Bước đi chiến lược trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0
Đại học Thái Nguyên là đại học đa lĩnh vực, trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học lớn của Việt Nam có nhiệm vụ: đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực các ngành khoa học và công nghệ với các trình độ đại học, sau đại học; thực hiện nghiên cứu khoa học và công nghệ gắn với giảng dạy, đào tạo, thông tin khoa học và triển khai, ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống, xây dựng, tư vấn và đề xuất chính sách phát triển kinh tế, xã hội cho chính quyền và tổ chức, doanh nghiệp tại địa phương và vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Trải qua hơn 30 năm xây dựng và phát triển, Đại học Thái Nguyên đã khẳng định vai trò, vị thế của một đại học vùng thực hiện nhiệm vụ chiến lược quốc gia và phát triển vùng của đất nước.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trong những đột phá chiến lược, đóng vai trò động lực then chốt để phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nền sản xuất hiện đại, phương thức quản trị quốc gia tiên tiến và tạo ra bứt phá nhằm ngăn chặn nguy cơ tụt hậu.
Trước yêu cầu đó, chiến lược phát triển của các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là các đại học vùng như Đại học Thái Nguyên được điều chỉnh theo hướng hiện đại, hội nhập và gắn chặt với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc - Đại học Thái Nguyên được thành lập là bước đi chiến lược, một mô hình tổ chức mới mang tính đột phá.
Các Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra yêu cầu xây dựng các trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc, hình thành đội ngũ nhân lực tinh hoa, làm chủ công nghệ và dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, Quyết định số 374/QĐ-TTg ngày 19/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Phát triển hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0 đến năm 2030 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc hình thành các mô hình tổ chức đào tạo - nghiên cứu mới.
Theo đó, Đại học Thái Nguyên đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn là đơn vị dẫn dắt mạng lưới phía Bắc trong lĩnh vực Công nghệ sinh học ứng dụng cho nông nghiệp, trở thành trung tâm trọng điểm của vùng trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển bền vững của ngành nông nghiệp công nghệ cao.
Trên cơ sở các Chủ trương, Nghị quyết và định hướng lớn của Đảng, Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đặc biệt là mục tiêu hình thành các trung tâm đào tạo xuất sắc trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0. Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc thuộc Đại học Thái Nguyên đã được thành lập theo Nghị quyết số 128/NQ-HĐĐHTN của Hội đồng Đại học Thái Nguyên. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, được xem là bước đi chiến lược, một mô hình tổ chức mới mang tính đột phá.
Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc ra đời không chỉ nhằm cụ thể hóa các Nghị quyết, quyết định quan trọng của Trung ương, mà còn tạo tiền đề để Đại học Thái Nguyên trở thành hạt nhân kết nối mạng lưới hợp tác “3 Nhà”, đóng vai trò trung tâm trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát triển nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ.
Đây sẽ là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực công nghệ 4.0, đặc biệt ở các ngành mũi nhọn như: công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, góp phần đưa Đại học Thái Nguyên trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu tầm vóc quốc gia và khu vực.
Đại diện Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc - Đại học Thái Nguyên giới thiệu với lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên không gian kết nối đổi mới sáng tạo tại Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng - Đại học Thái Nguyên.
Tạo đột phá trong đào tạo và nghiên cứu khoa học
Theo PGS.TS Nguyễn Phú Hùng, Viện trưởng Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc - Đại học Thái Nguyên, việc thành lập Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc nhằm xây dựng một đơn vị đào tạo, nghiên cứu khoa học trọng điểm của Đại học Thái Nguyên, tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học lĩnh vực 4.0; khai thác và phát huy thế mạnh của một đại học vùng đa ngành gắn với mô hình quản trị đại học tiên tiến, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2030 - Đại học Thái Nguyên nằm trong nhóm 500 trường đại học hàng đầu châu Á.
Cụ thể, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc đóng vai trò hạt nhân của Đại học Thái Nguyên trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ thuộc các lĩnh vực công nghệ 4.0, hướng tới chuẩn quốc tế.
Triển khai hiệu quả Quyết định 374/QĐ-TTg và thiết lập mạng lưới hợp tác với ít nhất 30 trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm khoa học - công nghệ.
Phát triển 3-5 chương trình đào tạo đạt chuẩn quốc tế về lĩnh vực Công nghệ sinh học ứng dụng trong nông nghiệp, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo xuất sắc trong các lĩnh vực công nghệ 4.0 dựa trên thế mạnh của Đại học Thái Nguyên.
Đầu tư xây dựng 02 phòng thí nghiệm trọng điểm, hình thành 2-3 nhóm nghiên cứu mạnh trong công nghệ sinh học nông nghiệp và các lĩnh vực liên quan, mỗi năm tạo ra ít nhất 3-5 sản phẩm công nghệ sinh học có khả năng thương mại hoá.
Thu hút và mời các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, bao gồm cả người Việt Nam ở nước ngoài, tham gia giảng dạy, nghiên cứu và tư vấn, đồng thời tạo dựng môi trường học thuật chuyên nghiệp, sáng tạo và hợp tác liên ngành, liên lĩnh vực.
