Từ một tình huống thi công đến vụ án hình sự
Năm 2022, UBND huyện M’Đrắk triển khai dự án đường vành đai từ xã Cư M’Ta đi xã Krông Jing. Trong quá trình thi công, tại vị trí Km2+700 xuất hiện một khối đá granite nằm lấn vào hành lang giao thông. Để đảm bảo mặt cắt tuyến đường theo thiết kế, khối đá này bắt buộc phải tháo dỡ.
Vào ngày 08/3/2024, ông Phan Đình Cúc, Chủ tịch UBND thị trấn M’Đrắk chỉ đạo kiểm tra và yêu cầu dừng thi công khối đá vì không có giấy phép khai thác khoáng sản.
Ngày 13/3/2024, sau khi nhận được Tờ trình số 01, ông Phan Đình Cúc đã ký ban hành Công văn số 41/UBND-VP. Văn bản này cho phép Công ty Trường Hải phối hợp với Công ty Đình Trung "thi công gỡ đá" và yêu cầu công ty tự xử lý khoáng sản.
Ông Phan Đình Cúc và các bị cáo tại phiên xét xử sơ thẩm.
Ngày 20/5/2024, khi Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk bắt quả tang hoạt động khai thác, vận chuyển đá tại hiện trường và xưởng xẻ mà không có giấy phép hợp lệ. Cơ quan điều tra xác định hơn 701m3 đá đã bị chiếm đoạt.
Đến ngày 22/10/2024, ông Phan Đình Cúc bị khởi tố. Kết luận điều tra số 462 ngày 15/9/2025 khẳng định ông Cúc đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để ký văn bản trái luật, gây thiệt hại cho Nhà nước và làm biến tướng hoạt động thực thi công vụ.
Ngày 11/12/2025, TAND tỉnh Đắk Lắk tuyên Bản án sơ thẩm số 161/2025/HS-ST xác định hành vi của ông Cúc đủ yếu tố cấu thành tội "Lạm quyền trong khi thi hành công vụ" theo khoản 3 Điều 357 Bộ luật Hình sự. Hình phạt được tuyên là 10 năm tù giam
Tuy nhiên, ngay sau đó ông Phan Đình Cúc đã kháng cáo toàn bộ bản án.
Ông Cúc cho rằng Công văn số 41 chỉ là văn bản hành chính phúc đáp, không phải giấy phép khai thác. Ông phủ nhận động cơ vụ lợi và cho rằng mình chỉ muốn đẩy nhanh tiến độ dự án, đồng thời khẳng định các chứng cứ về việc nhận tiền là thiếu khách quan và có sự suy diễn.
Hiện trường làm đường vật cản thi công nguyên nhân dẫn tới Công văn 41.
Nhận định pháp lý của luật sư
Tại phiên tòa xét xử sơ thẩm, các Luật sư: Tạ Thanh Hoàng, Nguyễn Tấn Phước, Châu Quý Quốc bào chữa cho ông Phan Đình Cúc nhận định: Công văn số 41/UBND-VP ngày 13/3/2024 do ông Cúc ký với chức danh Chủ tịch UBND không phải là quyết định cho phép khai thác tài nguyên mà chỉ là văn bản phúc đáp. Bản thân ông Cúc cũng không biêt các ông Tịch, Lâm là ai, người của Công ty nào, ở đâu? Do vậy, Công văn số 41 chỉ là văn bản hành chính thông thường, nên ông Cúc không lạm quyền.
Phần đá cản trở thi công và phần đá trong nhà hộ dân đã bị khai thác.
Phần đá bị Công ty TNHH MTV Đình Trung tự ý khai thác trái phép hoàn toàn nằm trong đất ông Vũ Đức Huấn, và phần đá này được quyền khai thác để xây dựng công trình của hộ gia đình, cá nhân trong diện tích đó mà không phải xin phép khai thác, nên không liên quan đến Công văn số 41. Do đó, thiệt hại trên thực tế chưa xảy ra và không cấu thành tội "Lạm quyền trong khi thi hành công vụ".
