Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 55/2026/NĐ-CP ngày 9/2/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2019/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; dự trữ quốc gia; kho bạc nhà nước. Nghị định mới bổ sung nhiều quy định quan trọng, làm rõ cách xác định số lợi bất hợp pháp và tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong quản lý, sử dụng tài sản công.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 55/2026/NĐ-CP là bổ sung khoản 3a vào sau khoản 3 Điều 4, quy định cụ thể nguyên tắc xác định số lợi bất hợp pháp có được do hành vi vi phạm hành chính. Theo đó, việc xác định số lợi bất hợp pháp do người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thực hiện và được ghi rõ trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Đối với hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc, số lợi bất hợp pháp được xác định từ thời điểm tổ chức, cá nhân bắt đầu thực hiện hành vi vi phạm đến khi chấm dứt hành vi vi phạm. Trường hợp hành vi vi phạm đang được thực hiện, số lợi bất hợp pháp được xác định từ khi bắt đầu vi phạm đến thời điểm cơ quan, người có thẩm quyền phát hiện.
Nghị định cũng quy định rõ, trong trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì số lợi bất hợp pháp được xác định theo từng hành vi; nếu thực hiện hành vi vi phạm nhiều lần thì xác định số lợi bất hợp pháp theo từng lần vi phạm, bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng mức độ vi phạm.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Bên cạnh việc làm rõ nguyên tắc xác định số lợi bất hợp pháp, Nghị định số 55/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung hàng loạt quy định về xử phạt hành vi vi phạm trong mua sắm, giao, sử dụng và khai thác tài sản công. Cụ thể, đối với hành vi mua sắm tài sản công vượt tiêu chuẩn, định mức, tổ chức vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 2 triệu đồng đến 20 triệu đồng, tùy theo giá trị tài sản vượt. Các mức phạt được chia theo ngưỡng giá trị dưới 50 triệu đồng, từ 50 triệu đồng đến dưới 75 triệu đồng và từ 75 triệu đồng trở lên.
Nghị định cũng tăng cường xử phạt đối với các hành vi vi phạm quy định về giao và sử dụng tài sản công. Tổ chức không bàn giao hoặc không tiếp nhận tài sản công theo đúng thời hạn sẽ bị phạt từ 1 triệu đồng đến 5 triệu đồng. Trường hợp bàn giao tài sản công khi chưa có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, hoặc bàn giao không đúng đối tượng, chủng loại, số lượng theo quyết định giao tài sản, mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng đối với từng tài sản, căn cứ theo giá trị tài sản.
Đáng chú ý, hành vi sử dụng tài sản công không đúng mục đích, như sử dụng trụ sở làm việc vào mục đích cá nhân, sử dụng xe công trái quy định hoặc dùng máy móc, thiết bị, tài sản công phục vụ lợi ích riêng, sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản công nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự cũng bị xử phạt với mức phạt tối đa 20 triệu đồng.
Ngoài ra, Nghị định số 55/2026/NĐ-CP quy định mức phạt lên tới 50 triệu đồng đối với hành vi tặng cho tài sản công không đúng quy định, sử dụng tài sản công làm quà tặng trái quy định của cơ quan, người có thẩm quyền. Đồng thời, hành vi khai thác tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị khi chưa có quyết định cho phép cũng bị xử phạt từ 1 triệu đồng đến 5 triệu đồng.
Để phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020 và Luật Thanh tra năm 2025, Nghị định cũng điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của các chức danh trong lĩnh vực quản lý tài sản công, trong đó cho phép các chức danh có thẩm quyền phạt tiền lên tới 100 triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.
