Những năm qua, công tác thi hành Luật Phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh Sơn La được thực hiện nghiêm túc, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, liên tục và kịp thời; từng bước cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương thành hệ thống văn bản phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.
Ảnh minh họa. Nguồn Internet.
UBND tỉnh Sơn La đã ban hành đồng bộ nhiều văn bản nhằm tổ chức triển khai hiệu quả Luật, từ việc kiện toàn tổ chức bộ máy chỉ huy phòng, chống thiên tai qua các giai đoạn đến xây dựng, phê duyệt các kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai định kỳ hằng năm và theo từng giai đoạn. Đáng chú ý, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh được thành lập, thay thế mô hình trước đây, bảo đảm phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, đề án lớn như nâng cao nhận thức cộng đồng, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai và các chương trình tổng thể liên quan. Các quy định về quản lý an toàn công trình, đặc biệt là đập, hồ chứa và công trình thủy lợi, cũng được ban hành và thực hiện nghiêm túc.
Quỹ phòng, chống thiên tai tỉnh được thành lập và kiện toàn, góp phần bảo đảm nguồn lực tài chính phục vụ công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai. Đồng thời, các quy chế tổ chức, hoạt động, trực ban, phân công nhiệm vụ của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh được ban hành đầy đủ, giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo, điều hành.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống thiên tai được triển khai toàn diện, liên tục với nhiều hình thức đa dạng. Sau khi Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 có hiệu lực, tỉnh đã đẩy mạnh phổ biến các quy định pháp luật đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành và kỹ năng ứng phó với thiên tai.
Trong giai đoạn 2015 - 2025, toàn tỉnh đã tổ chức trên 100 lớp tập huấn, hội nghị, hội thảo với khoảng 6.000 - 7.000 lượt người tham gia. Nội dung tập trung vào quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, nâng cao năng lực cho lực lượng xung kích cấp xã và kỹ năng ứng phó thực tế cho người dân. Các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình đã đăng tải, phát sóng trên 3.000 tin, bài, phóng sự, chương trình chuyên đề; đồng thời duy trì bản tin dự báo thời tiết hằng ngày bằng nhiều thứ tiếng như Kinh, Thái, Mông, Dao, giúp thông tin đến được với đồng bào vùng sâu, vùng xa. Hệ thống truyền thanh cơ sở phát trên 1.200 tin, bài mỗi năm, phủ kín 100% xã.
Bên cạnh đó, tỉnh đã biên soạn và phát hành từ 20.000 đến 30.000 tài liệu, tờ rơi, sổ tay hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai. Hơn 200 cuộc diễn tập phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn với trên 15.000 lượt người tham gia đã được tổ chức, góp phần nâng cao khả năng ứng phó thực tế. 100% xã trên địa bàn tỉnh đã thành lập đội xung kích phòng, chống thiên tai với tổng số hơn 18.000 thành viên. Hạ tầng viễn thông được phủ rộng với 100% xã có sóng 4G, trên 96% dân số được phủ sóng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác truyền thông, cảnh báo thiên tai kịp thời.
Công tác điều tra, rà soát, đánh giá và phân vùng rủi ro thiên tai được tỉnh triển khai thường xuyên, làm cơ sở cho việc xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Đặc biệt, đối với các loại hình thiên tai nguy hiểm như lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt, tỉnh đã tổ chức khoanh vùng các khu vực có nguy cơ cao và cập nhật hằng năm. Đến nay, toàn tỉnh đã cắm hơn 340 biển cảnh báo tại các điểm xung yếu, giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động phòng tránh. Hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng phục vụ phòng, chống thiên tai được kết hợp với bản tin dự báo của cơ quan chức năng và hệ thống thông tin cơ sở, bảo đảm cung cấp thông tin kịp thời đến chính quyền và người dân. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ cảnh báo thiên tai từng bước được triển khai, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, quy hoạch và phòng ngừa. Đồng thời, việc phân cấp độ rủi ro thiên tai được thực hiện theo đúng quy định, làm căn cứ để xây dựng các phương án ứng phó tương ứng.
Công tác xây dựng và triển khai kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai được thực hiện nghiêm túc từ tỉnh đến cơ sở. Nội dung các phương án ngày càng cụ thể, sát với điều kiện thực tế, góp phần nâng cao tính chủ động trong ứng phó. Các cấp, các ngành đã xây dựng phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai như lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt, hạn hán, rét đậm, rét hại… và theo từng cấp độ rủi ro. Phương án sơ tán dân tại các khu vực nguy hiểm được cụ thể hóa đến từng địa bàn, bảo đảm khả thi khi triển khai. Hằng năm, các phương án đều được rà soát, điều chỉnh và tổ chức diễn tập, giúp nâng cao hiệu quả thực hiện trong thực tế. Đồng thời, tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 262/KH-UBND về thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, chỉ đạo các sở, ngành, địa phương triển khai theo chức năng, nhiệm vụ.
Một trong những điểm nổi bật trong công tác phòng, chống thiên tai của Sơn La là việc lồng ghép nội dung này vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Các yếu tố phòng, chống thiên tai được tích hợp trong quy hoạch sử dụng đất, xây dựng nông thôn mới, phát triển hạ tầng và bố trí dân cư. Trong đầu tư xây dựng, các yêu cầu về an toàn trước nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt được xem xét ngay từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các khu đô thị, điểm du lịch, khu công nghiệp và khu dân cư nông thôn. Đối với các công trình hạ tầng như giao thông, thủy lợi, điện lực, việc quản lý, vận hành được thực hiện theo quy trình, quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn, nhất là trong mùa mưa lũ. Công tác kiểm tra, rà soát các công trình xung yếu được tiến hành định kỳ, kịp thời sửa chữa, gia cố khi cần thiết.
Công tác chỉ đạo, chỉ huy ứng phó thiên tai được triển khai thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh duy trì chế độ trực ban nghiêm túc, theo dõi sát diễn biến thời tiết, thiên tai, kịp thời tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo phù hợp với từng tình huống. Khi thiên tai xảy ra, phương châm “bốn tại chỗ” được thực hiện hiệu quả. Đối với các tình huống khẩn cấp, tỉnh đã nhanh chóng kích hoạt cơ chế ứng phó, thành lập Sở Chỉ huy tại hiện trường, công bố tình huống khẩn cấp tại các khu vực bị ảnh hưởng nặng.
Hằng năm, tỉnh huy động trên 30.000 lượt người cùng hàng trăm phương tiện tham gia cứu hộ, cứu nạn, sơ tán dân và khắc phục hậu quả thiên tai. Đồng thời, chủ động đề nghị các lực lượng Trung ương, đặc biệt là Bộ Quốc phòng, hỗ trợ nhân lực, phương tiện để tiếp cận các khu vực bị chia cắt, cô lập. Các địa phương cũng phát huy tốt lực lượng tại chỗ, tổ chức kiểm tra, đôn đốc tại các khu vực xung yếu, triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an toàn công trình và sơ tán dân. Sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và lực lượng vũ trang ngày càng chặt chẽ, bảo đảm thông tin thông suốt và điều hành hiệu quả.
Những kết quả đạt được trong thời gian qua là nền tảng quan trọng để Sơn La tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai trong giai đoạn tới. Trước yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn, tỉnh xác định cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo; tăng cường đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ, đồng thời phát huy hơn nữa vai trò chủ động của người dân và cộng đồng. Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, Sơn La hướng tới mục tiêu xây dựng năng lực phòng, chống thiên tai ngày càng vững chắc, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững.
THƯƠNG NGUYỄN
