Trên cơ sở phân tích các quan điểm của Đảng tại Đại hội XIV, Nghị quyết 35-NQ/TW và Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số, bài viết chỉ ra những hạn chế hiện nay và đề xuất các giải pháp cụ thể: xây dựng hệ sinh thái thông tin liên hoàn trên không gian mạng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc để “phủ xanh” môi trường số, kết hợp đấu tranh “xây” và “chống” một cách khoa học, sáng tạo. Từ thực tiễn hoạt động của MTTQ và các hội quần chúng, bài viết khẳng định rằng chỉ có đổi mới mạnh mẽ mới giữ vững “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ảnh minh họa. Nguồn: VGP.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư tiếp tục diễn biến phức tạp và chuyển đổi số quốc gia được đẩy mạnh toàn diện, sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, lĩnh vực tư tưởng - chính trị đang đứng trước những biến đổi sâu sắc, toàn diện và chưa từng có tiền lệ. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là động lực then chốt cho phát triển kinh tế - xã hội mà còn trở thành “mặt trận” then chốt trong cuộc đấu tranh tư tưởng, nơi các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị không ngừng lợi dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông hiện đại để xuyên tạc, chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và nội dung AI để xuyên tạc, chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, gây hoang mang dư luận và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (thông qua đầu năm 2026) đã khẳng định rõ định hướng chiến lược: “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính” cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng theo hướng ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện”, “xây dựng hệ sinh thái thông tin lành mạnh” và “chủ động lan tỏa nhanh những thông điệp tích cực về đất nước” trên không gian mạng [1]. Đây chính là sự kế thừa và phát triển sáng tạo quan điểm của Đảng qua các kỳ Đại hội XII, XIII, khi chuyển đổi số được xác định không chỉ là công cụ kỹ thuật mà là nhiệm vụ chính trị chiến lược, gắn liền với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Cùng với đó, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi và được tiếp tục cụ thể hóa qua các văn kiện quan trọng sau này. Nghị quyết khẳng định rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; bảo vệ nhân dân, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc [2]. Đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, trong đó MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng đóng vai trò nòng cốt, then chốt trong việc xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên không gian mạng.
Đến năm 2026, bối cảnh đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW ngày 30/12/2025 của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương đã cụ thể hóa nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn liền với bầu cử Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 và các đại hội của MTTQ cùng các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng [3]. Đồng thời, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nhấn mạnh chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp công tác chính trị, tư tưởng, tạo ra hệ sinh thái thông tin liên hoàn, lấy thông tin chính thống “phủ xanh” không gian mạng và thực hiện phương châm “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” [4].
Trong bối cảnh ấy, MTTQ Việt Nam - tổ chức liên minh chính trị, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc - cùng các hội quần chúng (Hội CCB Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội LHPN Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội LHTN Việt Nam...) đóng vai trò nòng cốt, then chốt. Đây không chỉ là “cầu nối” giữa Đảng với Nhân dân mà còn là lực lượng tiên phong, gần dân nhất, trực tiếp nhất trong việc xây dựng và củng cố “thế trận lòng dân” trên không gian mạng. Với hệ thống tổ chức rộng khắp từ Trung ương đến cơ sở cùng đội ngũ cán bộ, đoàn viên, hội viên đông đảo và đa dạng, MTTQ và các hội quần chúng có lợi thế đặc biệt để triển khai công tác chính trị, tư tưởng linh hoạt, sáng tạo, gần gũi với Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trí thức, văn nghệ sĩ và kiều bào [5].
Chính vì vậy, việc làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các giải pháp đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng có ý nghĩa lý luận khoa học và thực tiễn cấp thiết. Bài viết tập trung phân tích sâu những vấn đề cốt lõi: (i) cơ sở lý luận và quan điểm của Đảng về chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng theo tinh thần các nghị quyết Đại hội XII, XIII, XIV và Nghị quyết 35-NQ/TW; (ii) thực trạng vai trò của MTTQ và các hội quần chúng trong bối cảnh năm 2026 với những thách thức mới từ không gian mạng; (iii) các giải pháp cụ thể, đồng bộ, khả thi nhằm đổi mới nội dung và phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng.
Chỉ khi đổi mới thực sự mạnh mẽ, khoa học và sáng tạo từ vai trò nòng cốt của MTTQ và các hội quần chúng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mới thực sự trở thành “lá chắn thép” vững chắc, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đưa đất nước bước vững chắc vào kỷ nguyên phát triển mới.