Phát huy vai trò dẫn dắt của Đại học Thái Nguyên trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khu vực phía Bắc; góp phần nâng cao thương hiệu học thuật, gia tăng công bố quốc tế, giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy và đưa Tạp chí Khoa học và Công nghệ của Đại học Thái Nguyên vào danh mục Scopus hoặc WoS, hiện thực hóa mục tiêu đưa Đại học Thái Nguyên vào Top 500 đại học châu Á giai đoạn 2025-2030.
Gian trưng bày của Viện Đào tạo và nghiên cứu xuất sắc tại Triển lãm khoa học công nghệ do Đại học Thái Nguyên tổ chức.
Cùng với đó, Viện Đào tạo và nghiên cứu xuất sắc giữ vai trò trung tâm trong triển khai các nhiệm vụ của Trung tâm Đào tạo xuất sắc về Công nghệ sinh học nông nghiệp miền Bắc và các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu xuất sắc khác, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu - chuyển giao công nghệ gắn với doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ sinh học nông nghiệp và các công nghệ 4.0 liên quan.
Viện Đào tạo và nghiên cứu xuất sắc hướng tới chuẩn khu vực và quốc tế, góp phần nâng cao chỉ số quốc tế hóa của Đại học Thái Nguyên và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Bắc và cả nước. Tầm nhìn đến năm 2045, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc trở thành cơ sở đào tạo có uy tín, chất lượng cao về các lĩnh vực khoa học công nghệ 4.0, góp phần đưa Đại học Thái Nguyên xếp thứ hạng cao trong hệ thống các trường đại học ở trong nước và quốc tế.
Đảm bảo chất lượng theo hướng chuẩn quốc tế
Với định hướng xây dựng hệ sinh thái học thuật tích hợp giữa đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc được kỳ vọng trở thành trung tâm đào tạo sau đại học chất lượng cao của Đại học Thái Nguyên, góp phần phát triển nguồn nhân lực trình độ cao cho khu vực và cả nước.
Năm 2026, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc triển khai tuyển sinh 8 ngành thạc sĩ đã thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn trong việc xây dựng một môi trường học thuật hiện đại, nơi đào tạo gắn liền với nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.
Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc - Đại học Thái Nguyên ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với UBND xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên.
“Lấy nghiên cứu làm nền tảng cho đào tạo, lấy đào tạo làm động lực cho nghiên cứu” là triết lý được Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc quán triệt trong toàn bộ hoạt động. Chương trình đào tạo được thiết kế theo chuẩn đầu ra rõ ràng, bám sát khung trình độ Quốc gia bậc 7 và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, học viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn có khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề cụ thể trong thực tiễn.
Điểm nổi bật là cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học. Học viên được tham gia trực tiếp vào các đề tài, dự án, phòng thí nghiệm và các mô hình ứng dụng ngay trong quá trình học tập.
Đồng thời, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc cũng xây dựng mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp và địa phương, tạo điều kiện để học viên tiếp cận thực tế, nâng cao năng lực nghiên cứu ứng dụng. Nhờ đó, các luận văn thạc sĩ không chỉ mang giá trị học thuật mà còn có khả năng chuyển giao, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc chú trọng xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng theo định hướng chuẩn quốc tế. Viện triển khai các chính sách thu hút giảng viên, nhà khoa học có trình độ cao, giàu kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời khuyến khích việc đưa kết quả nghiên cứu vào giảng dạy. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng uy tín học thuật.
Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc - Đại học Thái Nguyên ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với Phòng Thí nghiệm Mô hình hóa Toán học - Đại học Kyushu (Nhật Bản).
Đáng chú ý, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc cũng được giao vai trò nòng cốt trong việc dẫn dắt mạng lưới công nghệ sinh học nông nghiệp phía Bắc theo Quyết định số 474/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Không chỉ dừng lại ở một đơn vị đào tạo, Viện còn đóng vai trò kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương thông qua mô hình hợp tác “3 nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp).
Mô hình này được xem là nền tảng chiến lược nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Qua đó, các kết quả nghiên cứu không chỉ nằm trên lý thuyết mà được đưa vào ứng dụng thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề của địa phương và khu vực.
Trong thời gian tới, Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc sẽ tập trung phát triển các chương trình đào tạo tài năng và mở rộng đào tạo sau đại học trong các lĩnh vực chiến lược như: công nghệ sinh học nông nghiệp, khoa học vật liệu, cũng như các lĩnh vực liên quan đến văn hóa, chính trị và hợp tác quốc tế. Đồng thời, Viện sẽ xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm đạt chuẩn quốc tế và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.
Từ đó cho thấy, sự ra đời của Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đại học Thái Nguyên trong giai đoạn phát triển mới; không chỉ hiện thực hóa các Nghị quyết, quyết định lớn của Đảng và Nhà nước, mà còn góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước. Đồng thời, góp phần đưa Đại học Thái Nguyên trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu tầm vóc quốc gia và khu vực trong kỷ nguyên mới.
