Tạp chí Luật sư Việt Nam nhận được đơn cầu cứu của Hợp tác xã Dịch vụ thương mại Ngọc Lâm (HTX Ngọc Lâm) do ông Dương Văn Kỷ, Giám đốc Hợp tác xã ký phản ánh việc HTX Ngọc Lâm bị UBND xã Sơn Lâm, tỉnh Nghệ An yêu cầu dừng hoạt động xây dựng nhà xưởng, lắp ráp máy móc theo hợp đồng đã ký với Ban Quản lý rừng phòng hộ Thanh Chương, mặc dù trước đó việc thực hiện hợp đồng đã được UBND xã Thanh Sơn (cũ) đồng ý cho triển khai.
Ông Trần Ngọc Dũng, Phó Giám đốc phụ trách sản xuất HTX Ngọc Lâm đau xót trước hàng loạt máy móc thiết bị phơi nắng, phơi mưa.
Theo hồ sơ do bạn đọc cung cấp, ngày 03/8/2022, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 2275/QĐ-UBND do ông Hoàng Nghĩa Hiếu ký, phê duyệt phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2022 – 2030 của Ban Quản lý rừng phòng hộ Thanh Chương. Một trong những nội dung đáng chú ý của quyết định này là định hướng khảo sát, xây dựng các xưởng chế biến gỗ rừng trồng trên địa bàn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng, tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương.
Trên cơ sở đó, tháng 3/2025, Ban Quản lý rừng phòng hộ Thanh Chương đã thống nhất hợp tác với HTX Ngọc Lâm trong hoạt động chế biến sản phẩm gỗ từ cây keo tại khu vực xã Thanh Sơn và Ngọc Lâm cũ.
Ngày 01/4/2025, hai bên ký Hợp đồng kinh doanh, chế biến keo nguyên liệu số 24/HĐ-BQLRPH với thời hạn hợp tác 9 năm, từ ngày 01/4/2025 đến ngày 31/3/2034. Theo nội dung hợp đồng, Ban Quản lý rừng phòng hộ Thanh Chương góp vốn bằng giá trị keo đến tuổi thu hoạch, còn HTX Ngọc Lâm góp vốn bằng toàn bộ hệ thống nhà xưởng, máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất và cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động chế biến.
Đáng chú ý, việc triển khai hợp đồng này trước đó đã được UBND xã Thanh Sơn (cũ) xác nhận và đồng ý cho thực hiện theo nội dung các bên đã ký kết.
Sau khi nhận được sự đồng ý của địa phương, HTX Ngọc Lâm tiến hành san lấp mặt bằng, xây dựng nhà xưởng, lắp đặt dây chuyền sản xuất. Theo đại diện hợp tác xã, tổng giá trị đầu tư cho dự án gần 5 tỉ đồng.
“Sau khi được chính quyền xã Thanh Sơn, huyện Thanh Chương (cũ) đồng ý, chúng tôi triển khai toàn bộ hoạt động theo đúng nội dung hợp đồng đã ký. Hệ thống máy móc, dây chuyền, xe chuyên dụng đều được đầu tư mới để phục vụ sản xuất chế biến keo nguyên liệu”, Ông Trần Ngọc Dũng, Phó Giám đốc phụ trách sản xuất HTX Ngọc Lâm cho biết.
Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, sau khi chính quyền xã Sơn Lâm mới được vận hành, cán bộ địa phương đã đến kiểm tra và yêu cầu dừng việc xây dựng, lắp đặt máy móc.
Đến ngày 27/01/2026, UBND xã Sơn Lâm lập biên bản kiểm tra sử dụng đất đối với Ban Quản lý rừng phòng hộ Thanh Chương; đồng thời yêu cầu HTX Ngọc Lâm dừng hoạt động lắp ráp máy móc, xây dựng nhà xưởng với lý do khu đất sử dụng phải có sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.
Máy móc, dây chuyền đầu tư gần 5 tỉ đồng để ngoài trời gần một năm đã bắt đầu xuống cấp, rỉ sét.
Trao đổi với phóng viên, ông Dương Văn Kỷ, Giám đốc HTX Ngọc Lâm cho rằng việc yêu cầu dừng hoạt động là chưa thỏa đáng.
“Tại thời điểm ký kết và triển khai hợp đồng, chúng tôi đã được UBND xã Thanh Sơn cũ đồng ý cho thực hiện. HTX cũng có đăng ký hoạt động hợp pháp, có hợp đồng thuê đất, đầu tư đầy đủ hạ tầng, máy móc. Nay mọi hoạt động bị dừng đột ngột khiến doanh nghiệp thiệt hại nghiêm trọng. Máy móc, dây chuyền đầu tư gần 5 tỉ đồng để ngoài trời gần một năm đã bắt đầu xuống cấp, rỉ sét”, ông Kỷ cho biết.
Theo đại diện HTX Ngọc Lâm, mục tiêu của dự án không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng, hỗ trợ sinh kế cho người dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng.
