Kiên định và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới: Vai trò tiên phong của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc bổ sung, làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

1. Mở bài

Trong bối cảnh đất nước ta chính thức bước vào năm 2026 - năm mở đầu cho giai đoạn thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam - toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang chung sức, đồng lòng đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta là phải “kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”([1]). Đây chính là nền tảng lý luận khoa học, cách mạng đã được Đảng ta kiên trì khẳng định qua các kỳ Đại hội, đặc biệt là từ Đại hội XIII đến Đại hội XIV, thể hiện sự vận dụng sáng tạo phù hợp với thực tiễn Việt Nam trong từng giai đoạn, góp phần bổ sung, phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH ở nước ta, phù hợp với quy luật khách quan, xuất phát từ thực tiễn đất nước và xu thế thời đại.

Đại hội XIV tiếp tục khẳng định bài học kinh nghiệm hàng đầu là kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, coi đây là “ngọn cờ tư tưởng, ngọn cờ chiến đấu, ngọn cờ quy tụ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc” để đưa đất nước tiến mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của đột phá, hành động, kỷ luật, sáng tạo và phát triển bền vững. Quan điểm này kế thừa và phát triển nhất quán tinh thần của Đại hội XIII (2021) - nơi lần đầu tiên Đảng ta nêu rõ “Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là nguyên tắc cốt lõi xuyên suốt - cũng như tinh thần Nghị quyết Đại hội XII, khi Đảng đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”([2]). Nghị quyết 35-NQ/TW đã xác định rõ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là “nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân”, là nội dung cốt lõi trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bảo vệ chế độ XHCN trước những thách thức phức tạp của tình hình thế giới và trong nước.

Nền tảng tư tưởng của Đảng - chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh - không phải là giáo điều cứng nhắc mà là hệ thống lý luận khoa học, cách mạng, luôn được bổ sung, làm phong phú bởi thực tiễn cách mạng Việt Nam. Chủ nghĩa Mác - Lênin cung cấp thế giới quan và phương pháp luận biện chứng duy vật, còn tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết tinh sáng tạo giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với truyền thống dân tộc và tinh hoa nhân loại, đặc biệt là tư tưởng “Dân là gốc”, “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết”. Trong bối cảnh năm 2026, khi cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số quốc gia, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng đang diễn ra mạnh mẽ, việc kiên định đồng thời phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng trở thành nhiệm vụ chính trị sống còn, vừa bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, vừa khơi dậy khát vọng phát triển đất nước đến năm 2030 (nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, thu nhập trung bình cao) và năm 2045 (nước phát triển, phồn vinh, hạnh phúc theo định hướng XHCN).

Trong sứ mệnh lịch sử trọng đại ấy, MTTQ Việt Nam - “cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân”, cùng hệ thống các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ - đóng vai trò tiên phong, nòng cốt và cầu nối quan trọng giữa Đảng với Nhân dân. Điều này đã được khẳng định rõ trong Luật MTTQ Việt Nam số 75/2015/QH13 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 97/2025/QH15), theo đó MTTQ là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu, thực hiện nguyên tắc hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động để tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc([3]). Với phương châm hành động “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển” được Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X (nhiệm kỳ 2024 - 2029) thông qua, các tổ chức này không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, biến lý luận khoa học thành hành động cách mạng cụ thể, qua đó trực tiếp tham gia bổ sung, làm phong phú kho tàng lý luận của Đảng bằng trí tuệ và sáng tạo của quần chúng nhân dân([4]).

Thực tiễn đã chứng minh vai trò tiên phong ấy qua hàng loạt cuộc vận động lớn do MTTQ phát động và phối hợp thực hiện: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Vì người nghèo”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”... Những phong trào này không chỉ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn góp phần cụ thể hóa và làm phong phú thêm các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về liên minh giai cấp công nhân - nông dân - trí thức, cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh về “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh không gian mạng ngày càng phức tạp năm 2026, khi các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng công nghệ số để xuyên tạc, chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã chủ động triển khai các nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh tuyên truyền, giám sát phản biện xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết 35-NQ/TW - văn kiện có ý nghĩa chiến lược, xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng là “nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân”.

