Nhiều người cầm tấm bằng JD từ Mỹ về, dù biết rõ bản chất bằng cấp của mình là gì, vẫn ung dung in danh thiếp hai chữ "Tiến sĩ", hoặc “Tiến sĩ Luật khoa” để hưởng cái sự trọng vọng hão huyền của xã hội.
1. Cái tên "Doctor" chỉ là một cú lừa Marketing
Ngược dòng lịch sử, trước những năm 1960, bằng luật ở Mỹ cũng chỉ gọi là Bachelor of Laws (tiếng La-tinh ghi là Legum Baccalaureus/LLB), tức là Cử nhân Luật. Nhưng vì tâm lý mặc cảm vì xã hội trọng vọng bác sỹ (y khoa) nhiều hơn, và tâm lý muốn "ngồi chung mâm" với các bác sĩ y khoa (medical doctor - MD) và để đòi mức lương khởi điểm cao hơn, các trường luật Mỹ đã thực hiện một chiến dịch "thay tên đổi họ" ngoạn mục sang Juris Doctor.
Về bản chất, nội dung đào tạo chẳng có gì đột biến. Nó vẫn là những kiến thức nền tảng nhất để một người có thể đi thi chứng chỉ hành nghề luật sư. Việc thay chữ "Bachelor" bằng chữ "Doctor" không biến một người học nghề thành một nhà khoa học.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
2. Sự nhập nhằng "Văn bằng 2" và "Học vị nghiên cứu"
Lập luận phổ biến của hội sính danh là: "Ở Mỹ phải tốt nghiệp một bằng Đại học rồi mới được học JD, nên nó cao quý hơn Cử nhân".
Xin thưa, việc bạn học thêm một cái bằng Đại học thứ hai (văn bằng 2) chỉ có nghĩa là bạn đi học lâu hơn, chứ không có nghĩa là trình độ của bạn nhảy vọt lên tầm Tiến sĩ.
Để được gọi là Tiến sĩ (PhD hay SJD), bạn phải có công trình nghiên cứu, phải bảo vệ luận án, phải đóng góp tri thức mới cho nhân loại. Còn JD? Bạn chỉ học cách áp dụng luật có sẵn để đi đi làm.
Ngay tại Mỹ, nếu một JD muốn đi dạy đại học đúng nghĩa, họ vẫn phải đi học thêm bằng SJD (Doctor of Juridical Science). Đó mới là Tiến sĩ thực thụ. Vậy thì hà cớ gì về Việt Nam, các "anh chị" lại tự phong cho mình cái danh xưng mà ngay cả ở chính quốc họ cũng không dám nhận?
3. Nỗi đau của những người làm khoa học chân chính
Việc gọi JD là Tiến sĩ là một sự xúc phạm nặng nề đối với những người dành 03-05 năm thanh xuân trong thư viện, thức trắng đêm để viết hàng trăm trang luận án PhD.
Nó tạo ra một thế hệ "Tiến sĩ giấy", có thể giỏi cãi cọ, thạo tố tụng, nhưng tư duy nghiên cứu và đóng góp học thuật thì chỉ dừng lại ở mức... Cử nhân. Sự lập lờ này không chỉ là vấn đề dịch thuật, nó là vấn đề về lòng tự trọng của người trí thức.
4. Trả lại tên cho em!
JD mãi mãi chỉ tương đương với bằng Cử nhân Luật (LLB) trên toàn thế giới. Đừng mang cái mác "Doctor" ra để hù dọa những người thiếu thông tin.
Học Luật là học về sự minh bạch. Nếu đến cái bằng cấp của chính mình mà còn phải dùng thủ thuật "lập lờ đánh lận con đen" để lấy danh hão, thì tư cách đâu mà đòi bảo vệ công lý cho người khác?
Ngưng sính chữ. Ngưng tự phong. Hãy gọi JD là Cử nhân Luật, đúng như bản chất vốn có của nó!
Luật sư LƯƠNG DUY PHƯƠNG
