Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành động lực phát triển then chốt, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là “đột phá chiến lược”, tạo nền tảng để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới [3]. Định hướng này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan tư pháp phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần Hiến pháp năm 2013 và các nghị quyết của Đảng về cải cách tư pháp [4]. Đồng thời, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục được xác định là nhiệm vụ “cốt lõi của cốt lõi” trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW và được Đại hội XIV kế thừa, phát triển [5].
Từ thực tiễn công tác tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ - đơn vị được thành lập theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 [6] - có thể thấy rõ vai trò đặc biệt của hoạt động tư pháp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức TAND năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, có nhiệm vụ bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và chế độ XHCN [7]. Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy và tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động tư pháp, các Tòa án khu vực đóng vai trò gần dân, sát cơ sở, trực tiếp xét xử các vụ án, trong đó có các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, lợi dụng quyền tự do dân chủ, tuyên truyền chống Nhà nước theo quy định của BLHS [8].
Đáng chú ý, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án theo các kế hoạch của TAND tối cao đã góp phần nâng cao chất lượng xét xử và hiệu quả đấu tranh tư tưởng. Thông qua số hóa hồ sơ, tổ chức phiên tòa trực tuyến, sử dụng hệ thống quản lý án điện tử như VNCASE, hoạt động tư pháp không chỉ trở nên minh bạch, hiện đại mà còn góp phần lan tỏa các giá trị pháp lý tích cực, củng cố niềm tin của Nhân dân. Qua đó, cán bộ Tòa án trực tiếp thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ “xây” và “chống”: vừa nâng cao nhận thức pháp luật, vừa đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW và các văn kiện Đại hội XII, XIII, XIV [9].
Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thông qua hoạt động xét xử và chuyển đổi số, từ thực tiễn tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ. Với tư cách là một cán bộ trẻ, việc tham gia nghiên cứu, đóng góp cho cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị, góp phần khẳng định vai trò tiên phong của ngành Tư pháp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” [10].
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
1. Cơ sở lý luận về trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng qua hoạt động tư pháp và chuyển đổi số
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng, đồng thời là cơ sở lý luận - chính trị bảo đảm sự ổn định và phát triển của xã hội trong kỷ nguyên mới. “Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng” [11]. Trên cơ sở đó, Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu kiên định, vận dụng sáng tạo nền tảng tư tưởng này, đồng thời chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng, nhằm ngăn chặn nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” [12]. Đây chính là định hướng lý luận xuyên suốt, chi phối mọi lĩnh vực, trong đó có hoạt động tư pháp.
Hoạt động tư pháp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bởi đây không chỉ là lĩnh vực thực thi công lý mà còn trực tiếp bảo vệ chế độ, quyền con người và quyền công dân. Theo Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức TAND năm 2024, “TAND là cơ quan thực hiện quyền tư pháp... có nhiệm vụ bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân...” [13]. Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy theo các nghị quyết của Đảng, các TAND khu vực - được thành lập theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 - trở thành cấp xét xử gần dân, giữ vai trò then chốt trong cải cách tư pháp và củng cố niềm tin xã hội.
Thực tiễn đặt ra yêu cầu TAND khu vực phải xét xử nghiêm minh các tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, lợi dụng quyền tự do dân chủ, tuyên truyền chống Nhà nước theo BLHS, qua đó trực tiếp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW [14]. Mỗi phiên tòa không chỉ là hoạt động pháp lý mà còn mang giá trị giáo dục sâu sắc, góp phần nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin của Nhân dân, thể hiện rõ sự kết hợp giữa “xây” và “chống” trong đấu tranh tư tưởng.
Trong kỷ nguyên số, chuyển đổi số trở thành công cụ chiến lược để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ này. Nghị quyết số 57-NQ/TW khẳng định chuyển đổi số là yếu tố quyết định cho phát triển đất nước [15]. Trong ngành Tòa án, việc số hóa hồ sơ, tổ chức phiên tòa trực tuyến, sử dụng hệ thống quản lý án điện tử như VNCASE đã góp phần nâng cao tính minh bạch, kịp thời phản bác thông tin sai lệch trên không gian mạng. Qua đó, cán bộ TAND khu vực giữ vai trò nòng cốt trong việc kết hợp hiệu quả giữa pháp luật và công nghệ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng [16].