Việc xác định thiệt hại không đúng, vì khối lượng đá là vật chứng trong vụ án đã không được kiểm tra tại hiện trường mà kiểm đếm đo đạc tại kho của Công ty TNHH MTV Đình Trung. Ngoài ra, việc xác định cả phần đá đã tách khỏi khối đá nhưng vẫn nằm trong đất ông Huấn là không thuyết phục theo điểm a khoản 1 Điều 3 Bộ luật Hình sự về cùng tội danh đối với các ông Trung, Tịch và Lâm. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng nguyên tắc suy đoán vô tội quy định tại Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự để tuyên ông Phan Đình Cúc không phạm tội.
Các luật sư nhận định, Bản án sơ thẩm của TAND tỉnh Đắk Lắk đã đánh giá chưa đúng bản chất hành vi, chưa khách quan trong chứng cứ và áp dụng pháp luật. Vì lẽ đó ngoài việc kháng cáo toàn bộ bán án, bản thân ông Cúc đã gửi đơn kêu oan đến nhiều cơ quan.
Thứ nhất, Công văn số 41/UBND-VP không phải là giấy phép khai thác khoáng sản. Theo quy định của Luật Khoáng sản 2010 và các văn bản hướng dẫn, chỉ cơ quan có thẩm quyền mới được cấp phép khai thác. Trong khi đó, công văn do ông ký chỉ là văn bản phúc đáp tờ trình của doanh nghiệp, không phải quyết định hành chính, không làm phát sinh quyền khai thác. Nội dung công văn cũng phù hợp với hồ sơ thiết kế thi công đã được phê duyệt, trong đó có yêu cầu xử lý khối đá để phục vụ công trình. Vì vậy, việc quy kết đây là hành vi “lạm quyền” là suy diễn, không có căn cứ pháp lý rõ ràng.
Thứ hai, cần làm rõ có hay không tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa công văn và hậu quả bị cáo bị buộc tội. Công văn được gửi cho Công ty Trường Hải nhưng đơn vị này không thực hiện tháo dỡ đá. Hoạt động khai thác thực tế lại do một doanh nghiệp khác tự ý thực hiện, không có bất kỳ sự cho phép hay liên hệ nào với UBND thị trấn. Bản thân ông Cúc khẳng định không quen biết, không có lợi ích liên quan đến các cá nhân thực hiện khai thác. Do đó, việc quy kết hậu quả từ một hành vi không trực tiếp liên quan là không phù hợp nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự.
Thứ ba, về yếu tố vụ lợi một dấu hiệu quan trọng của tội danh “Lạm quyền trong thi hành công vụ” lại không có chứng cứ chứng minh. Hồ sơ vụ án thể hiện ngoài lời khai một phía, không có tài liệu, vật chứng hay chứng cứ độc lập xác nhận việc ông nhận 10 triệu đồng. Việc Tòa án suy đoán động cơ “thể hiện uy quyền cá nhân” là thiếu căn cứ, mang tính chủ quan.
Thứ tư, ông phản bác việc xác định thiệt hại không khách quan. Khối lượng đá không được kiểm đếm tại hiện trường mà tính tại kho doanh nghiệp, trong khi nguồn gốc đá không được phân định rõ ràng. Một phần đá nằm trên đất của người dân thuộc trường hợp không phải xin phép khai thác và chưa phát sinh giao dịch nên chưa thể coi là thiệt hại. Do đó, việc dùng con số này làm căn cứ khởi tố là trái nguyên tắc suy đoán vô tội.
Thứ năm, vụ án có dấu hiệu bỏ lọt trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan, đặc biệt là đơn vị lập tờ trình và tham gia bàn bạc việc tháo dỡ đá, nhưng chưa được xem xét đầy đủ. Từ các lập luận trên, ông Phan Đình Cúc và các luật sư đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ bản án, tuyên ông Cúc không phạm tội hoặc hủy án để điều tra lại, đảm bảo đánh giá đúng bản chất vụ việc và tránh oan sai.
LAM SƠN