Bài viết tập trung phân tích sâu sắc vai trò tiên phong của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc kiên định, bảo vệ, bổ sung và làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở lý luận khoa học vững chắc, tổng kết thực tiễn phong phú từ Đại hội XII đến Đại hội XIV của Đảng, kết hợp với các quy định pháp luật hiện hành và những sáng tạo thực tiễn của MTTQ trong nhiệm kỳ 2024 - 2029, bài viết làm rõ cơ sở, nội dung, phương thức và các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Qua đó, góp phần thiết thực thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học, tính Đảng cao cho việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng và củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

2. Kiên định nền tảng tư tưởng - nền tảng vững chắc cho sự phát triển sáng tạo

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nguyên tắc cốt lõi, là “cẩm nang thần kỳ” của Đảng Cộng sản Việt Nam qua hơn 96 năm lãnh đạo cách mạng, là kim chỉ nam soi đường cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Chủ nghĩa Mác - Lênin cung cấp cho Đảng ta thế giới quan khoa học và phương pháp luận biện chứng duy vật sắc bén, giúp nhận thức đúng quy luật vận động của xã hội, phân tích sâu sắc mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp trong bối cảnh cụ thể của cách mạng Việt Nam. Trong khi đó, tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng sáng tạo, kết tinh giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại, là sự phát triển phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện một nước thuộc địa nửa phong kiến, chuyển trực tiếp lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa. Trong bối cảnh kỷ nguyên mới năm 2026, khi đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, việc kiên định nền tảng tư tưởng này càng trở nên quan trọng sống còn, không chỉ để bảo vệ Đảng mà còn để lãnh đạo nhân dân vượt qua mọi thách thức, thực hiện khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng([5]).

Đại hội XIII của Đảng (năm 2021) đã khẳng định rõ: “Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt, đồng thời nhấn mạnh kiên định không phải là giáo điều, máy móc, bảo thủ mà là kiên định những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời bổ sung, phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam trong từng giai đoạn cách mạng([6]). Đến Đại hội XIV (năm 2026), Đảng ta tiếp tục kế thừa và phát triển quan điểm này một cách sâu sắc hơn, xác lập hệ thống tư duy phát triển mới với trọng tâm là tự chủ chiến lược, mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời khẳng định vai trò then chốt của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, đòi hỏi Đảng phải vững vàng về lý luận để lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc([7]).

Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Chúng ta phải xem xét lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử của nó, củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông”. Đây chính là tinh thần bổ sung sáng tạo, không phải “xét lại” mà là làm phong phú, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên sinh động, gần gũi và phù hợp với thực tiễn Việt Nam, với bản sắc văn hóa dân tộc phương Đông([8]).

Chính tinh thần này đang được MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam...) thực hiện hàng ngày, hàng giờ qua việc đưa tư tưởng “Dân là gốc” - một nội dung cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng - vào cuộc sống cụ thể. MTTQ, với vai trò là cơ sở chính trị của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, phát huy dân chủ XHCN, thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Qua các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã trở thành lực lượng tiên phong trong việc tổng kết thực tiễn, đề xuất những bổ sung phong phú cho lý luận của Đảng, góp phần làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng gần với đời sống nhân dân, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội([9]).

Thực tiễn 40 năm đổi mới đã chứng minh một cách sinh động giá trị khoa học và cách mạng của việc kiên định nền tảng tư tưởng. Từ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (1991) được bổ sung, phát triển năm 2011 đến các nghị quyết Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng (như Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, XIII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, việc kiên định những nguyên lý cơ bản đồng thời phát triển sáng tạo đã giúp Đảng ta vượt qua mọi thách thức, đưa đất nước từ một nước nghèo, bị chiến tranh tàn phá trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, đang hướng tới thu nhập cao vào năm 2030 và phát triển bền vững. Đến năm 2026, sau Đại hội XIV, vị thế quốc tế của Việt Nam tiếp tục được nâng cao với vai trò tích cực trong các diễn đàn khu vực và toàn cầu, hội nhập sâu rộng qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời khẳng định đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại([10]).

Đặc biệt, trong bối cảnh mới năm 2026, khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số đặt ra những vấn đề lý luận và thực tiễn mới mẻ, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội càng phát huy vai trò tiên phong theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Nghị quyết này khẳng định rõ: “bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân”, trong đó MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là một bộ phận quan trọng, tự giác, thường xuyên tham gia. Qua công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc trên không gian mạng và đời sống thực tiễn, MTTQ đã góp phần bổ sung, làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh bằng những tổng kết thực tiễn phong phú từ cơ sở, từ cuộc sống của nhân dân các dân tộc, các tầng lớp xã hội. Điều này không chỉ củng cố niềm tin khoa học của nhân dân vào Đảng mà còn tạo sức mạnh tổng hợp để đất nước vượt qua mọi khó khăn, thực hiện thành công mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh([11]).

