinh tế, cách giải quyết vụ việc có thể tạo ra tiền lệ ảnh hưởng sâu rộng đến tâm lý của nhà đầu tư, tổ chức tín dụng và những chủ thể tham gia đấu giá trong tương lai. Xa hơn, nếu không được xử lý thấu đáo, khách quan và đúng quy định pháp luật, vụ việc còn có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, hiệu quả kêu gọi nguồn lực xã hội và hình ảnh thu hút đầu tư của địa phương, đặc biệt là TP. Cần Thơ trong giai đoạn cần tạo dựng niềm tin mạnh mẽ từ cộng đồng doanh nghiệp.
QUỲNH ANH
