Theo Chương trình lập pháp năm 2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) được giao Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.
Thực hiện nhiệm vụ, Bộ Tư pháp khẩn trương, tích cực chuẩn bị hồ sơ chính sách của Luật. Để bảo đảm chất lượng, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) với vai trò và trách nhiệm tham mưu đã tổ chức nhiều tọa đàm, hội thảo nhằm đánh giá, nhận diện khó khăn, bất cập trong tổ chức thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) trong hơn 13 năm qua; lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý và hoạt động thực tiễn về các vấn đề cần sửa đổi Luật cho phù hợp với thực tế.
Tham dự và chủ trì tọa đàm có ông Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý; ông Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cùng sự tham gia của các đại biểu, các chuyên gia từ các Bộ, ban ngành, các điểm cầu đại diện của 34 tỉnh thành phố trên địa bàn cả nước trao đổi và thảo luận.
Toàn cảnh buổi tọa đàm.
Định hướng tại Tọa đàm, ông Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho hay, trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta xác định đột phá về thể chế là "đột phá của đột phá", việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 trở thành yêu cầu trọng tâm của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong năm 2026. Việc sửa đổi Luật lần này không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn mà còn khắc phục những bất cập, hạn chế đã bộc lộ qua thời gian triển khai thi hành, mà quan trọng nhất là đổi mới tư duy về quản lý, vận hành, cách thức triển khai công tác PBGDPL. Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu “xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật”, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng nhắc tới mục tiêu “thượng tôn Hiến pháp và pháp luật phải trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi chủ thể trong xã hội”. Làm sao để việc tìm hiểu, tuân thủ pháp luật của mọi người trong xã hội được thực hiện một cách tự giác, chủ động, trở thành nhu cầu tự thân từ đó thì công tác phổ biến, giáo dục pháp luật rất cần đổi mới, kết hợp phương pháp truyền thống còn hiệu quả với cách làm mới theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Chính vì vậy, sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật lần này sẽ được thực hiện một cách căn bản, toàn diện.
Ông Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý phát biểu tại tọa đàm.
Trên cơ sở đó, đại diện cho đơn vị được giao chủ trì tham mưu xây dựng hồ sơ chính sách của Luật, báo cáo tại tạo đàm, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cho biết, căn cứ Báo cáo tổng kết việc thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 và những yêu cầu đòi hỏi mới của Đảng và Nhà nước đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật qua nghiên cứu, tổng hợp ý kiến của một số đối tượng liên quan, Bộ Tư pháp dự kiến 06 nhóm chính sách cơ bản đưa và dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Các nhóm chính sách này được xác định trên cơ sở tổng kết thực tiễn hơn 13 năm thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, rà soát các văn bản, chủ trương của Đảng, Nhà nước có liên quan đến công tác PBGDPL, nghiên cứu, tham mưu mô hình PBGDPL của một số quốc gia trên thế giới. Trong đó tập trung vào các nội dung: (i) Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL); (ii) Hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL; (iii) Điều chỉnh đối tượng và hoàn thiện chính sách về PBGDPL cho các đối tượng đặc thù, yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau; (iv) Đưa nội dung pháp luật vào chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức; đổi mới công tác giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; (v) Gắn kết truyền thông chính sách với PBGDPL; đổi mới phương thức PBGDPL thông qua ứng dụng Công nghệ thông tin, chuyển đổi số; (vi) Hoàn thiện quy định về nguyền lực PBGDPL đáp ứng yêu cầu đổi mới cồn tác PBGDPL trong bối cảnh hiện nay.
Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên phát biểu tại tọa đàm.
Các nhóm chính sách nêu trên nhận được sự đồng thuận cao của đa số các đại biểu tham dự Tọa đàm. Đặc biệt, các ý kiến tập trung trao đổi và mạnh mẽ kiến nghị việc sửa đổi Luật cần ưu tiên giải quyết một số vấn đề có tác động lớn đến hiệu quả của công tác PBGDPL, ví dụ như nhóm đối tượng đặc thù trong công tác PBGDPL, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong chuyển đổi số về PBGDPL, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng địa phương được lựa chọn và quyết định cách thức PBGDPL cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đối tượng tại địa phương; quy định thành lập Hội đồng ở cấp xã; có cơ chế, tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL và trong đó đo lường dựa trên mức độ tuân thủ pháp luật, tình hình vi phạm pháp luật của các đối tượng quản lý...
PGS.TS Nguyễn Minh Đoan, Trường Đại học Luật Hà Nội phát biểu tại tọa đàm.
Góp ý tại tọa đàm, PGS. TS Nguyễn Minh Đoan, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng tất cả các cơ quan, tổ chức đều nên có trách nhiệm chung về PBGDPL, tuy nhiên trong đó, sẽ có những cơ quan, những tổ chức có trách nhiệm chính trong việc PBGDPL.