Tóm lại, kiên định nền tảng tư tưởng chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển sáng tạo của Đảng ta trong kỷ nguyên mới. Vai trò tiên phong của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội chính là cầu nối quan trọng giữa lý luận với thực tiễn, giữa Đảng với nhân dân, góp phần bổ sung, làm phong phú thêm kho tàng lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh bằng trí tuệ và sức sống của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây là yếu tố quyết định để Đảng lãnh đạo đất nước tiếp tục giành những thắng lợi mới, to lớn hơn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

3. Phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên mới - yêu cầu cấp thiết của cách mạng

Phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới là yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược của cách mạng Việt Nam, nhằm đáp ứng những đòi hỏi khắt khe từ thực tiễn đất nước và thời đại. Trong bối cảnh năm 2026, khi Đại hội XIV của Đảng vừa thành công tốt đẹp, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những động lực đột phá từ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ mà phải không ngừng vận dụng linh hoạt, bổ sung và làm phong phú bằng trí tuệ sáng tạo của toàn Đảng, toàn dân. “Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”([12]) chính là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt được Văn kiện Đại hội XIV khẳng định rõ nét, nhấn mạnh rằng phát triển sáng tạo không phải là phủ nhận mà là làm cho nền tảng tư tưởng trở nên sinh động, phù hợp với thực tiễn Việt Nam trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số quốc gia.

Cụ thể, việc vận dụng linh hoạt các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin vào mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN, vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với chuyển đổi số và kinh tế xanh đã trở thành nội dung cốt lõi. Đảng ta đã tổng kết thực tiễn, bổ sung những nhận thức mới về quy luật vận động của xã hội, về mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong điều kiện hội nhập toàn cầu, về vai trò của khoa học - công nghệ như động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tư tưởng Hồ Chí Minh về “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” được cụ thể hóa sâu sắc hơn qua các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn do MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội phát động, biến khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045 thành động lực hành động cụ thể của mỗi tầng lớp nhân dân. Những đóng góp thực tiễn phong phú từ cơ sở đã làm cho lý luận về liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức trong điều kiện mới trở nên sâu sắc, phong phú hơn, đặc biệt khi huy động trí tuệ của các nhà khoa học, nhân sĩ, trí thức, đồng bào dân tộc, tôn giáo và kiều bào vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam...) đã và đang phát huy vai trò tiên phong trong việc tổng kết thực tiễn, biến Việt Nam thành “phòng thí nghiệm sống” của chủ nghĩa Mác - Lênin ở phương Đông. Trong lĩnh vực đại đoàn kết dân tộc, các tổ chức này đã huy động rộng rãi trí tuệ và sức mạnh của mọi tầng lớp, góp phần làm phong phú lý luận về khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong chuyển đổi số, các hội quần chúng đã triển khai hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng trên không gian mạng, biến tư tưởng “Dân là gốc” thành động lực sống động cho khát vọng phát triển đất nước, đồng thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW. Những đóng góp này không chỉ bảo vệ mà còn làm phong phú nền tảng tư tưởng bằng cách liên tục bổ sung những nội dung mới từ thực tiễn Việt Nam, khẳng định giá trị khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

4. Vai trò tiên phong của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong bổ sung, làm phong phú nền tảng tư tưởng

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội chính là “cầu nối” sống động giữa Đảng với nhân dân, là lực lượng nòng cốt thực hiện sứ mệnh bổ sung, làm phong phú nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới. Vai trò này được Đại hội XIV của Đảng ghi nhận và phát huy mạnh mẽ, coi đây là một bộ phận quan trọng trong hệ thống chính trị, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc([13]).

Thứ nhất, vai trò tập hợp, vận động quần chúng được thể hiện rõ nét qua cơ chế hiệp thương dân chủ, giám sát và phản biện xã hội. MTTQ đã thu thập hàng chục nghìn ý kiến đóng góp thực tiễn của nhân dân từ mọi vùng miền, mọi tầng lớp vào các văn kiện Đảng và Nhà nước, góp phần bổ sung lý luận về dân chủ XHCN và quyền làm chủ của nhân dân. Những ý kiến này không chỉ phản ánh nguyện vọng mà còn làm phong phú thêm nhận thức về mối quan hệ biện chứng giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ.

Thứ hai, vai trò tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng được đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức. Các tổ chức chính trị - xã hội đã đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống qua các cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Vì người nghèo, không để ai bị bỏ lại phía sau”... Những mô hình này đã làm phong phú khái niệm “XHCN” bằng thực tiễn Việt Nam cụ thể, gần gũi, sinh động, giúp nhân dân thấm nhuần sâu sắc giá trị khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Thứ ba, vai trò đấu tranh tư tưởng gián tiếp qua xây dựng được phát huy hiệu quả. Bằng cách bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân, củng cố niềm tin, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã góp phần ngăn chặn suy thoái tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, như tinh thần Kết luận số 21-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị([14]).

