Thí điểm trong 02 năm tại 18 cơ quan, địa phương
Theo thông tin từ Tổ soạn thảo, dự thảo Nghị quyết gồm 20 điều, quy định việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công từ ngày 01/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028.
Phạm vi thí điểm được xác định tại 08 bộ gồm: Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; cùng với 10 địa phương bao gồm: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Cuộc họp Tổ soạn thảo do bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp chủ trì, với sự tham gia của các đơn vị liên quan nhằm hoàn thiện nội dung dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Đặng Kim Hoa chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo dự thảo Nghị quyết về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công.
Tiêu chuẩn chặt chẽ, không làm tăng biên chế
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là quy định rõ tiêu chuẩn của luật sư công, bảo đảm chất lượng đội ngũ nhưng không làm phát sinh biên chế. Theo đó, đối tượng được công nhận là luật sư công phải là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan công an nhân dân, sĩ quan quân đội nhân dân hoặc cán bộ trong doanh nghiệp nhà nước; có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp tốt, liêm chính; có trình độ cử nhân luật trở lên; có ít nhất 05 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật hoặc tham gia tranh tụng, tư vấn, xử lý các vụ việc pháp lý phức tạp; đồng thời đã qua đào tạo nghề theo quy định.
Dự thảo cũng phân chia hai nhóm đối tượng trở thành luật sư công: nhóm đã có chứng chỉ hành nghề luật sư và nhóm đang là cán bộ, công chức, viên chức hoặc lực lượng vũ trang, cán bộ doanh nghiệp nhà nước có đủ điều kiện theo quy định.
Hoàn thiện cơ chế, đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung quan trọng như sự cần thiết ban hành Nghị quyết; cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; phạm vi điều chỉnh; đối tượng áp dụng; quy trình công nhận; cơ chế chỉ định, cử luật sư công cũng như thời gian thực hiện thí điểm.
Kết luận cuộc họp, bà Đặng Kim Hoa đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các thành viên Tổ soạn thảo, đồng thời ghi nhận các ý kiến góp ý có chất lượng, bám sát yêu cầu thực tiễn. Trên cơ sở đó, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết.
Cần thiết nhưng phải rõ ranh giới độc lập nghề nghiệp
Liên quan đến vấn đề này, Tiến sĩ, Luật sư Hồ Minh Khánh, Trưởng Khoa Luật, Đại học Duy Tân cho rằng, việc xây dựng chế định luật sư công là một bước đi phù hợp với xu hướng chuyên nghiệp hóa hoạt động pháp lý trong khu vực công, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ lợi ích Nhà nước ngày càng phức tạp.
Theo Luật sư Khánh, điểm tích cực của dự thảo là không làm phát sinh biên chế, tận dụng nguồn nhân lực pháp lý sẵn có trong hệ thống, đồng thời đặt ra tiêu chuẩn tương đối cao về trình độ, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp. Điều này nếu được triển khai hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng tham gia tố tụng, tư vấn pháp lý cho các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước.
Tuy nhiên, Luật sư cũng lưu ý một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Trước hết là phải làm rõ ranh giới giữa “luật sư công” và “luật sư hành nghề độc lập”, đặc biệt về nguyên tắc độc lập nghề nghiệp – yếu tố cốt lõi của nghề luật sư. Nếu luật sư công đồng thời là cán bộ, công chức, chịu sự quản lý hành chính, thì cần thiết kế cơ chế bảo đảm tính độc lập trong hoạt động chuyên môn, tránh nguy cơ “hành chính hóa” hoạt động luật sư.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ phạm vi tham gia tố tụng của luật sư công, cơ chế phân công, chỉ định và trách nhiệm pháp lý trong từng vụ việc, nhằm tránh chồng chéo với chức năng của cơ quan pháp chế hoặc các tổ chức hành nghề luật sư ngoài nhà nước.
“Tinh thần thí điểm là rất cần thiết, nhưng nếu không thiết kế chặt chẽ về thể chế, rất dễ dẫn đến xung đột vai trò và làm mờ ranh giới giữa tư vấn pháp lý nội bộ với hoạt động luật sư chuyên nghiệp”, Luật sư Khánh nhấn mạnh.
Từ góc độ chính sách, Luật sư Khánh đề xuất trong quá trình thí điểm cần có cơ chế đánh giá độc lập, định lượng rõ hiệu quả của mô hình, làm cơ sở cho việc nhân rộng hoặc điều chỉnh trong giai đoạn tiếp theo.
Việc xây dựng và ban hành Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công được xác định là cần thiết, nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, tổ chức trong hệ thống chính trị, cũng như lợi ích của Nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước, góp phần thực hiện mục tiêu cải cách tư pháp và tinh gọn bộ máy.
TRẠNG TƯ