Đồng tình với chính sách hoàn thiện quy định về quyền của cơ quan, tổ chức làm nhiệm vụ phổ biến giáo dục pháp luật, PGS.TS Nguyễn Minh Đoan cũng kiến nghị nhấn mạnh yếu tố trong PBGDPL cần có sự tiếp nối, liên thông, thống nhất không trùng lặp về nội dung trong quá trình PBGDPL của tất cả các chủ thể khác nhau. PGS. TS Nguyễn Minh Đoan cho hay, để hoàn thiện nội dung này, cần có sự phối hợp từ Trung ương cho đến các đơn vị cơ sở, thậm chí có thể nghiên cứu và cấp chứng chỉ về những nội dung đã được PBGDPL để đạt được hiệu quả tốt nhất.
Cùng với đó, cũng cần sửa đổi và quy định rõ việc thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng công việc và thực thi công vụ của đội ngũ này. Bởi đây là hoạt động liên quan đến bồi dưỡng, đào tạo PBGDPL do đó, cần tập trung và chú trọng tới kỹ năng thực hành và tư duy pháp lý.
Đồng thời, PGD. TS Nguyễn Minh Đoan cũng kiến nghị áp dụng khoa học công nghệ vào PBGDPL vì đây là hoạt động vô cùng quan trọng trong giai đoạn hiện nay.
Bà Phạm Thuý Hạnh, Phó Vụ trưởng Vụ pháp luật, Văn phòng Chính phủ phát biểu tại tọa đàm.
Cùng góp ý tại tọa đàm, bà Phạm Thuý Hạnh, Phó Vụ trưởng Vụ pháp luật, Văn phòng Chính phủ kiến nghị, cần chú trọng trách nhiệm hướng dẫn và giải thích trong công tác xây dựng và ban hành văn bản của các cơ quan. Bởi, theo Phó Vụ trưởng Vụ pháp luật, Văn phòng Chính phủ đây là một trong những trách nhiệm có nhu cầu thực tế rất lớn hiện nay, theo đó cần phải giao trách nhiệm cho cơ quan trực tiếp ban hành văn bản và cơ quan tham mưu ban hành văn bản đó để hướng dẫn tổ chức thực hiện, đặc biệt là ngay sau khi ban hành văn bản.
Ngoài ra, cũng có một số đại biểu kiến nghị sửa đổi tên các nhóm chính sách sao cho rõ ràng, cụ thể, có thể trực tiếp nhận ra được các giải pháp trong từng chính sách.
Nhiều ý kiến cũng nhất trí cao về chính sách liên quan đến các nhóm đối tượng ưu tiên PBGDPL; việc thực hiện PBGDPL cho cán bộ, công chức và tập trung vào kỹ năng thực hành, tư duy pháp lý; cơ chế huy động luật sư, luật gia, trợ giúp viên pháp lý, giáo viên giảng dạy pháp luật tham gia PBGDPL bên cạnh lực lượng báo cáo viên pháp luật...
Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật Phan Hồng Nguyên phát biểu kết luận.
Kết luận Tọa đàm, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật Phan Hồng Nguyên cho biết việc xác định đúng và đầy đủ những vấn đề chính sách cần đưa vào dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi) là điều kiện tiên quyết để bảo đảm chất lượng soạn thảo. Công tác PBGDPL đã được xác định là trách nhiệm của hệ thống chính trị, do đó phải xác định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan theo hướng có trách nhiệm chủ trì xây dựng luật, văn bản chuyên ngành nào thì có trách nhiệm PBGDPL về chuyên ngành đó. Hằng năm phải có chương trình, kế hoạch PBGDPL. Đặc biệt mô hình cấp xã hiện nay cũng có thay đổi về chức năng, vị trí, vai trò, nên cần có thiết chế Hội đồng để chỉ đạo, định hướng, phối hợp PBGDPL nhưng cơ chế phối hợp phải được xác định rõ ràng, cụ thể.
Bên cạnh đó, cách thức, phương pháp PBGDPL cũng cần đổi mới, tiếp tục duy trì cách làm truyền thống hiệu quả kết hợp cách làm mới thông qua công nghệ số, bảo đảm thông tin, PBGDPL trên kênh chính thống và đúng, đủ, sạch, sống. Luật sẽ quy định những vấn đề ổn định, nguyên tắc và những vấn đề linh hoạt, yêu cầu được điều chỉnh cho phù hợp để theo kịp thực tiễn thì có thể quy định và giải quyết trong văn bản hướng dẫn thi hành. Quy định rõ cơ chế tài chính theo hướng định lượng mức tối thiểu, có cơ chế kiểm tra, đánh giá, phân loại. Trên cơ sở đó, ông Phan Hồng Nguyên cho biết, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý sẽ tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp, hoàn thiện các nhóm chính sách của Luật PBGDPL (sửa đổi), sớm hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật để tiếp tục lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.
