Bài viết đi sâu phân tích thực tiễn tại xã đảo biệt lập Cái Chiên (tỉnh Quảng Ninh) - mô hình điểm về xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Bằng việc kết hợp biện chứng giữa “xây” (vận động quần chúng, phát triển du lịch sinh thái) và “chống” (triệt phá thông tin xấu độc, giám sát dân chủ kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026 - 2031), MTTQ xã Cái Chiên đã củng cố thành công khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ thực tiễn này, bài viết đúc rút các bài học kinh nghiệm mang tính quy luật, có giá trị tham chiếu toàn quốc, trực tiếp góp phần hiện thực hóa định hướng chiến lược của Đại hội XIV và Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Ảnh minh họa. Nguồn: VGP.
1. Đặt vấn đề
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV (1/2026) với mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 [1]. Trong tiến trình này, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực then chốt. Với vai trò liên minh chính trị rộng rãi, MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền, đại diện bảo vệ quyền lợi Nhân dân và là hạt nhân xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc theo Hiến pháp 2013 và Luật MTTQ 2015 [2], [3]. Khắc ghi lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về sức mạnh đoàn kết [4], đây chính là vũ khí sắc bén để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng.
Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm vụ sống còn, trong đó MTTQ cấp cơ sở giữ vai trò nòng cốt, kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống” [5]. Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp (tỉnh và xã), MTTQ cấp xã trở thành “lá chắn thép” trực tiếp nhất bảo vệ niềm tin của Nhân dân từ cơ sở [6].
Xã đảo Cái Chiên (Quảng Ninh) - địa bàn biệt lập với dân số ít nhất cả nước (752 người) - là minh chứng sinh động cho lý thuyết này. Dù không sáp nhập do đặc thù quốc phòng, Cái Chiên đã bứt phá mạnh mẽ: thu nhập đạt 95 triệu đồng/người/năm, xóa nghèo đa chiều và trở thành điểm sáng du lịch sinh thái năm 2026 [7]. Tại đây, MTTQ xã đã sáng tạo biến mỗi ngư dân, hộ kinh doanh thành một “chiến sĩ” thông qua các mô hình tự quản, chủ động đấu tranh phản bác thông tin xấu độc.
Bài viết phân tích thực tiễn tại Cái Chiên để rút ra bài học kinh nghiệm về vai trò của MTTQ cấp xã. Qua đó, khẳng định MTTQ cơ sở là lực lượng then chốt củng cố khối đại đoàn kết và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.
2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò nòng cốt của MTTQ cấp xã
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vai trò nòng cốt này được Hiến pháp năm 2013 (Điều 9) khẳng định rõ nét: “MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài. MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đến các cơ quan nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [8]. Vai trò này tiếp tục được cụ thể hóa trong Luật MTTQ Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung), tạo nền tảng pháp lý vững chắc để MTTQ các cấp, đặc biệt là cấp xã, thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng [9].
Tại cấp xã - cấp gần dân nhất, sát dân nhất, gần cơ sở nhất - MTTQ là “cầu nối” trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Đây là cấp mà vai trò nòng cốt của MTTQ được thể hiện rõ nét nhất trong việc tập hợp, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện hiệu quả các cuộc vận động lớn của Đảng và Nhà nước như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, “Cả nước chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, đồng thời tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng [9]. Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã) từ ngày 1/7/2025 theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và các nghị quyết Trung ương khóa XIV, MTTQ cấp xã càng trở thành lực lượng then chốt, trực tiếp nhất trong việc xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ cơ sở [10].
Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị (khóa XII) về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” đã xác định rõ: “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân”, trong đó MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội giữ vai trò then chốt, nòng cốt [11]. Nghị quyết nhấn mạnh cần kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, giữa bảo vệ và đấu tranh, giữa tuyên truyền vận động với giám sát phản biện, đặc biệt trên không gian mạng - nơi các thế lực thù địch đang lợi dụng “tự do ngôn luận”, “nhân quyền”, “dân chủ” để xuyên tạc đường lối Đảng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hạ thấp uy tín Đảng và chế độ [11].
Tiếp nối tinh thần các Đại hội Đảng XII, XIII, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (tháng 1/2026) đã khẳng định và phát triển sâu sắc hơn vai trò của MTTQ trong kỷ nguyên phát triển mới. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh: phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực then chốt để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời yêu cầu “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, coi đây là lực lượng nòng cốt chính trị trong thực hành dân chủ XHCN và xây dựng đồng thuận xã hội” [12]. Đại hội XIV đã nâng tầm vai trò của MTTQ từ chủ thể vận động, tập hợp Nhân dân lên thành trung tâm kết nối, điều hòa lợi ích và kiến tạo đồng thuận xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, hội nhập quốc tế sâu rộng và những thách thức mới từ cách mạng công nghiệp 4.0 [12].
Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về “Tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc” càng làm rõ hơn vị trí then chốt của MTTQ cấp xã trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Nghị quyết yêu cầu MTTQ phải là lực lượng nòng cốt trong việc vận động quần chúng, huy động mọi nguồn lực, phát huy dân chủ XHCN, đồng thời đấu tranh kịp thời với các biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” ngay từ cơ sở [13].
Thực tiễn tại tỉnh Quảng Ninh - tỉnh biên giới biển, trung tâm kinh tế - du lịch hàng đầu cả nước, với vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền biển đảo - đã chứng minh rõ vai trò nòng cốt của MTTQ các cấp. Tỉnh đã triển khai hiệu quả các nghị quyết của Đảng về đại đoàn kết, chuyển đổi số và bảo vệ nền tảng tư tưởng, tạo nên những mô hình điển hình ở cơ sở [14]. Tại xã Cái Chiên - xã đảo biệt lập của tỉnh Quảng Ninh, với diện tích tự nhiên khoảng 26,9 km², dân số chỉ hơn 750 người (khoảng 752 người - ít nhất cả nước), dân cư chủ yếu là ngư dân và lao động dịch vụ du lịch - MTTQ xã đã linh hoạt, sáng tạo áp dụng các chủ trương của Đảng, biến những thách thức của địa bàn đảo xa, dân số ít, kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ thành cơ hội để phát huy vai trò nòng cốt. MTTQ xã không chỉ dừng lại ở việc vận động Nhân dân tham gia các cuộc vận động lớn mà còn chủ động xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế - du lịch sinh thái bền vững với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các luận điệu sai trái trên không gian mạng và trong đời sống thực tiễn [14].
Từ cơ sở lý luận vững chắc của Đảng và thực tiễn phong phú tại Quảng Ninh nói chung, xã Cái Chiên nói riêng, có thể thấy rõ vai trò nòng cốt của MTTQ cấp xã không chỉ là yêu cầu chiến lược mà còn là nhu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên phát triển mới, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết 35-NQ/TW và tinh thần Đại hội XIV của Đảng.
3. Thực tiễn phát huy vai trò nòng cốt của MTTQ xã Cái Chiên
Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân đang tích cực thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) [17], thực tiễn hoạt động của MTTQ xã Cái Chiên - xã đảo biệt lập, dân số ít nhất cả nước - đã khẳng định rõ vai trò nòng cốt của MTTQ cấp xã trong việc cụ thể hóa đường lối Đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở [15]. Là xã duy nhất của tỉnh Quảng Ninh không sáp nhập do tính chất biệt lập địa lý - quốc phòng, với diện tích tự nhiên khoảng 26,9 km², dân số chỉ khoảng 752 người, sinh sống phân tán trên đảo, MTTQ xã Cái Chiên đã chủ động, sáng tạo, linh hoạt áp dụng các chủ trương của Đảng, biến những thách thức của địa bàn đảo xa thành cơ hội để xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, góp phần quan trọng vào việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới [15].
3.1. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc từ cơ sở
Với đặc thù dân số ít nhưng sinh sống phân tán trên đảo, MTTQ xã Cái Chiên đã tập trung cao độ vào việc xây dựng hệ thống tổ chức chặt chẽ ngay từ cơ sở. Đến nay, 100% thôn, khu dân cư trên đảo đều có Ban Công tác Mặt trận hoạt động hiệu quả, trở thành “cầu nối” gần gũi nhất giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân. Qua việc phối hợp chặt chẽ với các tổ chức thành viên của MTTQ (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh…), MTTQ xã đã vận động nhân dân tham gia tích cực các cuộc vận động lớn của Đảng và Nhà nước. Nổi bật là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” và “Cả nước chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”. Nhờ đó, xã Cái Chiên đã xóa hoàn toàn hộ nghèo và cận nghèo theo chuẩn đa chiều từ năm 2025, trở thành một trong những xã điển hình của tỉnh Quảng Ninh về giảm nghèo bền vững [16].