Từ góc độ lý luận, có thể khẳng định trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực trong lĩnh vực này vừa mang tính chính trị, vừa mang tính pháp lý bắt buộc, gắn chặt giữa yêu cầu xây dựng Đảng với nguyên tắc pháp quyền về quyền con người. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và củng cố niềm tin của Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
2. Thực tiễn trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực 8 - Phú Thọ
TAND khu vực 8 - Phú Thọ với trụ sở đặt tại phường Phúc Yên là một đơn vị tòa án cơ sở được thành lập mới theo “Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập TAND cấp tỉnh, TAND khu vực và quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ” [17], phụ trách xét xử sơ thẩm các vụ việc tại các xã/phường lân cận gồm có Bình Xuyên, Xuân Lãng, Bình Nguyên, Bình Tuyền và Phúc Yên, Xuân Hòa thuộc tỉnh Phú Thọ sau đợt tinh gọn bộ máy nhà nước mạnh mẽ theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 khóa XIII và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Là đơn vị mới được hình thành trong bối cảnh kỷ nguyên phát triển mới, TAND khu vực 8 đã nhanh chóng triển khai toàn diện công tác chuyển đổi số theo “Kế hoạch số 131/KH-TANDTC ngày 25/3/2025 của TAND tối cao về chuyển đổi số ngành TAND năm 2025” [18] và “Nghị quyết số 03-NQ/ĐU ngày 18/3/2025 của Đảng ủy TAND tối cao” [19], thể hiện rõ trách nhiệm chính trị của cán bộ tòa án trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch qua hoạt động tư pháp và công nghệ số, góp phần cụ thể hóa tinh thần “Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” [20] cùng các văn kiện Đại hội XII, XIII, XIV.
Từ năm 2025 đến đầu năm 2026, TAND khu vực 8 đã thụ lý và xét xử hơn 450 vụ án các loại thuộc thẩm quyền sơ thẩm, trong đó có 12 vụ án liên quan trực tiếp đến an ninh mạng và các quan điểm sai trái, thù địch, thể hiện rõ vai trò “pháo đài” tư pháp cơ sở trong việc bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ quyền con người, quyền công dân theo “Hiến pháp năm 2013 (Điều 102)” [21]. Điển hình là vụ án xét xử bị cáo V.T.H (ngụ tại phường Phúc Yên) lợi dụng tài khoản Facebook đăng tải 47 bài viết có nội dung xuyên tạc đường lối Đại hội XIV của Đảng, kích động chống phá Đảng và Nhà nước, vi phạm Điều 117 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Phiên tòa được tổ chức hoàn toàn trực tuyến vào tháng 11/2025, kết hợp phát trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử TAND tỉnh Phú Thọ, không chỉ đảm bảo tính minh bạch, công khai theo nguyên tắc pháp quyền mà còn trở thành “bản án điển hình” được lan tỏa rộng rãi trên các phương tiện truyền thông, giúp nhân dân nhận diện rõ thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và hiệu quả hoạt động tư pháp trong kỷ nguyên số theo tinh thần “Nghị quyết Đại hội XIV” [22]. Bản án tuyên phạt bị cáo 18 tháng tù giam đã thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, kết hợp hài hòa giữa xử lý vi phạm và giáo dục, tuyên truyền, hoàn toàn phù hợp với tinh thần “xây” và “chống” mà Nghị quyết 35-NQ/TW đã chỉ rõ.
Chuyển đổi số đã phát huy hiệu quả vượt trội tại TAND khu vực 8, khẳng định vai trò then chốt của cán bộ tòa án trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo “Luật Tổ chức TAND năm 2024 (sửa đổi, bổ sung 2025)” [23]. Năm 2025, đơn vị đã tổ chức 68 phiên tòa trực tuyến, chiếm 28% tổng số phiên tòa, giảm thời gian xét xử trung bình 35%, tăng tính minh bạch và tiếp cận công lý của Nhân dân, đồng thời góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV. Hệ thống quản lý vụ án điện tử (VNCASE) được triển khai đồng bộ đã giúp cán bộ nhanh chóng phát hiện, thu thập và xử lý chứng cứ số từ mạng xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để đấu tranh kịp thời với các hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm an ninh quốc gia. Qua đó, TAND khu vực 8 đã phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh Phú Thọ ngăn chặn kịp thời 5 vụ việc thông tin sai sự thật lan truyền trên Zalo và TikTok liên quan đến “chính sách đất đai” và “cải cách hành chính” tại khu vực Vĩnh Phúc - Phú Thọ, tránh gây ra các “điểm nóng” dư luận, ngăn chặn nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ bên ngoài, đồng thời bảo vệ vững chắc quyền con người, quyền công dân theo đúng quy định pháp luật.