2. Cơ sở lý luận và quan điểm của Đảng về chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh - “rường cột” của chế độ, “lá chắn thép” bảo vệ Nhân dân, bảo vệ Đảng và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Trong kỷ nguyên số, khi không gian mạng trở thành mặt trận quan trọng, bảo vệ nền tảng tư tưởng phải được mở rộng toàn diện ra môi trường số, nơi các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng công nghệ để xuyên tạc, chống phá.
Cơ sở lý luận xuất phát từ việc kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số. Đảng ta đã thể chế hóa quan điểm này một cách nhất quán qua các kỳ Đại hội. Đến Đại hội XIV (tháng 1/2026), quan điểm này được nâng lên tầm cao mới, khẳng định rõ: “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính” cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới; đồng thời yêu cầu “đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng theo hướng ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện”, “xây dựng hệ sinh thái thông tin lành mạnh” và “chủ động lan tỏa nhanh những thông điệp tích cực về đất nước” trên không gian mạng [6]. Đây là sự kế thừa và phát triển sáng tạo đường lối của Đảng, thể hiện tư duy chiến lược sâu sắc trong giai đoạn phát triển mới sau 40 năm đổi mới.
Quan điểm cốt lõi của Đảng về chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng được làm rõ nhất trong Nghị quyết số 35-NQ/TW. Nghị quyết khẳng định rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; bảo vệ nhân dân, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc [7]. Đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, trong đó MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng là lực lượng then chốt, trực tiếp xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng.
Nghị quyết 35-NQ/TW đã mở đường cho việc cụ thể hóa chuyển đổi số trong lĩnh vực tư tưởng qua Nghị quyết số 52-NQ/TW (2019) và Nghị quyết số 57-NQ/TW (2024), trong đó nhấn mạnh chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp công tác chính trị, tư tưởng, tạo ra hệ sinh thái thông tin liên hoàn, lấy thông tin chính thống “phủ xanh” không gian mạng và thực hiện phương châm “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” [8], [9].
Trong hệ thống quan điểm này, MTTQ Việt Nam cùng các hội quần chúng (Hội CCB Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội LHPN Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội LHTN Việt Nam...) được xác định là lực lượng nòng cốt. Các hội quần chúng là “cánh tay nối dài” của Đảng, trực tiếp tiếp cận cơ sở qua các hình thức gần dân và “gần không gian số”.
Thực tiễn 40 năm đổi mới đã chứng minh rõ giá trị của các quan điểm trên. Khi MTTQ và các hội quần chúng chủ động ứng dụng công nghệ số qua diễn đàn trực tuyến, Fanpage, TikTok chính thống và nền tảng tương tác hai chiều, hiệu quả tuyên truyền, vận động và bảo vệ nền tảng tư tưởng tăng gấp bội. Các mô hình như “Thế trận lòng dân trên không gian mạng”, “Tuyên truyền viên số tại cơ sở” đã kịp thời lan tỏa thông tin tích cực và phản bác luận điệu sai trái.
Tóm lại, cơ sở lý luận và quan điểm của Đảng về chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng là sự kết tinh giữa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với thực tiễn cách mạng Việt Nam, được cụ thể hóa qua Nghị quyết 35-NQ/TW, Nghị quyết 52-NQ/TW, Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết 57-NQ/TW. Đây là kim chỉ nam để MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng phát huy vai trò nòng cốt, đổi mới nội dung và phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên phát triển mới.
3. Thực trạng vai trò của MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian số
Những năm qua, đặc biệt giai đoạn 2021-2026, dưới sự lãnh đạo của Đảng, MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng đã nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều mô hình, giải pháp sáng tạo, góp phần quan trọng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng - mặt trận then chốt trong cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay. Việc triển khai gắn chặt với tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW, khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng là “nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân” [10], trong đó MTTQ và các hội quần chúng là lực lượng nòng cốt, trực tiếp xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên môi trường số.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, với bản chất là tổ chức liên minh chính trị, trung tâm đoàn kết toàn dân tộc, đã chủ động triển khai nhiều mô hình đột phá, nổi bật là xây dựng “Thế trận lòng dân trên không gian mạng”. Trong năm 2025 - 2026, Mặt trận phối hợp với Ban Chỉ đạo 35 các cấp tổ chức Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Hai, thu hút hàng nghìn tác phẩm đa phương tiện đăng tải rộng rãi trên Facebook, TikTok, Zalo OA và YouTube chính thống [11]. Các chuyên trang, chuyên mục “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” trên báo chí Mặt trận kết hợp nội dung đa phương tiện để tuyên truyền đường lối Đại hội XIV, bảo vệ bầu cử Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp và lan tỏa thành tựu 40 năm đổi mới [12].
