Vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 113/2025/UBTVQH15 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về hoạt động giám sát của Quốc hội. Liên quan đến hoạt động chất vấn, Nghị quyết nêu rõ, chậm nhất 30 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có văn bản đề nghị Đoàn đại biểu Quốc hội gửi đề xuất vấn đề chất vấn, người bị chất vấn. Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm lấy ý kiến đại biểu Quốc hội và tổng hợp đề xuất vấn đề chất vấn, người bị chất vấn. Trường hợp cần thiết, đại biểu Quốc hội có thể gửi đề xuất trực tiếp đến Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát.
Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng nêu rõ tiêu chí lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn và người bị chất vấn. Theo đó, nội dung chất vấn được lựa chọn theo một trong các tiêu chí sau đây:
- Vấn đề bức xúc, nổi lên ở tầm vĩ mô hoặc ảnh hưởng lớn đến đời sống Nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước được đại biểu Quốc hội, cử tri và Nhân dân quan tâm, kiến nghị hoặc vấn đề khác do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định phù hợp với yêu cầu giám sát và thực tiễn của đất nước;
- Vấn đề nhằm nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước hoặc qua giám sát, khảo sát phát hiện hạn chế, bất cập cần được chất vấn để làm rõ và đưa ra những yêu cầu, giải pháp để kịp thời khắc phục;
- Vấn đề có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; có dấu hiệu gia tăng vi phạm pháp luật và tội phạm; hạn chế trong giải quyết việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cử tri và cơ quan, tổ chức, cá nhân;
- Vấn đề chất vấn đã được người bị chất vấn trả lời bằng văn bản nhưng đại biểu Quốc hội không đồng ý với nội dung trả lời, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý trình Quốc hội xem xét cho trả lời tại kỳ họp Quốc hội;
- Không thuộc những vấn đề đã được nêu trong Nghị quyết về giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong thời gian 12 tháng tính đến thời điểm chất vấn.
Việc lựa chọn nội dung chất vấn phải phù hợp với thời gian tổ chức phiên chất vấn. Người bị chất vấn được lựa chọn phù hợp với nhóm vấn đề chất vấn.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Về trình tự, thủ tục, chậm nhất 10 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát dự kiến các nhóm vấn đề chất vấn và người bị chất vấn, lấy ý kiến Thường trực Hội đồng Dân tộc, Thường trực Ủy ban của Quốc hội và Tổng Thư ký Quốc hội. Chậm nhất 5 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét đề nghị của Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, lựa chọn các nhóm vấn đề chất vấn, người bị chất vấn.
Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng nhấn mạnh, người bị chất vấn không được ủy quyền cho người khác trả lời thay, trừ trường hợp luật có quy định khác. Trong trường hợp không thể trực tiếp tham dự phiên chất vấn thì người bị chất vấn gửi văn bản nêu rõ lý do đến Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Quá trình chất vấn, đại biểu Quốc hội có thể cung cấp thông tin chứng minh bằng hình ảnh, bản ghi hình, vật chứng cụ thể; trường hợp không đồng ý với nội dung trả lời chất vấn thì có quyền tranh luận và người bị chất vấn có trách nhiệm trả lời. Trong khi đó, người bị chất vấn phải trả lời trực tiếp, đầy đủ vấn đề mà đại biểu Quốc hội đã chất vấn, xác định rõ trách nhiệm, biện pháp và thời hạn khắc phục hạn chế, bất cập (nếu có).