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ sang du lịch sinh thái - trụ cột kinh tế mới của xã, MTTQ xã đã chủ trì tổ chức định kỳ các hội nghị đối thoại dân chủ, lắng nghe ý kiến giữa ngư dân, chủ homestay, doanh nghiệp du lịch nhỏ và chính quyền địa phương. Các buổi đối thoại không chỉ giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh về lợi ích kinh tế mà còn đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các tầng lớp nhân dân, ngăn ngừa tranh chấp, giữ vững sự đồng thuận xã hội. Một mô hình nổi bật, được nhân dân và các cấp ghi nhận là “Tổ tự quản du lịch cộng đồng”, do MTTQ xã trực tiếp chủ trì và vận động. Với sự tham gia của hơn 80% hộ dân trên đảo, tổ tự quản đã trở thành lực lượng nòng cốt trong việc bảo vệ môi trường biển, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương (như khôi phục và phát triển giống thanh mai rừng - đặc sản truyền thống của đảo), đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng từ hoạt động du lịch. Nhờ mô hình này, xã Cái Chiên đã đón trên 150.000 lượt khách du lịch trong năm 2025, với hệ thống hơn 20 cơ sở homestay đạt chuẩn, góp phần nâng thu nhập bình quân đầu người lên khoảng 95 triệu đồng/người/năm [20]. Những kết quả cụ thể này không chỉ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân mà còn củng cố niềm tin sâu sắc của quần chúng vào đường lối đổi mới của Đảng, vào sự lãnh đạo của cấp ủy và chính quyền, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 43-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc [16].
3.2. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái
MTTQ xã Cái Chiên coi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng hàng đầu, xuyên suốt mọi hoạt động [17]. Trong bối cảnh du lịch phát triển nhanh chóng, thông tin trên không gian mạng lan truyền với tốc độ cao, Ban Thường trực MTTQ xã đã chủ động phối hợp với Đồn Biên phòng, Công an xã thành lập “Tổ tuyên truyền biển đảo” với hơn 50 thành viên là những ngư dân tiêu biểu, cán bộ hưu trí, người có uy tín trong cộng đồng. Tổ này đã tổ chức hơn 20 buổi tuyên truyền trực tiếp và trực tuyến mỗi năm, tập trung vào việc phổ biến chủ quyền biển đảo, đường lối đối ngoại của Đảng, các quan điểm mới của Đại hội XIV về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới [15]. Đồng thời, tổ đã kịp thời phát hiện, phản bác các luận điệu xuyên tạc trên các nền tảng như Facebook, Zalo về vấn đề “Biển Đông”, chủ quyền lãnh thổ, góp phần ngăn chặn sự xâm nhập của thông tin xấu độc, sai trái vào đời sống nhân dân trên đảo [17].
Đặc biệt, trong năm 2026 - năm diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 - MTTQ xã Cái Chiên đã phát huy vai trò nòng cốt trong việc chủ trì giám sát, hiệp thương giới thiệu người ứng cử, tổ chức tuyên truyền, vận động cử tri tham gia bầu cử đạt tỷ lệ 100% với tinh thần “ý Đảng, lòng dân” [15]. Các hoạt động này không chỉ đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch mà còn góp phần ngăn chặn kịp thời các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước [17]. Qua đó, MTTQ xã đã thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW, kết hợp hài hòa giữa “xây” (tuyên truyền, vận động) và “chống” (phản bác, đấu tranh), bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở đảo xa [17].
3.3. Đổi mới phương thức hoạt động trong bối cảnh chuyển đổi số và chính quyền hai cấp
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã) từ ngày 1/7/2025 theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và các nghị quyết Trung ương khóa XIV [18], MTTQ xã Cái Chiên đã tinh gọn bộ máy tổ chức nhưng đồng thời tăng cường hiệu quả hoạt động một cách rõ rệt. MTTQ xã đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ số, xây dựng và vận hành hiệu quả ứng dụng Zalo OA cùng fanpage “Mặt trận Cái Chiên” để tuyên truyền nhanh chóng, kịp thời các đường lối, chủ trương của Đảng, thành tựu của Đại hội XIV và các quyết sách quan trọng của Trung ương [15]. Mỗi tháng, fanpage đã lan tỏa hơn 50 bài viết, video ngắn có chất lượng cao, tiếp cận trực tiếp đến từng hộ dân trên đảo và cả du khách, góp phần định hướng dư luận, xây dựng đồng thuận xã hội [20].