Thứ tư, vai trò sáng tạo trong kỷ nguyên số thể hiện rõ qua việc chủ động triển khai các nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tuyên truyền, tập hợp ý kiến nhân dân, góp phần làm phong phú lý luận về công tác quần chúng trong điều kiện cách mạng công nghiệp 4.0. Những đóng góp cụ thể này đã được ghi nhận tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X (năm 2024) và các nghị quyết gần đây của Đảng, khẳng định MTTQ là “hạt nhân” trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo Nghị quyết số 35-NQ/TW([15]).

5. Thách thức và giải pháp nâng cao vai trò tiên phong

Trong bối cảnh năm 2026, thách thức lớn nhất đối với vai trò tiên phong của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là sự phức tạp của không gian mạng, nơi các quan điểm sai trái, thù địch lợi dụng để xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ, hội viên còn hạn chế về năng lực số, phương thức hoạt động chưa đồng bộ với yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, dẫn đến hiệu quả tuyên truyền, vận động chưa cao ở một số địa bàn.

Để nâng cao vai trò tiên phong, cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp sau. Thứ nhất, tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV về đổi mới phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân. Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận “có bản lĩnh, tâm huyết, sáng tạo”, thấm nhuần sâu sắc tư tưởng “Dân là gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, đặc biệt là các mô hình “Mặt trận số”, “Đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới”, nhằm kịp thời bổ sung những nội dung mới vào kho tàng lý luận của Đảng. Thứ tư, tăng cường phối hợp chặt chẽ với các lực lượng tuyên giáo, khoa học - công nghệ để đấu tranh phản bác hiệu quả các luận điệu sai trái trên không gian mạng. Thứ năm, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội để kịp thời phát hiện, tổng kết thực tiễn, làm phong phú thêm lý luận bằng những bài học sống động từ cuộc sống nhân dân([16]).

Tóm lại, phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới chính là sứ mệnh lịch sử mà MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đang đảm nhận với vai trò tiên phong, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 35-NQ/TW. Đây là nền tảng vững chắc để toàn Đảng, toàn dân vững bước trên con đường XHCN.

Kết luận

Kiên định và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng là sự nghiệp lâu dài, đòi hỏi sự tham gia tích cực của toàn hệ thống chính trị, trong đó MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội giữ vai trò tiên phong, nòng cốt. Bằng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và tinh thần đổi mới sáng tạo, các tổ chức này không chỉ bảo vệ mà còn không ngừng bổ sung, làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - ngọn đuốc soi đường cho dân tộc Việt Nam vươn tới tương lai tươi sáng.

Trong kỷ nguyên mới, sứ mệnh lịch sử này càng trở nên cấp thiết. Mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức Mặt trận phải là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, góp phần thực hiện khát vọng “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, phồn vinh, hạnh phúc vào giữa thế kỷ XXI.

([1]) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021 (trích dẫn về tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt).

([2]) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

([3]) Quốc hội, Luật số 97/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật MTTQ Việt Nam số 75/2015/QH13, ngày 27/6/2025.

([4]) Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X (nhiệm kỳ 2024 - 2029), 2024.

([5]) MTTQ Việt Nam (2024), Vai trò của MTTQ Việt Nam trong việc đưa tư tưởng “Dân là gốc” của Đảng vào cuộc sống hiện nay, http://mattran.org.vn (cập nhật các hoạt động thực tiễn đến năm 2026).

([6]) Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I và II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

([7]) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, các tài liệu chính thức được công bố và tổng kết tại Đại hội (theo các báo cáo và hội thảo khoa học sau Đại hội).

([8]) Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội (trích dẫn cụ thể về việc “xem xét lại chủ nghĩa Mác...”).

([9]) Ban Tuyên giáo Trung ương và các cơ quan liên quan (2024 - 2025), các tài liệu tổng kết 5 - 7 năm thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW, đăng trên Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Quốc phòng toàn dân và Trang điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (dangcongsan.vn).

([10]) Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011), Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

([11]) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

([12]) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tài liệu chính thức, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[13] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (theo các tài liệu công bố chính thức trên dangcongsan.vn và tulieuvankien.dangcongsan.vn).

[14] Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021), Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

[15] MTTQ Việt Nam (2024), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2024 - 2029, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

[16] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

ThS. BÙI QUỐC TUẤN

LÊ HÙNG

Học viện Chính trị khu vực I.