Từ thực tiễn hành nghề tại địa phương, Luật sư Trần Quốc Thành, Chủ tịch Hội đồng Khen thưởng – Kỷ luật (Đoàn Luật sư tỉnh Nghệ An) đã đề xuất bổ sung thêm hai nội dung quan trọng vào Điều 12 của dự thảo Luật Luật sư nhằm tăng cường cơ sở pháp lý cho hoạt động thu thập chứng cứ của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư.
Luật sư Trần Quốc Thành, Chủ tịch Hội đồng Khen thưởng – Kỷ luật (Đoàn Luật sư tỉnh Nghệ An) kiến nghị bổ sung điểm i khoản 1 Điều 12 quy định về quyền và nghĩa vụ của luật sư (Ảnh: Nguyễn Lý)
Cụ thể, Luật sư Thành kiến nghị bổ sung điểm i khoản 1 Điều 12 quy định về quyền và nghĩa vụ của luật sư với nội dung:
“Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cho sao chép hoặc cung cấp những tài liệu có liên quan đến việc giải quyết vụ việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân đó đang lưu giữ, quản lý”.
Đồng thời, ông cũng đề xuất bổ sung điểm n khoản 1 Điều 12 quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức hành nghề luật sư với nội dung tương tự:
“Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cho sao chép hoặc cung cấp những tài liệu có liên quan đến việc giải quyết vụ việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân đó đang lưu giữ, quản lý”.
Theo giới chuyên gia pháp lý, đây là đề xuất có cơ sở thực tiễn và phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp hiện nay. Trong hoạt động hành nghề, luật sư thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu, hồ sơ, chứng cứ liên quan đến vụ việc, đặc biệt đối với các tranh chấp dân sự, đất đai, hành chính, kinh doanh thương mại hoặc khi tham gia bảo vệ quyền lợi cho bị can, bị cáo, đương sự.
Mặc dù trong nhiều quy định pháp luật đã ghi nhận vai trò của luật sư trong hoạt động tố tụng, song trên thực tế, quyền yêu cầu cung cấp tài liệu của luật sư vẫn chưa được quy định đầy đủ, rõ ràng và thống nhất. Không ít trường hợp cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân từ chối cung cấp tài liệu với lý do “không có nghĩa vụ”, “không thuộc thẩm quyền” hoặc yêu cầu phải có văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng.
Điều này dẫn đến tình trạng luật sư gặp khó khăn trong việc xác minh tình tiết vụ án, thu thập chứng cứ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tranh tụng cũng như hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức.
Dưới góc độ pháp lý, việc bổ sung quy định nêu trên được đánh giá là phù hợp với tinh thần của Hiến pháp năm 2013 về bảo đảm quyền con người, quyền công dân, quyền bào chữa và nguyên tắc tranh tụng trong xét xử.
Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng xác định yêu cầu nâng cao vị thế, vai trò của luật sư trong hoạt động tư pháp; tạo điều kiện để luật sư thực hiện đầy đủ chức năng tham gia bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân.
Theo các chuyên gia, nếu được luật hóa, quy định này sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho luật sư trong quá trình hành nghề, đồng thời nâng cao trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc cung cấp thông tin phục vụ giải quyết vụ việc theo quy định pháp luật.
Đặc biệt, đề xuất không chỉ trao quyền cho cá nhân luật sư mà còn mở rộng cho tổ chức hành nghề luật sư. Điều này được cho là phù hợp với thực tiễn hiện nay khi nhiều vụ việc được thực hiện theo cơ chế phối hợp giữa các luật sư trong cùng tổ chức hành nghề, nhất là đối với các vụ án phức tạp, có nhiều tài liệu, chứng cứ cần thu thập, nghiên cứu.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc hoàn thiện quy định về quyền yêu cầu cung cấp tài liệu sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng khiếu kiện kéo dài, hạn chế việc thu thập chứng cứ thiếu khách quan hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan tiến hành tố tụng.
Trong bối cảnh cải cách tư pháp hiện nay, luật sư không chỉ thực hiện vai trò bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng mà còn là chủ thể góp phần kiểm soát hoạt động tố tụng, bảo đảm tính minh bạch và công bằng của quá trình giải quyết vụ việc.
NGUYỄN LÝ
