Thứ năm, 25/7/2019 | 09:03 GMT+7

Thách thức hội nhập ở đổi mới và cải cách

LSVNO - Ngày 30/6/2019, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã được ký kết, đây là bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ hợp tác Việt Nam - EU. Hiệp định này có phạm vi cam kết rộng và mức độ cam kết cao nhất của Việt Nam từ trước tới nay.

Chiều 24/7/2019, tại Cần Thơ diễn ra Hội thảo “Nhận diện cơ hội kinh doanh trong bối cảnh Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) sớm được thông qua”, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng Trung tâm Trọng tài quốc tế (thành viên của Eurocham) tổ chức.

Các diễn giả giới thiệu EVFTA là một FTA thế hệ mới giữa Việt Nam và 28 nước thành viên EU.

240719a4-5d390d6eb08b8

Các diễn giả và đại diện doanh nghiệp thảo luận.

Phó chủ tịch UBND TP. Cần Thơ - Trương Quang Hoài Nam kỳ vọng EVFTA sẽ “thay đổi bức tranh đầu tư tại TP. Cần Thơ”. Bởi EVFTA không chỉ cam kết giảm thuế để thúc đẩy thương mại mà còn có những cam kết phi thương mại để thúc đẩy hoạt động dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, lao động, cải cách thể chế.

Chuyên viên Unido - thành viên Eurocham Florian J. Beranek nhấn mạnh, EVFTA không phải là con đường nhân đạo một chiều mà thúc đẩy phát triển hai chiều, mở ra các cơ hội. Người tiêu dùng Việt Nam sẽ được sử dụng sản phẩm EU có chất lượng cao với giá rẻ, kể cả hàng nông sản như thịt heo và thịt gà vào loại rẻ của thế giới; EU là thị trường rất lớn cho hàng hóa Việt Nam.

“Thị trường EU chú trọng sản phẩm bảo vệ môi trường, nâng cao đời sống công nhân chứ không chuộng giá rẻ trong ngắn hạn. Tạo niềm tin cho nhau sẽ phát triển bền vững lâu dài. Hai bên cần rõ ràng, minh bạch, chân thành để tạo niềm tin cho nhau”, ông Florian J. Beranek nói.

Bà Hoàng Ngọc Oanh - Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại Bộ Công thương phân tích những cam kết trong EVFTA về lao động và môi trường.

Về lao động, tôn trọng quyền tự do liên kết và thương lượng tập thể của người lao động với người sử dụng lao động; xóa bỏ lao động cưỡng bức và lao động bắt buộc; cấm sử dụng lao động trẻ em, xóa bỏ các hình thức lao động trẻ em; xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử về việc làm và nghề nghiệp.

Bảo vệ môi trường là bảo vệ đa dạng sinh học; quản lý rừng bền vững; kinh doanh và quản lý bền vững các nguồn hải sản sống và thủy sản nuôi trồng.

“Các cam kết này nhằm nâng cao giá trị nhân văn cho doanh nghiệp, đảm bảo phát triển bền vững”, bà Oanh nói.

Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam - Trần Hữu Huỳnh nhấn mạnh đến cải cách thể chế trong thực hiện EVFTA để phát huy các cơ hội. Chẳng hạn, Việt Nam cam kết mở cửa thị trường mua sắm công cho EU với chủ đầu tư là 20 cơ quan trung ương, 42 bệnh viện, một số đơn vị trực thuộc UBND TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cho nên phải cải cách mạnh để có cơ chế đấu thầu công khai, minh bạch.

Khi chứng nhận xuất xứ hàng hóa thì các cơ quan chính quyền phải rõ ràng. Ngay việc bơm tạp chất vào tôm ở một số địa phương, thì trách nhiệm quản lý nhà nước duy trì pháp luật để không gây hậu quả đổ vỡ một ngành sản xuất cũng được nghiêm túc đặt ra.

“Nếu không rõ ràng, minh bạch, một hành vi của công chức ở địa phương cũng có thể bị kiện ra các định chế quốc tế, thiệt hại nhiều khi rất lớn. Hiện nay, nước ta đang đối diện 8 vụ kiện do hành vi của công chức địa phương gây ra. Đây cũng là thách thức với các địa phương, cần cải cách để tận dụng cơ hội thị trường và cam kết trong thương mại hàng hóa, để không bị kiện khi ban hành các quyết định đầu tư. Nếu bị kiện, không khéo làm ra bao nhiêu tiền phải bồi thường hết”, ông Huỳnh cảnh báo.

Các diễn giả và các đại biểu thảo luận nhấn mạnh thêm thuận lợi của EVFTA, đó là EU đang hỗ trợ phát triển lớn cho Việt Nam. Trong EVFTA, EU vẫn cam kết hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, ở những lĩnh vực bảo vệ môi trường phát triển bền vững, đảm bảo bình đẳng giới.

Vấn đề là doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động đổi mới để tận dụng cơ hội. Ở khía cạnh này, ông Trần Hữu Huỳnh lại đưa ra một thống kê đáng quan tâm. Khi khảo sát các doanh nghiệp về yếu tố cản trở doanh nghiệp hưởng lợi từ hiệp định thương mại tự do, có đến 81,48% cho rằng “bất cập trong tổ chức thực thi của cơ quan nhà nước”.

Yếu tố “cơ quan nhà nước” đứng đầu, sau đó mới đến năng lực cạnh tranh doanh nghiệp ta thấp so với đối thủ là 78,26% và chỉ có 61,54% cho rằng cam kết bất lợi.

Sáu Nghệ