Các hội quần chúng cũng phát huy vai trò “cánh tay nối dài” của Đảng một cách hiệu quả, sáng tạo và sát cơ sở. Với nhiều mô hình như “Thanh niên tình nguyện số”, “Phụ nữ với an ninh mạng”, “Nông dân làm giàu trên nền tảng số” cùng các diễn đàn trực tuyến, nhóm tương tác cộng đồng, các hội đã huy động hàng chục nghìn đoàn viên, hội viên lan tỏa thông tin chính thống và phản bác luận điệu sai trái [13].
Những nỗ lực trên đã mang lại kết quả thiết thực, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng và củng cố niềm tin của Nhân dân. Theo báo cáo tổng kết năm 2025 của MTTQ và các đoàn thể Trung ương, số lượng nội dung tích cực lan tỏa trên không gian mạng tăng đáng kể, kịp thời định hướng dư luận trước Đại hội XIV và hỗ trợ công tác bầu cử năm 2026 [14]. Đây là minh chứng sinh động cho việc cụ thể hóa Nghị quyết 35-NQ/TW trong bối cảnh chuyển đổi số, nơi MTTQ và các hội quần chúng không chỉ là lực lượng tuyên truyền mà còn là “lá chắn” trực tiếp bảo vệ “thế trận lòng dân” [15].
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập cần được nhìn nhận thẳng thắn. Thứ nhất, nội dung tuyên truyền ở một số nơi còn mang tính giáo điều, khuôn mẫu, thiếu sức thuyết phục và sức lan tỏa sâu rộng đối với thế hệ trẻ - đặc biệt là thế hệ Z và Alpha - những đối tượng tiếp cận thông tin chủ yếu qua mạng xã hội ngắn, hình ảnh và nội dung giải trí. Thứ hai, phương thức hoạt động chủ yếu vẫn là “đẩy” thông tin một chiều, chưa chuyển mạnh sang tương tác hai chiều, lắng nghe và đối thoại trên các nền tảng số. Thứ ba, việc khai thác dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và công cụ phân tích xu hướng dư luận còn hạn chế, chưa triển khai đồng bộ ở cấp cơ sở, dẫn đến phản ứng chậm trước các đợt tấn công tư tưởng. Thứ tư, sự phối hợp giữa MTTQ với các hội quần chúng còn chồng chéo, thiếu thống nhất về kế hoạch và cơ chế đánh giá hiệu quả, làm giảm sức mạnh tổng hợp chung. Những hạn chế này, nếu không khắc phục kịp thời, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng [16] cũng như mục tiêu đột phá chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045 theo Nghị quyết 57-NQ/TW [17].
Tóm lại, thực trạng vai trò của MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian số đã có những bước tiến quan trọng nhưng vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu của tình hình mới. Những hạn chế trên đòi hỏi phải có sự đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, lấy MTTQ làm trung tâm chỉ đạo, các hội quần chúng làm lực lượng nòng cốt, xung kích nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia [18].
4. Đổi mới nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng
Nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia phải thực sự “vừa xây vừa chống”, khoa học, thuyết phục, gần gũi với đời sống Nhân dân và phù hợp với từng đối tượng cụ thể, đặc biệt là thế hệ trẻ, trí thức, văn nghệ sĩ và kiều bào. Đây là yêu cầu cốt lõi được Đảng ta nhấn mạnh trong Nghị quyết Đại hội XIV nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW. MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng, với vai trò nòng cốt, then chốt, phải là lực lượng chủ lực thực hiện đổi mới nội dung này một cách sâu sắc, sáng tạo, khoa học.
Thứ nhất, kiên định, bổ sung và phát triển lý luận là nền tảng then chốt của nội dung đổi mới. Đảng ta khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là “rường cột” của chế độ và “lá chắn thép” bảo vệ Nhân dân. Trong kỷ nguyên số, việc bảo vệ và phát triển sáng tạo nền tảng này đòi hỏi phải làm rõ giá trị thời đại, cụ thể hóa trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số. MTTQ Việt Nam cần chủ trì tổ chức các diễn đàn khoa học trực tuyến quy mô lớn, thường xuyên, mời trí thức, chuyên gia, văn nghệ sĩ và đại diện các tầng lớp Nhân dân tham gia để tạo luận cứ sắc bén, khoa học, gắn với quan điểm Đại hội XIV về “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính” cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua đó, Mặt trận và các hội quần chúng không chỉ truyền bá mà còn bổ sung, phát triển lý luận từ thực tiễn phong phú của Nhân dân [19].
