Những năm qua, việc ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có những bước tiến rõ nét. Với chủ trương phát triển nông, lâm nghiệp và thủy sản theo hướng tập trung, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, tỉnh Sơn La đã phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng vùng sinh thái, từng bước nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích sản xuất. Việc đưa máy móc vào các khâu sản xuất từ làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch đã góp phần giảm sức lao động thủ công, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.
Nông dân tỉnh Sơn La đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp.
Hiện nay, toàn tỉnh có tổng số 46.090 chiếc máy kéo các loại, bao gồm máy kéo 4 bánh và 2 bánh; 39.741 máy phun thuốc bảo vệ thực vật; 28.856 máy bơm nước; 1.515 máy thu hoạch; cùng với 18.846 máy móc khác như máy tuốt lúa, máy phát cỏ, máy vắt sữa bò, máy xay xát, máy cưa… Hệ thống máy móc này đã và đang đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. Tỷ lệ diện tích cây trồng được cơ giới hóa theo các khâu đạt 55,008 nghìn ha. Trong đó, khâu làm đất đạt 60,02%, khâu gieo cấy, trồng đạt 10%, khâu chăm sóc đạt 32% và khâu thu hoạch đạt 27%.
Trong lĩnh vực chăn nuôi, mức độ cơ giới hóa cũng từng bước được cải thiện. Số lượng vật nuôi được cơ giới hóa theo các khâu đạt khoảng 0,12 triệu con. Trong đó, tỷ lệ cơ giới hóa ở khâu cung cấp thức ăn và nước uống đạt 67%, khâu chuồng trại đạt 83%, khâu thu hoạch sản phẩm đạt 50% và đặc biệt, khâu xử lý chất thải đạt tới 93%. Điều này cho thấy nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường trong chăn nuôi ngày càng được nâng cao, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và hướng tới phát triển chăn nuôi bền vững.
Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, diện tích được cơ giới hóa đạt 15 ha, trong đó khâu cung cấp thức ăn đạt 5%, khâu nuôi trồng đạt 20% và khâu xử lý chất thải đạt 75%.
Song song với việc đẩy mạnh cơ giới hóa, tỉnh Sơn La đặc biệt chú trọng phát triển công nghiệp chế biến nông sản và các ngành nghề dịch vụ nông thôn. Đây là khâu then chốt nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, giảm phụ thuộc vào tiêu thụ sản phẩm tươi, đồng thời tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân nông thôn.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 560 nhà máy và cơ sở chế biến nông sản, với quy mô, số lượng và giá trị sản xuất ngày càng tăng. Trong đó có 5 cơ sở chế biến quy mô công nghiệp và trên 15 cơ sở sơ chế, chế biến cà phê quả tươi sang cà phê nhân phục vụ nhu cầu chế biến và xuất khẩu. Bên cạnh đó, có trên 20 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở chế biến chè, góp phần đưa sản phẩm chè Sơn La ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường.
Công ty cổ phần mía đường Sơn La đã đầu tư nâng công suất dây chuyền chế biến, duy trì ổn định ở mức 5.000 tấn mía/ngày, góp phần tiêu thụ nguyên liệu cho nông dân và nâng cao giá trị sản phẩm. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có 29 nhà máy chế biến sắn, đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thụ sản phẩm và ổn định đầu ra cho người dân.
Trong lĩnh vực chế biến rau, quả, Sơn La đã thu hút được nhiều doanh nghiệp lớn đầu tư các nhà máy hiện đại. Tiêu biểu như Nhà máy chế biến chanh leo, rau, củ, quả xuất khẩu của Tập đoàn Nafoods tại Mộc Châu; Nhà máy bảo quản và chế biến nông sản công nghệ cao của Tập đoàn IC Food (Hàn Quốc) tại Vân Hồ; Nhà máy chế biến hoa quả tươi và thảo dược Vân Hồ của Tập đoàn TH; Trung tâm chế biến rau, quả xuất khẩu DOVECO Sơn La của Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao. Những dự án này đã góp phần nâng cao năng lực chế biến sâu, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị nông sản của tỉnh.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng phát triển các nhà máy chế biến sản phẩm nông nghiệp khác như Nhà máy chế biến mủ cao su của Công ty cổ phần Cao su Sơn La tại Thuận Châu; Nhà máy chế biến sữa của Công ty Cổ phần giống bò sữa Mộc Châu. Các cơ sở này không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm mà còn tạo chuỗi liên kết bền vững giữa sản xuất và tiêu thụ. Ngoài hệ thống nhà máy quy mô lớn, trên địa bàn tỉnh còn có 2.994 cơ sở sấy long nhãn và nông sản quy mô nhỏ lẻ. Các cơ sở này đóng vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực tiêu thụ sản phẩm tươi vào thời điểm chính vụ, đồng thời góp phần nâng cao giá trị sản phẩm sau thu hoạch. Cùng với đó, hơn 40 kho lạnh đã được đầu tư xây dựng, giúp kéo dài thời gian bảo quản nông sản, giảm thiểu thất thoát và ổn định thị trường tiêu thụ.
Trong thời gian tới, Sơn La tiếp tục xác định đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp và phát triển công nghiệp chế biến là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh sẽ tập trung hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, đẩy mạnh thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản, phát triển hệ thống logistics, kho lạnh, nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp gắn với phát triển công nghiệp chế biến và dịch vụ nông thôn đang mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp Sơn La. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn là yếu tố then chốt để tái cấu trúc ngành theo hướng hiện đại, gia tăng giá trị và khả năng cạnh tranh.
THƯƠNG NGUYỄN