Thực tiễn tại TAND khu vực 8 cho thấy khi cán bộ tòa án chủ động ứng dụng công nghệ số, hiệu quả đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tăng gấp bội, không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ “chống” mà còn thực hiện xuất sắc nhiệm vụ “xây”. Đơn vị đã tổ chức 15 buổi tuyên truyền pháp luật lưu động tại các xã, thị trấn trong khu vực phụ trách, kết hợp chiếu video phiên tòa điển hình và phân tích bản án trên không gian mạng, giúp hơn 2.500 lượt người dân nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng, nhận thức rõ hơn về âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch trên môi trường mạng. Đây chính là minh chứng sinh động cho tinh thần Đại hội XIV: tư pháp phải là công cụ sắc bén bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số, là lực lượng nòng cốt gần dân, gần cơ sở, góp phần xây dựng niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước pháp quyền XHCN. Là cán bộ mới của đơn vị, tôi nhận thức sâu sắc rằng mỗi phiên tòa, mỗi bản án, mỗi hoạt động chuyển đổi số đều là một phần trách nhiệm thiêng liêng trong sự nghiệp bảo vệ, củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng theo Nghị quyết 35-NQ/TW, đồng thời khẳng định vai trò tiên phong của ngành Tư pháp trong kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam theo tinh thần các văn kiện Đại hội Đảng gần đây [24].
Như vậy, qua thực tiễn sinh động tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ, trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực không chỉ là thực thi công lý mà còn là tham gia trực tiếp vào cuộc đấu tranh tư tưởng trên mặt trận tư pháp và không gian mạng, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi đường lối của Đảng trong giai đoạn cách mạng mới.
3. Trách nhiệm cụ thể của cán bộ TAND khu vực - đặc biệt là cán bộ mới
Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng đến năm 2026, đội ngũ cán bộ của hệ thống TAND, đặc biệt là cán bộ tại TAND khu vực, giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Với vai trò là thiết chế trung tâm của quyền tư pháp, Tòa án không chỉ thực hiện chức năng xét xử mà còn là “pháo đài” bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời là “lá chắn” trực tiếp trên mặt trận đấu tranh tư tưởng - lý luận theo tinh thần của Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong đó, cán bộ TAND khu vực - nhất là đội ngũ cán bộ trẻ, mới được tuyển dụng, bổ nhiệm - chính là lực lượng kế cận, là chủ thể trực tiếp hiện thực hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng vào thực tiễn hoạt động tư pháp ở cơ sở.
Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò đó, có thể khẳng định rằng cán bộ TAND khu vực chính là “người gác cổng cuối cùng” của công lý ở cấp cơ sở - nơi mà mọi tranh chấp, vi phạm pháp luật, kể cả các hành vi xâm phạm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hay các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đều được nhận diện, xử lý và phán quyết một cách công minh, khách quan, đúng pháp luật. Trách nhiệm này không chỉ mang tính nghề nghiệp mà còn mang tính chính trị sâu sắc, gắn liền với sứ mệnh bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Nhân dân.
Trước hết, về trụ cột thứ nhất - kiên định bản lĩnh chính trị - đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, xuyên suốt đối với mỗi cán bộ Tòa án. Trong bối cảnh các thế lực thù địch gia tăng chống phá trên không gian mạng, lợi dụng các vụ án, các vấn đề “nhạy cảm” trong hoạt động tư pháp để xuyên tạc, bôi nhọ chế độ, thì mỗi cán bộ Tòa án càng phải giữ vững lập trường tư tưởng, tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” [25]. Đồng thời, trong dự thảo các văn kiện Đại hội XIV, yêu cầu về xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” tiếp tục được nhấn mạnh như một điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng trong tình hình mới.