Thứ hai, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch phải được thực hiện quyết liệt, sắc bén, kịp thời và có hệ thống. Trong bối cảnh năm 2026, các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc đường lối Đại hội XIV, chống phá bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. MTTQ Việt Nam cần phối hợp với các hội quần chúng xây dựng “bộ tiêu chuẩn nhận diện thông tin xấu độc” thống nhất từ Trung ương đến cơ sở. Các hội quần chúng phải là “lá chắn” đầu tiên tại cơ sở, sử dụng ngôn ngữ đời thường, câu chuyện thực tiễn từ làng quê, khu phố, nhà máy, trường học để kịp thời “giải mã” và phản bác các luận điệu thù địch. Việc đấu tranh này phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW và Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW năm 2026 [20].
Thứ ba, lan tỏa giá trị tích cực phải trở thành trọng tâm xuyên suốt, tạo sức hút mạnh mẽ và sức lan tỏa rộng rãi trên không gian mạng. Nội dung cần khẳng định rõ nét thành tựu 40 năm đổi mới và vai trò của MTTQ Việt Nam trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đặc biệt triển khai Nghị quyết số 43-NQ/TW về phát huy sức mạnh đại đoàn kết. MTTQ phải chủ trì lan tỏa qua nội dung đa dạng, phù hợp từng đối tượng: video ngắn trên TikTok và YouTube dành cho thanh niên; infographic, podcast cho trí thức; nội dung song ngữ và tiếng dân tộc dành cho đồng bào và kiều bào. Các hội quần chúng cần xây dựng các chiến dịch truyền thông số liên tục nhằm khẳng định vai trò nòng cốt của Mặt trận và các tổ chức thành viên [21].
Để thực hiện hiệu quả ba nội dung trên, MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, kết hợp với công tác tuyên giáo, báo chí và các cơ quan nhà nước. Việc đổi mới nội dung phải lấy Nhân dân làm trung tâm, thực tiễn làm thước đo, chuyển đổi số làm động lực, tạo sức mạnh tổng hợp to lớn.
Chỉ khi nội dung được đổi mới mạnh mẽ, khoa học, sáng tạo và gần dân như vậy, MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng mới thực sự phát huy vai trò nòng cốt, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội XIV [22].
5. Đổi mới phương thức - trọng tâm là xây dựng hệ sinh thái số
Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia phải được thực hiện một cách đồng bộ, hiện đại, khoa học và sáng tạo, lấy công nghệ số làm nền tảng quan trọng nhưng lấy Nhân dân làm trung tâm, lấy thực tiễn làm thước đo và lấy hiệu quả thực tế làm mục tiêu cuối cùng. Đây là yêu cầu chiến lược then chốt được Đảng ta nhấn mạnh trong Nghị quyết Đại hội XIV, nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị, khẳng định rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là “nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân” [23]. MTTQ Việt Nam, với bản chất là tổ chức liên minh chính trị, trung tâm đoàn kết toàn dân tộc, cùng các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ phải phát huy vai trò nòng cốt, then chốt, trở thành lực lượng tiên phong xây dựng hệ sinh thái thông tin số liên hoàn, thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, từ không gian mạng đến đời sống thực tiễn, góp phần tạo nên “thế trận lòng dân” vững chắc trên mặt trận tư tưởng trong kỷ nguyên phát triển mới.
Trước hết, đổi mới phương thức phải tập trung xây dựng hệ sinh thái thông tin liên hoàn, lấy MTTQ Việt Nam làm trung tâm chỉ đạo, các hội quần chúng làm lực lượng nòng cốt xung kích. MTTQ cần phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội hình thành “Mạng lưới tuyên truyền số quốc gia” thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, bao gồm một nền tảng chung (cổng thông tin hoặc ứng dụng di động) kết nối chặt chẽ các Fanpage, TikTok, YouTube, Zalo OA chính thống của Mặt trận và các hội quần chúng. Nền tảng này phải được xây dựng trên công nghệ đám mây hiện đại, đảm bảo an ninh mạng theo Luật An ninh mạng năm 2018 (sửa đổi, bổ sung), đồng thời tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) dưới sự quản lý chặt chẽ của con người để phân tích xu hướng dư luận, dự báo sớm các đợt tấn công tư tưởng, phát hiện thông tin sai sự thật và phản ứng nhanh chóng trong vòng 1 - 2 giờ. Trong năm 2025 - 2026, MTTQ đã và đang thí điểm mô hình này tại một số tỉnh, thành phố, kết nối hơn 10.000 tài khoản chính thống, tạo nên dòng chảy thông tin tích cực liên tục, kịp thời định hướng dư luận trước Đại hội XIV của Đảng và cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 [24].