“Trong trường hợp thủ tục pháp lý của chính quyền cũ trước đây còn thiếu sót,thì chính quyền mới cần hướng dẫn để doanh nghiệp hoàn thiện thay vì yêu cầu dừng toàn bộ hoạt động khi doanh nghiệp đã đầu tư số tiền rất lớn và thực hiện trên cơ sở tin tưởng vào sự chấp thuận của cơ quan nhà nước”, ông Kỷ nói thêm.
Để làm rõ nội dung phản ánh, phóng viên Tạp chí Luật sư Việt Nam đã có buổi làm việc với ông Trịnh Văn Bằng, Chủ tịch UBND xã Sơn Lâm, tỉnh Nghệ An. Tại buổi làm việc, phóng viên đặt vấn đề về căn cứ pháp lý của việc yêu cầu dừng hoạt động; trình tự, thủ tục xử lý đã được thực hiện đầy đủ hay chưa; đồng thời hỏi việc UBND xã có hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các thủ tục còn thiếu hay không?
Tuy nhiên, vị đại diện UBND xã Sơn Lâm cho biết sẽ tiếp thu phản ánh và hẹn cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan trong buổi làm việc tiếp theo.
Trụ sở UBND xã Sơn Lâm, tỉnh Nghệ An.
Dưới góc độ pháp lý, nhiều chuyên gia cho rằng vụ việc cần được xem xét một cách toàn diện, khách quan nhằm bảo đảm nguyên tắc quản lý nhà nước nhưng đồng thời cũng phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Trao đổi với phóng viên, Luật sư Nguyễn Văn Lý, Công ty Luật TNHH Pháp lý và Cộng sự (Đoàn Luật sư tỉnh Nghệ An) cho rằng, nếu vụ việc đúng như phản ánh của doanh nghiệp thì sẽ đặt ra nhiều vấn đề pháp lý quan trọng liên quan đến tính minh bạch trong quản lý hành chính, tính kế thừa khi thay đổi mô hình chính quyền địa phương, cũng như trách nhiệm bảo đảm môi trường đầu tư ổn định.
Theo Luật sư Lý, cần đặc biệt lưu ý rằng hợp đồng giữa các bên đã được ký kết công khai; có sự đồng ý của chính quyền xã Thanh Sơn trước đây; doanh nghiệp đã đầu tư thực tế tài sản, máy móc với giá trị lớn và cho đến nay chưa có bất kỳ quyết định nào của Tòa án tuyên hợp đồng vô hiệu.
“Trong trường hợp muốn hủy bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực của hợp đồng, cơ quan có thẩm quyền cần phải chứng minh rõ căn cứ pháp lý, xác định đúng thẩm quyền xử lý và thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật”, Luật sư Nguyễn Văn Lý phân tích.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, một hợp đồng chỉ bị vô hiệu hoặc bị hủy bỏ trong những trường hợp luật định như: vi phạm điều cấm của pháp luật, giả tạo, người ký không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng. Việc dừng hoạt động sản xuất, xây dựng của doanh nghiệp không đồng nghĩa với việc cơ quan hành chính có quyền đơn phương tuyên hợp đồng vô hiệu.
Ngoài ra, giới chuyên môn cũng cho rằng cần phân biệt rõ giữa xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng với quan hệ hợp đồng dân sự, thương mại giữa các bên. Trong trường hợp doanh nghiệp còn thiếu hồ sơ hoặc thủ tục pháp lý, cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn hoàn thiện theo đúng quy định thay vì áp dụng biện pháp hành chính một cách cứng nhắc, gây đình trệ toàn bộ hoạt động đầu tư.
Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện chủ trương sắp xếp, thay đổi mô hình chính quyền địa phương, yêu cầu về tính kế thừa và thống nhất trong hoạt động quản lý hành chính càng trở nên cần thiết nhằm tránh phát sinh rủi ro cho doanh nghiệp và người dân đã thực hiện các hoạt động đầu tư trên cơ sở văn bản, chủ trương của chính quyền trước đó.
“Nếu thiệt hại thực tế xảy ra cho doanh nghiệp mà lỗi không hoàn toàn thuộc về doanh nghiệp thì cơ quan có thẩm quyền cũng cần xem xét trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật. Đây không chỉ là câu chuyện tranh chấp liên quan đến hợp đồng kinh doanh mà còn liên quan trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư, tính ổn định của môi trường đầu tư và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước”, Luật sư Nguyễn Văn Lý nhấn mạnh.
Hiện vụ việc vẫn đang được HTX Ngọc Lâm kiến nghị các cấp xem xét, giải quyết. Dư luận địa phương cũng đang chờ đợi sự vào cuộc khách quan, công tâm của UBND tỉnh Nghệ An nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật đúng quy định, hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tạp chí Luật sư Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc.
CÔNG THIỆN – HIỀN ANH