Đối với cán bộ mới được tuyển dụng, bổ nhiệm trong năm 2026, việc rèn luyện bản lĩnh chính trị không chỉ dừng lại ở nhận thức lý luận mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, thông qua việc chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn, giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng, chủ động “tự đề kháng” trước các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Tư tưởng “dân là gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của cán bộ Tòa án, bởi lẽ mọi bản án, quyết định của Tòa án đều phải hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý và chế độ. Việc “gần dân, hiểu dân, vì dân” không chỉ là khẩu hiệu mà phải trở thành chuẩn mực hành vi nghề nghiệp của mỗi cán bộ tư pháp.
Thứ hai, về trụ cột nâng cao năng lực chuyên môn và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp - đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chủ trương xây dựng Chính phủ số, Tòa án số tại Việt Nam. Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam đã nhấn mạnh yêu cầu “hiện đại hóa nền tư pháp, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan tư pháp” [26]. Trong thực tiễn, điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cán bộ Tòa án, đặc biệt là cán bộ trẻ, phải nhanh chóng thích ứng với các công cụ, nền tảng số, từ việc xử lý chứng cứ điện tử, tổ chức phiên tòa trực tuyến đến việc khai thác, vận hành các hệ thống cơ sở dữ liệu án.
Tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ, việc triển khai chuyển đổi số đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, với việc tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên sâu, bảo đảm 100% cán bộ được tiếp cận và sử dụng thành thạo các phần mềm nghiệp vụ như hệ thống quản lý án điện tử. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch, công khai của hoạt động xét xử, qua đó góp phần phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong lĩnh vực tư pháp. Đồng thời, việc xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về án cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, phù hợp với tinh thần của Hiến pháp năm 2013 về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tư pháp [27].
Thứ ba, về trụ cột chủ động tham gia đấu tranh trên mặt trận tư tưởng - lý luận, đây là một nội dung mới nhưng ngày càng trở nên cấp thiết đối với cán bộ Tòa án trong bối cảnh hiện nay. Nghị quyết số 35-NQ/TW đã xác định rõ nhiệm vụ “tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch” [28]. Trong đó, mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, phải trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận này.
Đối với cán bộ Tòa án, việc tham gia đấu tranh tư tưởng không chỉ thể hiện qua các bài viết chính luận, các hoạt động tuyên truyền mà còn được thể hiện trực tiếp thông qua từng bản án, từng phiên tòa. Một bản án đúng pháp luật, có sức thuyết phục cao, được công khai, minh bạch chính là một “thông điệp” mạnh mẽ phản bác lại các luận điệu xuyên tạc, sai trái về hệ thống tư pháp Việt Nam. Đồng thời, việc tham gia các diễn đàn trên không gian mạng, sử dụng các nền tảng truyền thông chính thống để lan tỏa thông tin tích cực, định hướng dư luận xã hội cũng là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần củng cố “trận địa tư tưởng” của Đảng trong kỷ nguyên số.
Đặc biệt, đối với cán bộ trẻ, mới được tuyển dụng, trách nhiệm này càng trở nên nặng nề hơn, bởi họ không chỉ là người thực thi nhiệm vụ hiện tại mà còn là lực lượng kế cận, quyết định tương lai của ngành Tòa án. Thực tiễn tại TAND khu vực 8 cho thấy, cán bộ trẻ đã từng bước khẳng định vai trò của mình thông qua việc tham gia giải quyết các vụ án liên quan đến an ninh mạng, tội phạm công nghệ cao - những lĩnh vực mới, phức tạp, đòi hỏi kiến thức liên ngành và bản lĩnh chính trị vững vàng. Bên cạnh đó, việc tích cực tham gia viết bài tuyên truyền, đề xuất các giải pháp cải tiến quy trình xét xử trực tuyến cũng thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ trẻ trong bối cảnh mới.