Tiếp theo, đổi mới phương thức phải chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang tương tác hai chiều, đối thoại thực chất và giáo dục sâu rộng. MTTQ Việt Nam cần tổ chức định kỳ “Diễn đàn Nhân dân trực tuyến” hàng tháng trên nền tảng số, mời đại biểu Quốc hội, cán bộ lãnh đạo các cấp, trí thức, văn nghệ sĩ và đại diện các tầng lớp Nhân dân tham gia trực tiếp trao đổi, lắng nghe ý kiến, giải đáp thắc mắc và phản biện xã hội. Các hội quần chúng phải đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đoàn viên, hội viên thông qua hợp tác với Bộ Thông tin và Truyền thông, xây dựng đội ngũ “tuyên truyền viên số” tại mỗi thôn, bản, khu phố, tổ dân phố với ít nhất một người có khả năng sản xuất nội dung số, tương tác nhanh nhạy và phản bác luận điệu sai trái. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có thể triển khai rộng khắp phong trào “Thanh niên làm chủ không gian mạng”, Hội LHPN Việt Nam phát triển “Câu lạc bộ Phụ nữ số”, Hội Nông dân Việt Nam xây dựng “Nhóm hỗ trợ nông dân trên nền tảng số”... Những hoạt động này không chỉ nâng cao năng lực số cho Nhân dân mà còn tạo kênh phản hồi trực tiếp từ cơ sở lên Trung ương, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng theo tinh thần Quyết định 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ [25].
Một nội dung quan trọng khác là phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội trên nền tảng số một cách hiệu quả và thực chất. MTTQ Việt Nam phải số hóa toàn bộ quy trình thực hiện Quyết định 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW, xây dựng cổng thông tin tiếp nhận ý kiến Nhân dân, tổ chức các phiên phản biện xã hội trực tuyến về dự thảo chính sách, luật pháp, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, an ninh mạng và bảo vệ nền tảng tư tưởng. Các hội quần chúng cần tham gia tích cực, giám sát việc triển khai các quyết sách của Đảng tại cơ sở qua hình thức số, kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý các biểu hiện suy thoái tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Trong bối cảnh năm 2026, khi đất nước tập trung bảo vệ cuộc bầu cử và các đại hội của MTTQ cùng các tổ chức chính trị - xã hội, phương thức giám sát số này sẽ góp phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc theo Nghị quyết số 43-NQ/TW [26].
Đồng thời, đổi mới phương thức phải mở rộng ra cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế. MTTQ Việt Nam phối hợp với Đảng ủy Liên hiệp các tổ chức Hữu nghị Việt Nam xây dựng các kênh truyền thông số song ngữ, đa ngôn ngữ, sử dụng TikTok, YouTube, Facebook toàn cầu để người Việt Nam ở nước ngoài trở thành “sứ giả” lan tỏa thông tin chính thống về đất nước, phản bác các luận điệu xuyên tạc. Các hội quần chúng có thể tổ chức các hội thảo trực tuyến, diễn đàn số kết nối kiều bào với trong nước, khẳng định vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện đại, hội nhập.
Để phương thức đổi mới đạt hiệu quả cao nhất, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, liên tổ chức chặt chẽ, tránh chồng chéo, xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả dựa trên dữ liệu lớn (số lượt tương tác, tỷ lệ thông tin tích cực, mức độ lan tỏa) và tăng cường nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công - tư trong xây dựng nền tảng công nghệ. MTTQ và các hội quần chúng phải kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa công nghệ và con người, giữa “xây” và “chống”, đảm bảo công tác chính trị, tư tưởng luôn chủ động, dẫn dắt, “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” theo đúng tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá chuyển đổi số quốc gia [27].
