Tại khoản 3 Điều 5 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung Điều 3 dự thảo Nghị định (viết tắt là Điều 3 dự thảo Nghị định) quy định như sau: "3. Việc ủy quyền theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này phải được lập thành văn bản. Văn bản ủy quyền của cá nhân phải được công chứng và chứng thực. Văn bản ủy quyền của tổ chức phải do người có thẩm quyền của tổ chức ký và đóng dấu của tổ chức đó nếu có. Nội dung văn bản ủy quyền thực hiện theo Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định này".
Như vậy, quy định ủy quyền khiếu nại được sửa đổi bởi Điều 3 dự thảo Nghị định nêu trên đã lượt bỏ trường hợp văn bản ủy quyền của tổ chức không phải thực hiện công chứng và chứng thực. Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức thực hiện quyền khiếu nại mà không phải thực hiện thủ tục công chứng, chứng thực văn bản ủy quyền. Đối với ủy quyền khiếu nại của cá nhân thì văn bản ủy quyền phải được công chứng và chứng thực là phù hợp với thực tiễn. Bởi, ủy quyền khiếu nại cần công chứng, chứng thực để đảm bảo tính pháp lý, tăng độ tin cậy và hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp, thể hiện ý chí của người khiếu nại khi thực hiện việc ủy quyền. Việc này giúp xác thực chữ ký, năng lực hành vi của các bên; tránh trường hợp giả mạo chữ ký của người khiếu nại để thực hiện quyền khiếu nại.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Liên quan đến nội dung Điều 3 dự thảo Nghị định nêu trên, tác giả tham gia một số ý kiến góp ý để hoàn thiện nội dung ủy quyền khiếu nại, cụ thể như sau:
Thứ nhất, ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật Công chứng sửa đổi 2026, có hiệu lực thi hành từ 01/01/2027. Theo đó, 06 loại giao dịch sẽ không còn bắt buộc phải công chứng theo các nghị định của Chính phủ, gồm: văn bản ủy quyền của người đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công; hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản; văn bản thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các đồng sở hữu; văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án đã xuất cảnh; văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại; và hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.
Như vậy, đối với văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại không bắt buộc phải công chứng. Tuy quy định không bắt buộc phải công chứng nhưng người khiếu nại khi ủy quyền khiếu nại thì vẫn có quyền đề nghị công chứng văn bản ủy quyền khiếu nại. Do đó, Điều 3 dự thảo Nghị định quy định: "3... Văn bản ủy quyền của cá nhân phải được công chứng và chứng thực" có cụm từ "phải được" là chưa phù hợp, cần phải được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, văn bản ủy quyền khiếu nại bắt buộc phải có chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực, trừ trường hợp văn bản ủy quyền khiếu nại đã được công chứng theo quy định của pháp luật về công chứng.
Thứ hai, Điều 3 dự thảo Nghị định quy định văn bản ủy quyền của tổ chức phải do người có thẩm quyền của tổ chức ký và đóng dấu của tổ chức đó nếu có. Cụm từ "nếu có" xảy ra trong trường hợp tổ chức đó không có con dấu riêng bao gồm các đơn vị phụ thuộc không có tư cách pháp nhân, các hội nhóm tự phát, hoặc hộ kinh doanh cá thể. Các đơn vị này không phải là chủ thể độc lập khi tham gia các giao dịch dân sự, kinh tế hoặc hành chính phức tạp và không có tư cách pháp nhân.
Do đó, đơn vị phụ thuộc không có tư cách pháp nhân nên không có tư cách ủy quyền khiếu nại, mà phải được vị chủ quản có tư cách pháp nhân ủy quyền khiếu nại mới đảm bảo tính pháp lý đầy đủ. Vì vậy, đối với tổ chức không có tư cách pháp nhân (không có con dấu) nếu có tổ chức chủ quản có tư cách pháp nhân thì không cho phép ủy quyền khiếu nại. Trong trường hợp, tổ chức không có con dấu và không có tổ chức chủ quản có tư cách pháp nhân, hoạt động độc lập (các hội nhóm tự phát, hoặc hộ kinh doanh cá thể...) thì văn bản ủy quyền khiếu nại phải thực hiện việc chứng thực hoặc công chứng theo quy định của pháp luật về công chứng.
Thứ ba, khoản 1 Điều 5 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP quy định: Người khiếu nại có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc ủy quyền cho người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại. Việc ủy quyền thực hiện khiếu nại phát sinh tại thời điểm nào, tức là người ủy quyền phải ký vào đơn khiếu nại sau đó mới có văn bản ủy quyền khiếu nại hay người được ủy quyền khiếu nại có quyền ký vào đơn khiếu nại sau khi có văn bản ủy quyền?
Trường hợp người được ủy quyền khiếu nại ký vào đơn khiếu nại (sau khi có văn bản ủy quyền) có phù hợp với khoản 2 Điều 8 Luật Khiếu nại năm 2011 (Đơn khiếu nại phải do người khiếu nại ký tên hoặc điểm chỉ) hay không?
Thứ tư, theo Điều 3 dự thảo Nghị định thì nội dung văn bản ủy quyền thực hiện theo Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định này. Việc ủy quyền có nhất thiết phải thực hiện theo đúng Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định (mẫu Giấy ủy quyền) hay không? Trên thực tế, khi kiểm tra điều kiện thụ lý khiếu nại, nếu người ủy quyền có văn bản ủy quyền thực hiện không đúng Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định mà văn bản là hợp đồng ủy quyền được công chứng, chứng thực thì có được chấp nhận hay không? Nếu văn bản ủy quyền khiếu nại không đúng mẫu thì cơ quan, người có thẩm quyền có quyền từ chối văn bản ủy quyền (là hợp đồng ủy quyền) hay hướng dẫn người ủy quyền và người được ủy quyền phải thực hiện theo đúng văn bản ủy quyền (là Giấy ủy quyền) theo Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định.
Trên đây là một số ý kiến trao đổi liên quan đến nội dung tại Điều 3 dự thảo Nghị định nhằm đảm bảo tính khả thi trong việc ủy quyền khiếu nại, tạo cơ sở pháp lý cho người có thẩm quyền kiểm tra điều kiện thụ thụ lý khiếu nại trong trường hợp người khiếu nại phát sinh văn bản ủy quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.
Thạc sĩ, Luật gia ĐỖ VĂN NHÂN
Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi.