Tổng thể có thể khẳng định rằng, ba trụ cột nêu trên - bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn gắn với chuyển đổi số, và trách nhiệm đấu tranh tư tưởng - không tồn tại tách rời mà có mối quan hệ hữu cơ, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên nền tảng vững chắc cho việc thực hiện sứ mệnh của cán bộ TAND khu vực trong giai đoạn hiện nay. Việc thực hiện tốt các trụ cột này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp mà còn trực tiếp củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong mọi tình huống.
4. Một số giải pháp nâng cao trách nhiệm của cán bộ TAND khu vực trong thời gian tới
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới đến năm 2026 với yêu cầu đồng thời phải đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, phát triển kinh tế số, xã hội số và kiên quyết bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, việc nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ TAND khu vực không chỉ là yêu cầu nội tại của ngành Tòa án mà còn là đòi hỏi khách quan của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc tinh thần các văn kiện Đại hội XII, XIII và định hướng của Đại hội XIV của Đảng, cùng với các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 35-NQ/TW, cần triển khai đồng bộ, toàn diện các nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi.
Trước hết, giải pháp có tính nền tảng, xuyên suốt là tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ TAND khu vực. Đây không chỉ là yêu cầu thường xuyên mà còn là “lá chắn mềm” nhưng vô cùng vững chắc để phòng, chống nguy cơ suy thoái tư tưởng chính trị, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh: “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức; kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống suy thoái...” [29]. Do đó, việc tổ chức học tập, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về “dân là gốc”, về đạo đức công vụ, về liêm chính tư pháp cần được thực hiện một cách thực chất, gắn với đặc thù nghề nghiệp của cán bộ Tòa án. Đồng thời, cần đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW vào chương trình bồi dưỡng thường xuyên, coi đây là tiêu chí đánh giá bản lĩnh chính trị của mỗi cán bộ. Nghị quyết đã khẳng định rõ: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn của Đảng, của chế độ” [30], do đó mỗi cán bộ Tòa án phải tự ý thức mình là một “pháo đài tư tưởng” ngay trong chính hoạt động nghề nghiệp hằng ngày.
Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác liên ngành giữa TAND với các cơ quan trong hệ thống chính trị như Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là một giải pháp mang tính thực tiễn cao, đặc biệt trong xử lý các vụ án liên quan đến an ninh mạng, tội phạm công nghệ cao và trong công tác tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội. Trong bối cảnh các hành vi vi phạm pháp luật ngày càng có xu hướng “phi truyền thống”, sử dụng công nghệ cao, xuyên biên giới, thì việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử mà còn góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp trên mặt trận tư tưởng. Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ yêu cầu “tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống tư pháp, bảo đảm tính đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả trong thực thi quyền lực nhà nước” [31]. Trên thực tế, sự phối hợp này còn góp phần nâng cao tính thuyết phục của các bản án, quyết định tư pháp, từ đó hạn chế tối đa các luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật của các thế lực thù địch.
Thứ ba, hoàn thiện cơ sở hạ tầng số, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động tư pháp là một xu thế tất yếu, phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên số. Chiến lược chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đã xác định rõ mục tiêu xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, hiệu quả, trong đó Tòa án là một trong những lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số mạnh mẽ. Việc đầu tư các hệ thống phần mềm hỗ trợ phân tích chứng cứ điện tử, nhận diện hành vi vi phạm trên không gian mạng, cũng như xây dựng kho dữ liệu “bản án điển hình” quốc gia không chỉ giúp nâng cao chất lượng xét xử mà còn góp phần bảo đảm sự thống nhất trong áp dụng pháp luật, tăng cường tính công khai, minh bạch - những yếu tố cốt lõi để củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý. Đồng thời, việc số hóa dữ liệu án và triển khai các phiên tòa trực tuyến cũng là minh chứng sinh động cho việc hiện thực hóa quyền tiếp cận công lý của người dân trong điều kiện mới, phù hợp với tinh thần của Hiến pháp năm 2013: “TAND có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân...” [32].
