Thứ hai, 13/1/2020 | 23:38 GMT+7

Trao đổi về bài “Bàn về tội hủy hoại di vật, cổ vật”

LSVNO - Tạp chí Luật sư Việt Nam online ngày 24/12/2019 đăng bài “Bàn về tội huỷ hoại tài sản là di vật, cổ vật” của tác giả Lê văn Quang, nêu ý kiến cần phải có hướng dẫn như thế nào là huỷ hoại di vật, cổ vật; như thế nào là huỷ hoại, làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh cấp quốc gia hoặc cấp quốc gia đặc biệt. Qua bài viết này, tác giả Ngô Cường (số nhà 26 ngõ 110/10 Nguyễn Hoàng Tôn, Tây Hồ, Hà nội) có một số ý kiến trao đổi thêm về hành vi hủy hoại di vật, cổ vật.

>>>Bàn về tội hủy hoại tài sản là di vật, cổ vật

Trong bài Bàn về tội huỷ hoại tài sản là di vật, cổ vật” nêu một vụ án còn có nhiều quan điểm về đường lối xử lý như sau: Ngày 14/02/2018, Nguyễn xuân T. có hành vi huỷ hoại nhà thờ A là hạng mục di tích lịch sử nằm trong khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, gây thiệt hại 30.000.000 đồng. Hạng mục nhà thờ A đã được bảo tồn, sửa chữa, trùng tu lại nhiều lần nên không còn nguyên trạng như ban đầu.

6639280-1-5e1c9b956ef2b

Ảnh minh họa.

Ý kiến thứ nhất cho rằng, hành vi của Nguyễn xuân T. đã cấu thành tội “huỷ hoại tài sản” ( là di vật ) theo điểm đ, khoản 1 Điều 178 BLHS.

Ý kiến thứ hai cho rằng, Nguyễn xuân T. đã phạm vào Tội “Vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng” theo khoản 2 Điều 345 BLHS vì T. đã huỷ hoại yếu tố gốc cấu thành di tích nhà thờ A nằm trong khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.

Tác giả cho rằng, ý kiến thứ hai này không xác đáng, vì nhà thờ A đã được trùng tu nhiều lần nên không còn yếu tố gốc cấu thành di tích. Do đó, xử lý Nguyễn văn T. theo điểm đ, khoản 1 Điều 178 BLHS mới xác đáng.

Ý kiến thứ ba cho rằng, hành vi của Nguyễn xuân T. có dấu hiệu của tội “Vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử - văn hoá gây hậu quả nghiêm trọng” theo khoản 1 điều 345 BLHS, nhưng vì thiệt hại do T. gây ra chỉ là 30.000.000 đồng, không đủ định lượng để cấu thành tội phạm, nên chỉ xử lý hành chính là phù hợp.

Chúng tôi xin được trao đổi như sau :

Luật di sản văn hoá (Luật số 10/VBHN-VPQH ngày 23/07/2013), tại Điều 4 đã giải thích như sau: “5. Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học; 6. Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hoá, khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên.

Nhà thờ là một công trình kiến trúc, không thể coi đó là một hiện vật được, do đó nó không phải là một di vật hoặc là một cổ vật. Chỉ những hiện vật gắn liền với nhà thờ như hoành phi, câu đối, bàn thờ, các đồ thờ và tượng thờ…mới có thể được coi là di vật hoặc cổ vật.

Như vậy, hành vi của Nguyễn xuân T. huỷ hoại nhà thờ như nêu trên không thể bị coi là hành vi huỷ hoại tài sản (là di vật) theo điểm đ, khoản 1 Điều 178 BLHS. 

Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 178 BLHS thì người nào huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá dưới 2.000.000 đồng, mà tài sản đó là di vật, cổ vật thì bị coi là phạm tội. Do đó, nếu Nguyễn xuân T. huỷ hoại những hiện vật gắn liền với nhà thờ được xác định là di vật, cổ vật, thì phải xử lý y theo quy định tại khoản 1 điều này.

Điều 345 BLHS (khoản 2), đã mô tả rõ hai loại hành vi trong cấu thành tăng nặng của Tội “Vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng”, như sau :

  • Gây hư hại di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh có giá trị từ 500.000.000 đồng trở lên;
  • Huỷ hoại, làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh cấp quốc gia hoặc cấp quốc gia đặc biệt.

Như vậy, trong loại hành vi thứ hai “huỷ hoại, làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử “thì không cần xác định thiệt hại giá trị bằng tiền mà chỉ cần xác định yếu tố gốc cấu thành di tích để xử lý hành vi vi phạm”.

Khoản 15 Điều 4 Luật Di sản văn hoá, giải thích: “Yếu tố cấu thành di tích là yếu tố có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, thẩm mỹ, thể hiện đặc trưng của di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh”. Do đó, để xác định ngôi chùa A có còn các yếu tố gốc cấu thành hay không, thì không thể chỉ căn cứ vào việc ngôi chùa đã được trùng tu nhiều lần để nói rằng chùa không còn yếu tố gốc cấu thành, mà cần phải trưng cầu giám định của cơ quan văn hoá.

Tóm lại, chúng tôi cho rằng, để xác định như thế nào là huỷ hoại, làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh thì cần phải viện dẫn đến những văn bản pháp luật có liên quan, và trong trường hợp cần thiết thì phải trưng cầu giám định của cơ quan văn hoá.

Ngô Cường