Mô hình “Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc” được MTTQ xã tổ chức sáng tạo, kết hợp hài hòa giữa truyền thống với hiện đại: vừa ôn lại lịch sử cách mạng, vừa lồng ghép trải nghiệm du lịch sinh thái, thu hút không chỉ bà con địa phương mà còn du khách trong và ngoài nước, kiều bào. Qua đó, hoạt động đối ngoại nhân dân được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam hòa bình, hữu nghị và phát triển đến bạn bè quốc tế [20]. Những đổi mới này đã khẳng định MTTQ cấp xã hoàn toàn có thể thích ứng linh hoạt với bối cảnh chuyển đổi số và chính quyền tinh gọn, trở thành lực lượng tiên phong thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW trong điều kiện mới [17].
Tóm lại, thực tiễn phát huy vai trò nòng cốt của MTTQ xã Cái Chiên đã minh chứng sinh động cho sức sống của đường lối Đại đoàn kết toàn dân tộc và công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở cơ sở. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần đưa xã Cái Chiên phát triển bền vững mà còn cung cấp những bài học quý báu có giá trị nhân rộng trong toàn quốc [19].
4. Bài học kinh nghiệm từ xã Cái Chiên
Từ thực tiễn sinh động và quá trình vận động, triển khai các phong trào thi đua yêu nước tại xã đảo Cái Chiên, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh, có thể đúc rút ra năm bài học kinh nghiệm sâu sắc, mang tính quy luật trong công tác phát huy vai trò nòng cốt của MTTQ cấp xã đối với nhiệm vụ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Thứ nhất, bài học về sự gắn bó máu thịt với nhân dân, quán triệt sâu sắc nguyên tắc “lấy dân làm gốc” và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Đối với một địa bàn xã đảo có dân số ít nhưng giữ vị trí trọng yếu về địa chính trị, quốc phòng - an ninh như Cái Chiên, MTTQ cấp xã đã thể hiện rõ vai trò là cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền với nhân dân. Bài học cốt lõi là cán bộ Mặt trận phải bám nắm địa bàn, sâu sát cơ sở, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng chính đáng của từng hộ dân. Chính từ sự gần gũi này, MTTQ đã giác ngộ và biến mỗi người dân, mỗi ngư dân thành một “cột mốc sống”, một “chiến sĩ” kiên trung trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều này minh chứng sinh động cho quan điểm chỉ đạo của Đảng: “Trong mọi công việc của Đảng và Nhà nước, phải luôn quán triệt sâu sắc quan điểm ‘dân là gốc’; thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân” [21].
Thứ hai, bài học về sự kết hợp biện chứng, chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Tại Cái Chiên, việc củng cố khối đại đoàn kết không chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu tuyên truyền mà được cụ thể hóa bằng sự đồng hành cùng nhân dân trong phát triển kinh tế biển, du lịch sinh thái, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Khi đời sống ấm no, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng được bồi đắp, đó chính là màng lọc miễn dịch vững chắc nhất trước các luồng thông tin xấu độc. Song song với đó, công tác “chống” được triển khai quyết liệt thông qua việc giám sát, phản biện xã hội, kịp thời phát hiện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái. Phương pháp này hoàn toàn tiệm cận với tinh thần của Bộ Chính trị khi khẳng định: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Ðảng là bảo vệ Ðảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Ðảng; bảo vệ nhân dân, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam” [22].
Thứ ba, bài học về đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện. Tính đến thời điểm Đại hội XIV của Đảng (năm 2026), không gian mạng đã trở thành mặt trận tư tưởng trọng yếu. MTTQ xã Cái Chiên đã nhạy bén ứng dụng công nghệ số, sử dụng các nền tảng mạng xã hội (Zalo, Facebook) để thiết lập các kênh thông tin chính thống, các tổ, nhóm tự quản trên không gian mạng. Đồng thời, việc duy trì các diễn đàn đối thoại trực tiếp, dân chủ, cởi mở đã giúp hóa giải kịp thời những bức xúc từ cơ sở, không để hình thành các “điểm nóng” để các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc.
Thứ tư, bài học về phát huy sức mạnh tổng hợp thông qua cơ chế phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng. MTTQ cấp xã không thể hoạt động đơn độc mà phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của cấp ủy Đảng; sự phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện về nguồn lực của chính quyền; cùng sự liên kết đồng bộ với các tổ chức chính trị - xã hội và đặc biệt là lực lượng vũ trang (Công an, Bộ đội Biên phòng) đóng quân trên đảo. Sự phối hợp này đã thể chế hóa hiệu quả nguyên tắc pháp lý: “MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân” [23]. Khối liên minh vừng chắc này tạo nên sức mạnh tổng hợp, khép kín địa bàn, đảm bảo an ninh tư tưởng trọn vẹn.