Thứ tư, xây dựng và hoàn thiện cơ chế khuyến khích, khen thưởng đối với cán bộ trẻ có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực chuyển đổi số và đấu tranh tư tưởng là một giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo động lực, khơi dậy tinh thần sáng tạo, cống hiến của đội ngũ cán bộ kế cận. Trong bối cảnh hiện nay, cán bộ trẻ không chỉ cần “giỏi chuyên môn” mà còn phải “vững tư tưởng”, “nhạy bén công nghệ”, do đó việc ghi nhận, tôn vinh kịp thời những đóng góp của họ sẽ góp phần lan tỏa các giá trị tích cực, tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn ngành. Đồng thời, cần xây dựng các tiêu chí đánh giá cán bộ gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, coi đây là một nội dung quan trọng trong công tác cán bộ theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII về xây dựng đội ngũ cán bộ “đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” [33].
Trên cơ sở các định hướng chung đó, từ thực tiễn tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ, một sáng kiến có tính khả thi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn là đề xuất thành lập “Tổ phản ứng nhanh an ninh mạng” với nòng cốt là các cán bộ trẻ, có trình độ chuyên môn và kỹ năng công nghệ thông tin tốt. Tổ công tác này có nhiệm vụ theo dõi, phát hiện, phân tích và tham mưu xử lý kịp thời các thông tin xấu độc, sai trái liên quan đến hoạt động tư pháp, đặc biệt trên không gian mạng, trong thời gian ngắn nhất (dưới 24 giờ). Đây không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là một bước tiến trong việc chủ động “phòng ngừa từ sớm, từ xa” các nguy cơ ảnh hưởng đến uy tín của ngành Tòa án và niềm tin của Nhân dân.
Kết luận
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó đội ngũ cán bộ TAND khu vực giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thông qua hoạt động xét xử - trung tâm của quyền tư pháp - mỗi cán bộ Tòa án không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ công lý mà còn trực tiếp góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Thực tiễn tại TAND khu vực 8 - Phú Thọ cho thấy, dù còn nhiều khó khăn, thách thức, song với tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và sự nỗ lực không ngừng, đội ngũ cán bộ nơi đây đã và đang đóng góp những kết quả thiết thực vào công cuộc chung.
Đối với mỗi cán bộ trẻ, đặc biệt là những người mới bước vào ngành trong năm 2026, trách nhiệm đó càng trở nên thiêng liêng và nặng nề hơn. Đó không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước lịch sử. Việc không ngừng rèn luyện, học tập, nâng cao trình độ, giữ vững đạo đức nghề nghiệp, chủ động tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch chính là con đường để khẳng định bản lĩnh và giá trị của người cán bộ Tòa án trong thời đại mới.
Mỗi bản án được tuyên đúng pháp luật, mỗi phiên tòa được tổ chức công khai, minh bạch, mỗi hành động chuẩn mực của cán bộ Tòa án đều góp phần xây dựng niềm tin của Nhân dân - thứ “vốn chính trị” quý giá nhất của chế độ. Đồng thời, đó cũng chính là những “luận cứ sống động” để phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái, khẳng định tính ưu việt của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
Trong tinh thần đó, có thể khẳng định rằng: mỗi cán bộ TAND khu vực phải là một “chiến sĩ tiên phong” trên mặt trận tư tưởng, vừa “cầm cân nảy mực” trong xét xử, vừa “giữ lửa” niềm tin cho xã hội. Đó chính là con đường thiết thực nhất để góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV của Đảng đề ra, hướng tới xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, dân chủ, công bằng, văn minh trong kỷ nguyên phát triển mới.
Tài liệu tham khảo
[1], [11], [22] Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2026.
[2], [12], [24] Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2021.
[3], [15] Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
[4], [13], [21], [27], [32] Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013.
[5], [14], [20], [28], [30] Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
[6], [19], [17] Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập TAND cấp tỉnh, TAND khu vực và quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ.
[7], [17], [23] Luật Tổ chức TAND năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
[8], [18] BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
[9], [20], [18] Kế hoạch số 131/KH-TANDTC ngày 25/3/2025 của TAND tối cao về chuyển đổi số ngành TAND năm 2025.
[10], [16] Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2016.
[19] Nghị quyết số 03-NQ/ĐU ngày 18/3/2025 của Đảng ủy TAND tối cao.
[25], [29] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2021.
[26], [31] Bộ Chính trị, “Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới”.
[33] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2016.
PHẠM NGỌC HỒNG ANH
Tòa án nhân dân khu vực 8 - Phú Thọ.