6. Giải pháp và kiến nghị
Để triển khai hiệu quả đổi mới nội dung và phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng, cần tập trung thực hiện đồng bộ, quyết liệt một số giải pháp và kiến nghị cụ thể sau đây.
Thứ nhất, Ban Thường vụ Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương cần sớm ban hành “Chương trình chuyển đổi số công tác tư tưởng đến năm 2030” với chỉ tiêu cụ thể, khả thi như 100% tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng cơ sở có tuyên truyền viên số; 80% đoàn viên, hội viên tham gia nền tảng số; 100% chuyên trang, chuyên mục về bảo vệ nền tảng tư tưởng được xây dựng và vận hành thường xuyên trên các nền tảng số. Chương trình này phải gắn chặt với Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW năm 2026 của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng [28].
Thứ hai, tăng cường kinh phí xã hội hóa, đẩy mạnh hợp tác công - tư trong xây dựng nền tảng công nghệ, phát triển nội dung số và đào tạo nguồn nhân lực. MTTQ cần chủ trì huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức quốc tế và kiều bào để hỗ trợ xây dựng hạ tầng số an toàn, hiện đại.
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, liên tổ chức chặt chẽ, thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực. Cần xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng giữa MTTQ với Ban Tuyên giáo, Bộ Thông tin và Truyền thông, các cơ quan báo chí và lực lượng công an nhân dân để tạo sức mạnh tổng hợp.
Thứ tư, xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả dựa trên dữ liệu lớn và công nghệ số, bao gồm số lượt tương tác, tỷ lệ thông tin tích cực, mức độ lan tỏa, khả năng phản bác luận điệu sai trái và mức độ củng cố niềm tin của Nhân dân. Đánh giá phải được thực hiện định kỳ, khách quan và công khai.
Thứ năm, kết hợp chặt chẽ với công tác xây dựng Đảng, phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong môi trường số. MTTQ và các hội quần chúng phải đẩy mạnh giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên, nâng cao sức đề kháng trước thông tin xấu độc, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Kết luận
Chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là nhiệm vụ chính trị chiến lược, mang tính sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. MTTQ Việt Nam và các hội quần chúng, với vai trò nòng cốt, then chốt, bằng sự đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức, sẽ góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên không gian mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới. Thực tiễn đã và đang chứng minh: sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chính là “lá chắn thép” bất khả chiến bại trước mọi âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị. Chỉ khi MTTQ và các hội quần chúng thực sự phát huy vai trò nòng cốt, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mới đạt được hiệu quả cao nhất, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững mạnh và đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của dân tộc Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, phồn vinh và hạnh phúc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Tài liệu tham khảo:
[1] Đảng CSVN (2026). Nghị quyết ĐHĐBTQ lần thứ XIV. Hà Nội: Nxb CTQGST.
[2] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
[3] Ban Chỉ đạo 35 Trung ương (2025). Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW ngày 30/12/2025 về hoạt động năm 2026.
[4] Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
[5] MTTQ Việt Nam (2025 - 2026). Các báo cáo tổng kết công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng và chuyển đổi số trong hoạt động Mặt trận.
[6] Đảng CSVN (2026). Nghị quyết ĐHĐBTQ lần thứ XIV. Hà Nội: Nxb CTQGST.
[7] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018.
[8] Bộ Chính trị (2019). Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
[9] Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024.
[10] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018.
[11] Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương (2026). Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.
[12] Đảng CSVN (2026). Nghị quyết ĐHĐBTQ lần thứ XIV. Hà Nội: Nxb CTQGST.
[13] Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (2025). Các báo cáo chuyên đề về vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng.
[14] Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương (2026). Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.
[15] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018.
[16] Đảng CSVN (2026). Nghị quyết ĐHĐBTQ lần thứ XIV. Hà Nội: Nxb CTQGST.
[17] Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024.
[18] Ban Chỉ đạo 35 Trung ương (2025). Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW ngày 30/12/2025.
[19] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018.
[20] Ban Chỉ đạo 35 Trung ương (2025). Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW ngày 30/12/2025.
[21] Bộ Chính trị (2023). Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023 về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.
[22] Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024.
[23] Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018.
[24] Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương (2026). Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.
[25] Bộ Chính trị (2018). Quyết định 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam.
[26] Bộ Chính trị (2023). Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023.
[27] Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024.
[28] Ban Chỉ đạo 35 Trung ương (2025). Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW ngày 30/12/2025.
TS. TRẦN THỊ TÚ QUYÊN
Học viện Chính trị khu vực I.