Thứ năm, bài học về khơi dậy khát vọng phát triển, gắn kết hữu cơ giữa lợi ích cá nhân, gia đình với lợi ích quốc gia - dân tộc. MTTQ xã Cái Chiên đã thành công trong việc tuyên truyền, vận động để mỗi người dân nhận thức được rằng, việc giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chủ quyền biển đảo và đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc không chỉ là trách nhiệm chính trị mà còn là để bảo vệ chính thành quả lao động, bảo vệ không gian sinh tồn và phát triển của gia đình mình.
Những bài học kinh nghiệm được kết tinh từ thực tiễn xã Cái Chiên không chỉ mang ý nghĩa cục bộ đối với các xã đảo, vùng ven biển biên giới mà còn mang giá trị tham chiếu, nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Đây là những luận cứ quan trọng góp phần thực hiện thắng lợi Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và kỷ nguyên bùng nổ công nghệ thông tin.
5. Kết luận và kiến nghị
Thực tiễn sinh động tại địa bàn xã Cái Chiên, tỉnh Quảng Ninh đã một lần nữa khẳng định chân lý: MTTQ cấp xã giữ vị trí, vai trò nòng cốt, là nhân tố mang tính quyết định trực tiếp trong việc củng cố, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng từ cơ sở. Khối đại đoàn kết và nền tảng tư tưởng có mối quan hệ biện chứng; trong đó đại đoàn kết là nguồn sức mạnh nội sinh, còn nền tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam định hướng cho sự đoàn kết ấy đi đúng quỹ đạo của cách mạng XHCN.
Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đặc biệt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIII và định hướng Đại hội XIV của Đảng đề ra, vai trò của MTTQ cấp cơ sở cần tiếp tục được đề cao và đầu tư xứng tầm. Ban Chấp hành Trung ương đã chỉ rõ yêu cầu cấp bách: “Tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc” [24]. Để hiện thực hóa mục tiêu này, kiến nghị các cấp ủy Đảng, chính quyền từ Trung ương đến địa phương cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp chiến lược sau:
Một là, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận ở cơ sở, đặc biệt là trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện, đấu tranh phản bác trên không gian mạng và năng lực ứng dụng công nghệ số trong vận động quần chúng. Hai là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, bố trí nguồn lực tài chính thỏa đáng để MTTQ cấp xã thực hiện tốt chức năng giám sát, phản biện xã hội, nhất là tại các địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh. Ba là, Đảng bộ, chính quyền và MTTQ các cấp cần có cơ chế đặc thù, quan tâm sâu sát hơn nữa đến các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo biệt lập như Cái Chiên. Việc đầu tư phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn này phải gắn liền với chiến lược xây dựng “thế trận lòng dân”, thế trận an ninh nhân dân trên biển.
Chỉ khi hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, “thế trận lòng dân” được củng cố vững chắc, chúng ta mới có thể tạo ra tấm khiên kháng chiến kiến quốc vĩ đại nhất để đập tan mọi âm mưu “diễn biến hòa bình”, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần đưa đất nước vững bước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo
[1], [12], [15] Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tháng 1/2026.
[2], [8] Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025).
[3], [9] Luật MTTQ Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung).
[4] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2011 (các tập liên quan đến tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc).
[5], [10], [11], [17], [22] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
[6], [18] Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
[7] Báo Quảng Ninh và các nguồn chính thức của tỉnh Quảng Ninh, các bài viết về phát triển kinh tế - xã hội xã Cái Chiên năm 2025 - 2026.
[13], [16], [24] Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023 về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.
[14] Các nguồn chính thức của tỉnh Quảng Ninh và xã Cái Chiên về phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 - 2026 (Báo Quảng Ninh, báo cáo của UBND xã Cái Chiên).
[19] Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 - 2026 của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ xã Cái Chiên, tỉnh Quảng Ninh.
[20] Các nguồn chính thức của tỉnh Quảng Ninh (Báo Quảng Ninh, Cổng thông tin điện tử tỉnh) về phát triển kinh tế - xã hội xã Cái Chiên.
[21] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập 1, Nxb. CTQGST, Hà Nội, tr. 27.
[23] Quốc hội (2015), Luật MTTQ Việt Nam số 75/2015/QH13 ngày 09/06/2015, Điều 3.
ThS. NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cái Chiên, tỉnh Quảng Ninh.
